Plausibele ontkenning

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Plausibele ontkenning of plausible deniability is een begrip dat voor het eerst door de Central Intelligence Agency (CIA) werd gebruikt tijdens het presidentschap van John F. Kennedy. In dat geval betekende dit het volgende: hoge overheidsfunctionarissen niet informeren over illegale CIA-activiteiten. Deze ambtenaren konden zich dan verdedigen als de activiteiten werden ontdekt.[1] Ze zouden in staat zijn om heel plausibel en misschien naar waarheid te zeggen dat ze er niets van wisten. Dit is dus ontkenning. Het betekende dat acties van de CIA niet konden worden toegeschreven aan de president van de Verenigde Staten.

Het concept is verbonden met het idee van een "papieren spoor", waarbij journalisten bewijs vinden van orders of discussies tussen hooggeplaatste ambtenaren en agenten die de verboden handelingen verrichten. Het onderscheppen van telefoonberichten of e-mailberichten kan ook een bewijs zijn van wangedrag door ambtenaren. Als er geen definitief bewijs is van wangedrag door een ambtenaar, kan zijn/haar ontkenning als oprecht worden beschouwd. De ontkenning is "plausibel" (of, althans, zou waar kunnen zijn). Het bereikt een van de hoofddoelen van public relations: dat ambtenaren tenminste niet op heterdaad betrapt worden bij het doen van iets illegaals. Het effect van ambtenaren die op heterdaad worden betrapt, kan zeer ernstig zijn: een voorbeeld hiervan is Watergate-schandaal.

Plausibele ontkenning verwijst naar het ontkennen van schuld in (formele of informele) chains of command. Hooggeplaatsten kunnen indirecte, dubbelzinnige en vage bevelen geven. Henry II kon bijvoorbeeld zeggen: "Wie zal mij van deze turbulente priester bevrijden?" Hij kon dit nog minder direct formuleren: "Iemand zou daar iets aan moeten doen". Het bedoelde bericht wordt begrepen. Later, wanneer de daad is gedaan, kan de hooggeplaatste zeggen: "Het was nooit mijn bedoeling dat dit zou gebeuren".

Een plausibele ontkenning wordt bereikt als er geen gegevens worden bijgehouden van instructies. Het wordt onmogelijk om erachter te komen wie verantwoordelijk was voor de ondernomen acties. Als deze activiteiten openbaar worden, is voor hooggeplaatste functionarissen het ontkennen mogelijk van elke kennis van een dergelijke handeling, of van een verband met de personen die worden gebruikt om dergelijke handelingen uit te voeren. Het betekent meestal dat het van tevoren is gepland, waarbij de voorwaarden zijn vastgelegd om verantwoordelijkheid voor toekomstige acties of kennis te vermijden.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Referenties[bewerken | brontekst bewerken]

  1. Plausible denial. Rawson's Dictionary of Euphemisms and other doubletalk (2002). Geraadpleegd op 25 August 2012.