Piping and instrumentation diagram

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
piping and instrumentation diagram, EN ISO 10628, EN 62424

Een piping and instrumentation diagram of process and instrumentation diagram, acroniem P&ID is een technische tekening die schematisch laat zien hoe leidingen en andere onderdelen van een procesinstallatie met elkaar verbonden zijn.

Vaak worden regelkringen ook schematisch weergegeven in de P&ID. Leidingen worden in een P&ID diagram weergegeven met een doorgetrokken lijn, regelkringen met een gestippelde lijn. In de gestippelde lijn is dan ook een verbinding weergegeven met de verschillende instrumenten die gegevens leveren aan de regeling.

Er bestaan normen, bijvoorbeeld ofwel ISO ofwel de Instrumentation, Systems, and Automation Society (ISA) Standaard S 5.1, die beschrijven hoe P&ID's moeten worden opgebouwd. In de praktijk hebben ze echter vaak kleine en soms grote verschillen, bijvoorbeeld om het maken van P&ID's voor specifieke bedrijfstakken te vereenvoudigen. Om deze reden is het gebruikelijk om bij een P&ID een verklarend overzicht op te nemen van de getekende elementen, een legenda en een lijst met verklaringen voor de afkortingen die gebruikt worden om de functies van instrumenten en regelkringen aan te geven.

Elementen uit een P&ID[bewerken]

In een P&ID kunnen de volgende algemene symbolen worden aangetroffen. De afbeeldingen worden steeds van links naar rechts behandeld;

P&ID-kleppen.png
  • Afsluiter, in gebruik voor ieder type klep.
  • Kogelkraan, wordt niet algemeen gebruikt.
  • Keerklep, kan alleen in de richting van de pijl doorstroomd worden.
  • Veiligheidsklep, wordt opengestuurd als de druk in de leiding te hoog wordt.


P&ID-connecordrain.png
  • connector met slang, wordt gebruikt als de slangverbinding standaard is aangesloten.
  • connector, wordt gebruikt als de verbinding niet permanent is, maar b.v met een Storzkoppeling
  • drain of opvangbak, geeft een afvoer voor afvalproducten weer, meestal (vervuild) water.


P&ID-warmtewisselaarsvaten.png
  • enkelvoudige warmtewisselaar, er is directe warmteoverdracht van een volumestroom op de andere.
  • dubbelvoudige warmtewisselaar, de warmte van de eerste volumestroom wordt aan een tussenmedium afgegeven en vervolgens doorgegeven aan de op te warmen volumestroom.
  • Verwarmingselement, meestal een verwarmingsketel of elektrische verwarming.
  • Ketel, over het algemeen drukhoudend, kan gebruikt worden om reacties in uit te voeren.
  • Tank, opslag onder atmosferische druk.


P&ID-blowerpomp.png
  • compressor met (frequentie)geregelde aandrijving.
  • compressor of ventilator, aandrijving met vast toerental.
  • Pomp met (frequentie)geregelde aandrijving, kan ook aangedreven met vast toerental, dan wordt de pijl verwijderd


P&ID-meterverloop.png
  • het rondje op een stokje geeft weer dat het om een meter of sensor, de twee (soms meer) letters geven de functie aan. Hier gaat het om een "PI" wat staat voor Pressure Indicator, een manometer. Het geeft dus de druk in dat specifieke procesonderdeel ter plaatse weer. Het volgnummer wat eronder staat maakt het element uniek in de procesautomatisering en geeft eenduidig aan welke drukmeter het is, zodat in geval van storing een operator in de fabriek hem makkelijk terug kan vinden. Het element is ter plaatse ook voorzien van een label met dit tagnummer.
  • Verloopstuk, hier verloopt de leiding van 200 naar 150 millimeter. In de praktijk wordt de leidingdiameter ook vaak in inch weergegeven, de maateenheid die wordt gebruikt staat altijd op de pagina met algemene informatie.

Symbolen van chemische apparatuur en installaties[bewerken]

Hieronder een overzicht van aantal symbolen van chemische apparatuur en installatie die op een P&ID kunnen staan, volgens de normen van ISO: ISO 10628 en ISO 14617.

Symbolen van chemische apparatuur en installaties
Pipe.svg
Leiding
Insulated pipe.svg
Leiding met isolatie (thermisch)
Jacketed pipe.svg
Jacketed pipe (en)
Cooled or heated pipe.svg
Gekoelde of verhitte leiding
Autoclave.svg
Autoclaaf (afgesloten drukvat)
Half pipe reactor.svg
Half pipe mixing vessel (en)
Pressurized vessel horizontal.svg
Drukvat, liggend
Pressurized vessel vertical.svg
Drukvat, staand
Pump.svg
Pomp
Vacuum Pump or Compressor.svg
Vacuümpomp of compressor
Bag.svg
Zak
Gas bottle.svg
Gasfles
Fan.svg
Ventilator
Axial fan.svg
Axiale ventilator
Radial fan.svg
Radiale ventilator
Dryer.svg
Droger
Fluid contacting column.svg
Gepakte kolom
Tray column.svg
Tray column (en)
(Gestapelde kolom)
Furnace.svg
oven
Cooling tower.svg
Koeltoren
Heat exchanger no cross.svg
Warmtewisselaar
Heat exchanger with cross.svg
Warmtewisselaar
Cooler-symbol.svg
Koeler
Plate heat exchanger.svg
Platenwarmtewisselaar
Double pipe heat exchanger.svg
Double pipe heat exchanger (en)
Fixed straight tubes heat exchanger.svg
Vaste, rechte buizen
voor uitwisseling warmte
U shaped tubes heat exchanger.svg
U-vormige buis
voor uitwisseling warmte
Spiral heat exchanger symbol.svg
Spiraalvormige warmtewisselaar
Covered gas vent.svg
Uitlaat voor gassen onder afdakje
Curved gas vent.svg
Gebogen uitlaat voor gassen
Dust trap.svg
Luchtfilter
Funnel.svg
Trechter
Steam trap.svg
Condensaatpot
Viewing glass.svg
Kijkglas
Pressure reducing valve.svg
Reduceerventiel (gasdrukregelaar)
Flexible pipe.svg
Flexibele leiding
Valve.svg
Afsluiter (ook: klep, ventiel)
Control valve.svg
Regelklep (afsluiter met regelaar)
Manual valve.svg
Handbediende afsluiter
Back draft damper.svg
Terugslagklep
Needle valve.svg
Naaldafsluiter
Butterfly valve.svg
Vlinderklep
Diaphragm valve.svg
Membraanafsluiter (nl)
Ball valve.svg
Kogelkraan

Process flow diagram[bewerken]

Process Flow Diagram

Een schema van de flow (stroom) door de leidingen, noemt men een process flow diagram (PFD). Hierbij betekent het Engelse woord flow (dat in het Nederlandse taalgebied eveneens gemeengoed is) 'stroom'. In het Engels spreekt men van Process (met dubbel-s) Flow Diagram. Een dergelijk diagram bevat ook gegevens over procesparameters als druk, temperatuur en debiet.