Peter and Wendy

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Peter Pan (verhaal))
Ga naar: navigatie, zoeken
Peter Pan
Peter Pan Cover 1911 b.JPG
Oorspronkelijke titel Peter and Wendy
Auteur(s) J.M. Barrie
Land Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
Taal Engels
Genre Kinderboek
Uitgegeven 1911
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Peter and Wendy, later uitgebracht onder de titel Peter Pan is een kinderboek van de Britse schrijver J.M. Barrie en voor het eerst uitgegeven in 1911.

Het boek gaat over de ondeugende maar wel goedhartige jongen Peter Pan. Hij lokt andere kinderen naar het eiland Nooitgedachtland dat bewoond wordt door indianen, piraten en zeemeerminnen.

Barrie had voor die tijd al eerdere versies uitgegeven.

  • The Little White Bird uit 1902 is een boek dat niet zozeer voor kinderen bedoeld is. Er zitten wel fantasie-elementen in met o.a. Een verhaal over Peter Pan.
  • Het toneelstuk Peter Pan or The Boy Who Would Not Grow Up werd voor het eerst opgevoerd op 27 december 1904 in het Duke of York's Theater. Dit stuk werd gepubliceerd in 1928.
  • In 1906 werd het gedeelte van The Little White Bird waarin Peter Pan voorkomt, gepubliceerd als kinderboek onder de titel Peter Pan in Kensington Gardens. Het werd geïllustreerd door Arthur Rackham.

Barrie herschreef het toneelstuk Peter Pan or The Boy Who Would Not Grow Up in 1911 als een roman getiteld Peter and Wendy.

Ontstaan[bewerken]

J.M. Barrie speelt kapitein Haak en Michael Llewelyn Davies speelt Peter Pan

De oorsprong van het verhaal ligt in de vriendschap tussen de schrijver en de familie Davies. Deze familie kreeg een aantal tragedies te verwerken. De vader stierf en een aantal jaren later ook de moeder. In de tussentijd stierf ook één van de kinderen, genaamd David. De moeder van Barrie zei hierop dat David voor altijd een jongen zou blijven. Dit was een troost voor Barrie en inspireerde hem tot een verhaal over een jongen die nooit volwassen wordt. Verschillende karakters uit het boek zijn vernoemd naar kinderen uit de Davies-familie. De hoofdpersoon is vernoemd naar Peter (één van de kinderen) en de Griekse God Pan.

Bij zijn overlijden in 1937 schonk J.M. Barrie de auteursrechten van Peter Pan aan het Great Ormond Street Hospital in Londen

Synopsis[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.
Peter Pan in gevecht met kapitein Haak

Het verhaal begint in de Londense wijk Bloomsbury. Hier woont de familie Darling. Peter komt hier 's avonds luisteren naar de verhalen die de moeder aan de kinderen vertelt voordat ze naar bed gaan. Op een avond wordt hij betrapt en tijdens het vluchten verliest hij zijn schaduw. Peter komt later terug om zijn schaduw te halen. Wendy, de oudste van de kinderen, weet deze weer aan het lichaam van Peter te bevestigen. Omdat Wendy veel verhalen kent vraagt hij haar om mee te vliegen naar het magische Nooitgedachtland (Neverland) zodat zij daar als een moeder voor hem en De Verloren jongens (Lost Boys) kan zorgen. Samen met de andere kinderen vliegen ze naar Nooitgedachtland.

Eenmaal in de buurt van het eiland blijkt het er toch niet zo veilig te zijn. Ze worden bijna uit de lucht geschoten door een kanonskogel. Eenmaal op het eiland wordt Wendy bijna gedood door Tootles, één van de verloren jongens. Wendy neemt de zorg voor de verloren jongens op zich en op hun beurt bouwen ze een huis voor haar. Wendy ontdekt dat de dingen heel anders gaan in deze nieuwe omgeving en is vaak jaloers op Tinkerbel en Tijgerlelie. De kinderen beleven samen met Peter Pan de nodige avonturen. In één geval ziet Peter de dood in de ogen maar echt bang is hij niet aangezien hij de dood gewoon als nieuw avontuur ziet. Ondertussen wordt de strijd met kapitein Haak steeds grimmiger.

