Piet Hein (wetenschapper)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Piet Hein voor het standbeeld van Hans Christian Andersen in Kongens Have, 1983.

Piet Hein (Kopenhagen, 16 december 1905Middelfart, 18 april 1996) was een Deense wetenschapper, wiskundige, uitvinder, schrijver en dichter, vaak schrijvend onder het pseudoniem Kumbel, Oudnoors voor 'grafsteen'.

Biografie[bewerken | brontekst bewerken]

Piet Hein werd geboren in Kopenhagen. Hij studeerde aan het Instituut voor Theoretische Wetenschappen aan de Universiteit van Kopenhagen (nu Niels Bohr-instituut) en de Technische Universiteit van Denemarken. In 1972 werd hem door Yale-universiteit een eredoctoraat toegekend. Hij stierf in 1996 in zijn huis op Funen.

Werk[bewerken | brontekst bewerken]

Piet Hein superellipsoïde in Farum
Door Piet Hein ontworpen zonnewijzer
Commons heeft mediabestanden in de categorie Piet Hein.

Hij is bekend geworden door zijn duizenden korte kernachtige gedichten (zinspreuken) die groek werden genoemd (Deens gruk, Engels grook). Hij schreef ze zowel in het Deens als in het Engels. De groeken gaan vergezeld van geestige illustraties.

Voorbeelden:

Losing one glove is certainly painful
but nothing compared to the pain
of losing one, throwing away the other,
and finding the first one again!
Man's a kind
of Missing Link
fondly thinking
he can think.

Ook is hij de uitvinder van allerlei spelcreaties zoals Polygon, later Hex genoemd (dat in hetzelfde jaar 1942 ook door de Amerikaan John Forbes Nash jr. werd bedacht), Tangloids, Morra, Toren, Polytaire, TacTix, Nimbi, Qrazy Kubus, Pyramystery en de Soma kubus.

Piet Hein was ook wiskundige op het terrein van de speltheorie. Hij ontwierp de superellips, de superellipsoïde en het superei. Hij maakte deel uit van het team rond de beroemde Deense natuur- en scheikundige Niels Bohr. Het verhaal gaat dat zijn functie er vooral op neer kwam om met zijn geestigheid de mensen rond Niels Bohr wakker te houden.

Hij was een sterke pleiter voor het toepassen van superellipse rondingen in stadsplanning, meubelontwerp en andere toepassingsgebieden. Hij was verder de uitvinder van een eeuwigdurende kalender, die hij de Astro Kalender noemde en van marktwarenhuizen gebaseerd op de superellips en het Super-Ei.

Piet Hein kreeg vele prijzen en onderscheidingen. De Deense koningin onderscheidde hem in 1985 met de exclusieve medaille "Ingenio et Arti".

Persoonlijk[bewerken | brontekst bewerken]

Piet Hein was een achterneef van de schrijfster Karen Blixen. Hij trouwde vier keer, het eerst in 1937, en scheidde drie keer. Zijn vierde echtgenote stierf in 1968. Hij had vijf zonen, voortkomend uit zijn laatste drie huwelijken. Hij had in de jaren veertig ook enige tijd een verhouding met de schrijfster Tove Ditlevsen.

Er wordt beweerd dat hij een directe afstammeling was van Piet Hein, de Nederlandse zeevaarder uit de 16e eeuw. Hierover zegt hij, in de hem typerende stijl:

Mijn voorvader, de Nederlandse volksheld Admiraal Piet Hein, stierf — zoals Nederlandse geschiedschrijvers om de tien jaar herhalen — kinderloos. Je kunt niet veel vergen van een voorvader, maar je mag van hem aannemen dat hij niet kinderloos gestorven is.[1]

Bibliografie[bewerken | brontekst bewerken]

Piet Hein schreef ongeveer 60 boeken. Een selectie:

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]