Naar inhoud springen

Pepper's ghost

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Iemand die door het rode vierkant kijkt, ziet een geest naast de tafel zweven. Deze illusie wordt opgewekt door een groot stuk glas of een half-verzilverde spiegel, die tussen de kijker en de scène instaat (groene vierkant).

Pepper's ghost is een illusietechniek die wordt gebruikt in theater, film, pretparken, musea, televisie en concerten, waarbij een beeld van een object buiten het toneel wordt geprojecteerd zodat het lijkt alsof het zich vóór het publiek bevindt. De techniek is genoemd naar de Engelse wetenschapper John Henry Pepper, die het effect populair maakte tijdens een theatervoorstelling op kerstavond 1862 van de novelle van Charles Dickens The Haunted Man and the Ghost's Bargain, wat een sensatie veroorzaakte onder de aanwezigen in het Regent Street theatre in Londen.[1][2]Een onmiddellijk succes: de productie werd verplaatst naar een groter theater en bleef gedurende heel 1863 opgevoerd worden, waarbij de Prins van Wales (de latere koning Edward VII) zijn nieuwe bruid (de latere Queen Alexandra) meenam om de illusie te zien; het leidde tot een internationale rage voor spookthema-stukken die dit nieuwe toneeleffect gebruikten in de jaren 1860 en de daaropvolgende decennia.[2] De illusie wordt veel gebruikt voor entertainment- en publiciteitsdoeleinden. Hieronder vallen de Girl-to-Gorilla-truc die te zien was op kermissen en het verschijnen van "geesten" in the Haunted Mansion en de "Blue Fairy" in Pinocchio's Daring Journey, beide in Disneyland in Californië. Teleprompters zijn een moderne toepassing van Pepper's ghost. In de jaren 2010 werd de techniek gebruikt om virtuele artiesten op het podium te laten verschijnen in ogenschijnlijk "live" concerten.[3] Voorbeelden van overleden muzikanten die middels Pepper's Ghost op het podium verschenen zijn Tupac Shakur, Michael Jackson en André Hazes.[4][5][6] Het wordt vaak ten onrechte omschreven als "hologram".

De kern van de illusie bestaat uit een toneel dat speciaal is ingericht als twee ruimtes of zones: één die zichtbaar is voor het publiek, en een tweede (soms de “blue room” genoemd) die uit het zicht aan de zijkant is verborgen. In de hoofdruimte wordt ergens een plaat van glas, acrylglas of plastic film onder een hoek geplaatst, zodat die het beeld van de blue room naar het publiek reflecteert. Meestal gebeurt dit zo dat de blue room aan één kant van het toneel ligt en de glasplaat op het toneel rond zijn verticale as 45 graden is gedraaid. Er moet zorgvuldig voor worden gezorgd dat het glas zo onzichtbaar mogelijk blijft, doorgaans door de onderrand te verbergen in het vloerdecor en te voorkomen dat lampen erop weerspiegelen. De plaat vangt een reflectie op van een fel belichte acteur in een zone die voor het publiek verborgen is. Omdat het publiek het glazen scherm niet opmerkt, ziet men die reflectie ten onrechte als een spookachtige figuur tussen de acteurs op het hoofdtoneel. De belichting van de acteur in de verborgen ruimte kan geleidelijk worden versterkt of gedimd, zodat het “spook” in- en uit beeld vervaagt.

Wanneer de lichten in de hoofdruimte fel zijn en die in de blue room donker, is het gereflecteerde beeld niet zichtbaar. Als de belichting in de blue room wordt opgevoerd—vaak terwijl de lichten in de hoofdruimte iets worden gedimd om het effect te versterken—wordt de reflectie zichtbaar en lijken de objecten in de blue/verborgen ruimte als het ware uit het niets te verschijnen in de ruimte die het publiek kan zien. Een veelvoorkomende variant gebruikt twee blue/verborgen ruimtes: één achter het glas in de hoofdruimte en één aan de zijkant; door de belichting daarin te manipuleren kunnen de inhoud en het beeld tussen “zichtbaar” en “onzichtbaar” worden geschakeld.

