Plaid (textiel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een plaid, ook wel reisdeken[1], is een dikke warme, langwerpige doek die wordt gebruikt om het lichaam warm te houden.[2] De aanduiding plaid werd oorspronkelijk gebruikt voor een doek die gebruikt werd tijdens reizen of als mantel.[3] Later werd de term gebruikt voor een doek die in een woonkamer wordt gebruikt, bijvoorbeeld op een zitbank.[4] In 2022 zijn plaids in de handel verkrijgbaar met afmetingen tussen 120 en 150 cm breed en 170 tot 200 cm lang, maar daar zijn ook uitzonderingen op.[5][6] Daarmee is een plaid qua afmetingen vergelijkbaar met een eenpersoons deken.

Herkomst van het woord plaid en verdere geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Een doedelzakspeler met een zogeheten "long plaid" over de schouder, passend bij zijn kilt.
Illustratie van een vrouw met een plaid, door Frederik Hendrik Kaemmerer uit 1891.

Traditioneel zijn plaids gemaakt van geweven wollen textiel met een ruitpatroon. Dit is ontleend aan de Britse betekenis van plaid, een grote lap met schotse ruit die om de schouder gedragen wordt bij een traditioneel schots kostuum. Deze lappen stof werden echter ook als deken gebruikt.[7]

Het gebruik van het woord plaid in het Nederlands als synoniem voor reisdeken stamt uit 1880.[8] Maar het wordt ook eerder aangetroffen. Zo komt het woord voor als warmtebrenger tijdens een reis in een koets in 1877,[9] en in een vertaling van De reis om de wereld in tachtig dagen van Jules Verne uit 1879, in de vorm van reis-plaid.[10] Later werd zo een warme lap ook toegepast in een woonkamer, met als doel om het warm te krijgen. Zo schreef Louis Couperus in 1891 "Moezie zat daar in haar muffig geparfumeerde zwarte kant, een zwaren plaid over haar oude beenen."[11] In 2022 worden plaids ook toegepast als decoratie.[12]

Materiaal[bewerken | brontekst bewerken]

Oorspronkelijk werden plaids, vanwege de warmte, van wol gemaakt, maar later verschenen ook plaids van katoen of fleecemateriaal. Diverse wolsoorten worden gebruikt, zoals schapenwol, lamswol, merino, alpaca, mohair. De meest plaids zijn geweven, maar ze worden ook wel gebreid,[13] van wol, katoen of acryl. Een plaid heeft vaak franje, maar zeker niet altijd.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]