Uiteindelijk geven de kinderen aan weer terug naar huis te willen. Ook de verloren jongens willen terug. Kapitein Haak neemt de kinderen bij hun vertrek gevangen en doet een poging om Peter te vergiftigen. Peter weet met een list aan boord van Haaks schip te komen. Tijdens het gevecht weet hij Haak overboord te gooien in de bek van de krokodil. Net voor zijn dood troost Haak zich met de gedachte dat dit wel heel ongemanierd was van Peter. Eenmaal in Londen belooft Peter dat hij elk jaar terug zal komen.

Barrie voegde nog een hoofdstuk toe waarin Peter Pan jaren later terugkeert en ontdekt dat Wendy volwassen is geworden, getrouwd met één van de verloren jongens en zelf een dochter heeft gekregen. Pan is teleurgesteld maar neemt haar dochter wel mee naar Nooitgedachtland voor een nieuw avontuur. Hiermee is de cirkel weer rond aangezien gehint wordt dat Wendy's moeder vroeger ook op Nooitgedachtland is geweest.

Karakters[bewerken]

Wendy Schat herstelt de kleren van de Verloren Jongens
  • Peter Pan is niet de hoofdpersoon van het verhaal want dat is Wendy. Peter is roekeloos en nergens bang voor, behalve voor ouders en volwassen worden. Hij is de enige die zelf kan vliegen zonder de hulp van Tinkelbel. Hij draagt een pak gemaakt van bladeren en speelt panfluit. Ondanks dat hij de leiding heeft gedraagt hij zich onverantwoord.
  • Wendy Schat (Wendy Darling) is de hoofdpersoon en oudste kind van de familie Darling. Ze neemt de moederrol op zich voor Peter Pan en de verloren jongens.
  • Jan Schat (John Darling) wil juist volwassen zijn en neemt graag de vaderrol op zich. Hij neemt de leiding op de momenten dat Peter Pan er niet is.
  • Michiel Schat (Michael Darling) is de jongste van de familie.
  • Tinkelbel, of kortweg Tink, is een klein lichtgevend elfje. Ze is verliefd op Peter Pan en ziet Wendy en Tijgerlelie als bedreigingen. Ze doet een poging om Wendy door de piraten te laten doden. Op het toneel werd ze vaak als lichtvlek getoond.
  • Tijgerlelie is de dochter van het opperhoofd van de indianen op Neverland. Ze is verliefd op Peter Pan en jaloers op Wendy en Tinkelbel.
  • De Verloren jongens zijn zes jongens, waaronder een tweeling, die op het eiland wonen. Ze hebben elk hun eigenkarakter. Peter Pan heeft ze onder hun hoede genomen omdat ze in Kensington Gardens uit de kinderwagen zijn gevallen en door hun moeders vergeten zijn.
  • Kapitein Haak (Captain Hook) is de aanvoerder van een groep niet al te snuggere piraten. Hij is ooit tijdens een gevecht met Peter Pan één van zijn handen kwijt geraakt. Peter Pan heeft die hand toen aan een krokodil gevoerd waarna deze krokodil de smaak te pakken heeft gekregen en Kapitein Haak nu helemaal wil eten. De krokodil is het enige waar Haak echt bang voor is. Deze krokodil heeft ooit een wekker ingeslikt waardoor Haak hem, door het getiktak, van afstand aan kan horen komen. Haak haat Peter Pan verschrikkelijk en wil alles doen om hem te doden. Dit tot ongenoegen van zijn bemanning die weer op rooftocht willen gaan.
  • Vetje (Mr. Smee) is de persoonlijk assistent van Haak. Hij is dan wel piraat maar kan zelf geen vlieg kwaad doen.
  • De zeemeerminnen leven in een lagune. Ze zijn bloedmooi maar ook levensgevaarlijk, behalve voor Peter Pan.
  • De krokodil is het enige waar kapitein Haak bang voor is. En Haak is werkelijk doodsbang. Peter Pan heeft ooit de hand van Haak afgehakt en aan de krokodil gevoerd en sindsdien heeft deze de smaak te pakken. Hij heeft ook een wekker ingeslikt zodat er constant getik uit zijn buik komt. Hierdoor kan Haak hem aan horen komen.

