Podcast

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Beluister

(info)

Een podcast is een audiouitzending waarbij het geluidsbestand op aanvraag wordt aangeboden door middel van webfeeds. Dankzij de introductie van draagbare mp3-spelers zoals de iPod was deze vorm van uitzenden snel populair onder radioamateurs. De term podcast is dan ook een samentrekking van iPod en broadcast (Engels voor 'uitzenden').

Geschiedenis[bewerken]

In 1997 beschreef Dave Winer een manier om in RSS-feeds ook verwijzingen naar mediabestanden op te nemen. De methode werd toen vooral gebruikt voor websyndicatie. Podcasts werden populair vanwege (a) de doorbraak van breedbandverbindingen bij de consument; (b) de komst van draagbare mp3-spelers met voldoende opslagcapaciteit en (c) de komst van applicaties voor het beluisteren op een draagbare mediaspeler of mobiele telefoon.

De term podcasten dook voor het eerst op in 2004 toen journalist Ben Hammersley de nieuwe uitzendtechniek beschreef.[1] Dannie J. Gregoire adopteerde deze term, waarna Adam Curry podcasten populariseerde als iets revolutionairs.[2]

Hoewel podcasten zich in Nederland snel ontwikkelde, is het niet zo populair geworden als in Amerika. Tijdens de begindagen was Koelcast waarmee Domien Verschuuren 50 afleveringen maakte, een van de populairste Podcasts. Daarna drongen podcasts door tot de professionele wereld. De radiostations van het Nederlandse publieke omroepbestel stellen een groot aantal programma's die reeds op de reguliere radio te beluisteren zijn geweest als podcast beschikbaar. Een van de langstlopende was Veertien-Achttien van Tom Tacken over de Eerste Wereldoorlog.

Techniek[bewerken]

Bij een podcast wordt het geluidsbestand op aanvraag aangeboden door middel van webfeeds. De webfeed bevat een verwijzing naar het mediabestand. Een applicatie dat dit bestand controleert op wijzigingen en geïnstrueerd kan worden om nieuwe bestanden automatisch te downloaden heet een podcastaggregator of podcatcher. Vaak is deze functionaliteit geïntegreerd in een mediaspeler zoals iTunes. Ook zijn er podcastaggregatoren voor smartphones. Sommige van deze applicaties bieden ook een eigen gids aan met podcasts waarop men zich kan abonneren. Er zijn ook websites met een podcastgids.[3]

Auteursrechten[bewerken]

Voor het distribueren van auteursrechtelijk beschermde muziek gelden wettelijke regels, Het beschikbaar stellen van muziek mag enkel met instemming van de auteurs (componist, tekstschrijver), de uitgever, de uitvoerende artiest en de producent (meestal de platenmaatschappij).[bron?] Voor podcasts geldt dat zowel Buma/Stemra (in Nederland) als de platenmaatschappij toestemming moet verlenen.[bron?] De laatste vertegenwoordigt ook de uitvoerende artiest.

Buma/Stemra hanteerde tot eind 2005 een regeling die het mogelijk maakt om voor een vast bedrag per maand onbeperkt muziek aan te bieden door middel van podcasts.[bron?]

Voor platenmaatschappijen (voor de naburige rechten) bestaat een dergelijke regeling niet. Zij wachten nog totdat het technisch mogelijk is per gebruikte muzieknummer af te rekenen en de gebruikte muziek tegen kopiëren te beveiligen. Die technische mogelijkheden worden binnenkort getest met podcasts van omroepen. Dat laatste is een logisch vervolg op de regeling die de NVPI (de branchevereniging van de amusementsindustrie) eerder trof voor het streamen van radioprogramma's. Deze test wordt uitgevoerd door de SENA.[bron?]

Wanneer de artiest geen aanspraak wil maken op zijn muziekrechten, is de muziek Podsafe. Dit komt overeen met een Creative Commons licentie.

Populariteit[bewerken]

Podcasts gaven radioamateurs een nieuw platform met een groter bereik. In 2005 bereikten podcasts gemaakt door hobbyisten een hoogtepunt.[4] De opkomende concurrentie van de professionele radiomakers - met de publieke omroep voorop - marginaliseert het aantal actieve hobbyisten.

In 2011 kan Radio538 — onder druk van het nieuwe uitzendrechtenstelsel van Buma/Stemra — zijn populaire podcasts niet langer gratis aanbieden, waarna veel luisteraars afhaken.[5] Eind augustus 2011 trekt Radio538 alle podcast-uitzendingen terug[6] om later met podcasts voor betalende abonnees terug te komen. Het aantal downloads van 6 miljoen per jaar, is tegen juni 2012 teruggelopen naar 18000 betalende abonnees.[7]

In Nederland staat het medium podcast vooral bekend als middel om een uitgezonden radio-uitzending terug te luisteren. In de Verenigde Staten brengen veel stations (Serial, Radiolab, This American Life, The Moth) verhalende podcasts uit met spanningsboog en plot. In Nederland staat de verhalende podcast wat dat betreft nog in de kinderschoenen. De serie Toendra van Radio Doc, die in maart 2015 de eerste aflevering publiceerde, is de opvolger van Plots - dat in 2013 de Zilveren Reissmicrofoon won.

In Vlaanderen is de wekelijkse podcast Mosselen om Half Twee van Xander De Rycke de populairste podcast met per aflevering gemiddeld 15.000 luisteraars. Op 25 februari 2014 werd de honderdste aflevering uitgezonden, een 3,5 uur durende special met als centrale gast Urbanus. Een andere populaire Vlaamse podcast is onder meer Tech45[8], dat sinds 2010[9] recent tech-nieuws behandelt.

Zie ook[bewerken]