De verborgen ruimte kan een identieke spiegelbeeld-kopie van de hoofdruimte zijn, zodat het gereflecteerde beeld exact overeenkomt met de opstelling van de hoofdruimte; dit is nuttig om objecten te laten lijken te verschijnen of verdwijnen. De illusie kan ook worden gebruikt om een object of persoon—bijvoorbeeld gereflecteerd in een spiegel—te laten morph-en in iets anders (of omgekeerd). Dit is het principe achter de Girl-to-Gorilla-truc uit oude kermisshows. Een andere variant is dat de verborgen ruimte zelf zwart wordt geschilderd, met daarin alleen lichtgekleurde objecten. Als er dan licht op die ruimte valt, reflecteren vooral de lichte objecten sterk en verschijnen ze als spookachtige, doorschijnende beelden op de (onzichtbare) glasplaat in de ruimte die het publiek ziet. Daarmee kun je objecten laten lijken te zweven in de ruimte.

De Pepper's ghost-techniek begon als een toneelillusie, maar wordt tegenwoordig ook gebruikt in diverse attracties. In onder andere het Spookslot van de Efteling werd het gebruikt om (de geesten van) de burggraaf en zijn dochter, alsook een zwevende spookviool, te tonen. In dit geval stonden deze "geesten" onder het decor, recht voor een glasplaat die haaks op de vloer staat. De toeschouwers keken vanaf een hoger gelegen deel neer op deze glasplaat. Ook bij de heks Visculamia, aan de rechterzijde van de show, werd deze techniek toegepast, zij het nu met een spiegel in 45 graden positie. Dit principe wordt tegenwoordig nog toegepast om een gedekte tafel te laten verschijnen in de attractie Tafeltje dek je, de Chinese Nachtegaal (bij de dood), Pinokkio (blauwe fee in het huisje van Gepetto), Het Meisje met de Zwavelstokjes, Droomvlucht, en in Fata Morgana om een tovenaar te laten verschijnen. Ook in de nieuwe attractie Danse Macabre wordt de techniek toegepast.

Ook in andere parken wordt dit effect gebruikt. In Walibi Belgium verdwijnt zo een wetenschapster in het begin van Challenge of Tutankhamon, en in de parken van Disney wordt het effect gebruikt in attracties als Phantom Manor en The Twilight Zone Tower of Terror.

Andere Pepper's ghost-illusies zijn te vinden in:

  • Het Spoorwegmuseum in Utrecht: een installatie van oude hutkoffers (droomkoffers) met hierin vijf verschillende Pepper's ghost-films.
  • Media Experience in Hilversum: "Noctiluca". Deze Pepper's ghost-illusie heeft als noviteit dat deze werkelijk driedimensionaal is: een vis zwemt werkelijk om een jongen heen.
  • Space Expo in Noordwijk: "Satelliet navigatie". Een spel waarbij langsvliegende planetoïden vernietigd moeten worden voordat zij onze satellieten beschadigen.
  • TwentseWelle in Enschede: "Jongensdroom". Deze Pepper's ghost-illusie won een prijs (de Gouden Reiger 2008) voor beste Ruimtelijke Experience.
  • Diergaarde Blijdorp in Rotterdam: ijsberenverblijf.
  • Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam: kleutervoorstelling Circus Zee, en virtueel avontuur "De Zeereis".
  • Amsterdam Museum in Amsterdam: Pepper's ghost-illusie over slavernij.
  • Het Grachtenhuis in Amsterdam: in een model van het Grachtenhuis wonen verschillende historische verschijningen.
  • Het 'Rovershol' van Het Arsenaal in Vlissingen: een naakte vrouw die verdwijnt als men haar van de voorkant wil bekijken en de geest van een scheepskapitein die verschijnt in een scheepswrak.
  • Wachtrij van Djengu River in Attractiepark Toverland.
  • In Naturalis lijkt dankzij een Pepper's ghost-illusie een fossiel dinosaurusei uit te komen in de zaal Dinotijd. In de tentoonstelling Evolutie is een Pepper's ghost-illusie gebruikt om een aquarium te vullen met organismen uit het Cambrium.
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pepper%27s_ghost&oldid=70490140"