Symboliek[bewerken]

Peter Pan speelt de panfluit

Er is veel gespeculeerd over de symboliek achter het verhaal. Het boek hint wel op een ontluikende liefde tussen Peter en Wendy. Zij is mogelijk verliefd op hem maar hijzelf zoekt juist een moederfiguur. Mogelijk duidt dit op een oedipuscomplex.

Het verhaal wordt soms geïnterpreteerd als een sprookje met seksuele ondertonen. Peter heeft de behoefte aan een moederlijk type van zijn eigen leeftijd, maar heeft conflicterende gevoelens ten opzichte van Wendy, Tijgerlelie en Tinkelbel (die verschillende vrouwelijke archetypen representeren). Het gevecht met kapitein Haak staat symbool voor de strijd met de vaderfiguur. Op het podium wordt de rol van de vader van Wendy en die van kapitein Haak door dezelfde acteur gespeeld. Het is niet duidelijk of dit oorspronkelijk gedaan werd om een acteur uit te sparen of toch om de symbolische betekenis. Peter Pan is de enige die niet de stap naar volwassenheid wil of durft te maken. Hij probeert anderen te verleiden om ook kind te blijven maar slaagt hier niet in, wat het tragisch maakt.

De rol van Peter Pan werd oorspronkelijk door een actrice gespeeld.

Verfilmingen[bewerken]

Dit verhaal is nu wereldberoemd, onder meer dankzij de eerste filmversie uit 1924, de Disney-tekenfilm uit 1953, de Peter Pan (2003) van P.J. Hogan (waarin Jason Isaacs, Lynn Redgrave & Rachel Hurd-Wood spelen, de televisiefilm uit 1976 en de speelfilm Hook van Steven Spielberg uit 1991. De titel van laatstgenoemde film verwijst naar kapitein Haak, Peter Pan is in deze film inmiddels volwassen geworden en wordt door Tinkerbel opnieuw naar het in nood verkerende Nooitgedachtland gehaald. Zijn krachten zijn echter verdwenen en Tinkerbel besluit Peter Pan opnieuw te trainen, maar er is nog maar weinig tijd voor het gevecht dat met kapitein Haak plaats moet vinden.

Ook verschenen tekenfilmseries op de televisie zoals "The Adventures of Peter Pan" van Saban en "Peter Pan & the Pirates" van Fox.

Het verhaal over de vriendschap tussen Barrie en de familie Davies en de creatie van Peter Pan wordt vertolkt in de film Finding Neverland uit 2004.

Invloed[bewerken]

Weinige werken in de Engelse literatuur hebben de spreektaal met zoveel woorden en uitdrukkingen verrijkt als Peter Pan. Een volwassene die in Engeland een "Peter Pan" genoemd wordt, heeft een jong of nog onvolwassen uiterlijk, met "Neverland" wordt een fantasievol droombeeld bedoeld en een "Wendy House" verwijst naar een poppenhuis. In de psychologie wordt de onofficiële term syndroom van Peter Pan gebruikt voor mannen die niet volwassen durven te worden. Een populaire opvatting is dat de naam Wendy ook bedacht is door Barrie. Het blijkt echter dat de naam eind 19e eeuw al op beperkte schaal voorkwam. Wel is de naam door Barrie populair geworden.

Op visueel gebied is de erfenis van het werk nog veel groter. Decennia lang hebben bekende kunstenaars het boek geïllustreerd. Bovendien zorgde Walt Disneys film uit 1953 ervoor dat het werk een immens publiek kreeg. Voor velen legde de film definitief het portret vast van menig personage uit het boek. Dit werd zichtbaar in Return to Never Land, het vervolg uit 2002.

Peter Pan
Auteur: James Barrie
Personages: Peter Pan · Wendy · Kapitein Haak · Jan · Michiel · Tinkelbel · Tijgerlelie · De Verloren jongens · Vetje
Locatie: Nooitgedachtland
Boeken: The Little White Bird (1902) · Peter Pan or The Boy Who Would Not Grow Up (1904) · Peter and Wendy (1911)
Films: Peter Pan (1924) · Hook (1991) · Peter Pan (2003) · Pan (2015)
Biografische film: Finding Neverland (2004)
Animatiefilms: Peter Pan (1953) · Terug naar Nooitgedachtland (2002) · Tinker Bell (2008)
Televisieserie: Jake en de Nooitgedachtland Piraten (2011–heden) · Peter Pan (2012)