Polsstokverspringen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Polsstokverspringen
Fierljeppen
Standbeeld voor de Fierljepper in Drachten (Hans Mes, 1995)
Standbeeld voor de Fierljepper in Drachten (Hans Mes, 1995)
Algemene gegevens
Organisatie Vlag van Nederland Nederland: NFB
PBH
Vlag Friesland Friesland: FLB
Start 1767 te Baard
Type Ind. sport
Categorie Atletiek
Competities / Kampioenschappen
Kampioenschappen BK / NK / fK / HK
Kampioenen
Nederlands kampioen
21,27 Rian Baas
16,43 Wendy Helmes[1]
Records
Belgisch record Aluminium
15,61 Bart Van Gasse
10,40 Frederique Snoeks
Nederlands record Carbon
22,21 Jaco de Groot
18,19 Marrit van der Wal
Aluminium
19,40 Aart de With
15,55 Sjoukje Tjalma
Hout
17,01 Aart de With
11,97 Wil van den Berg
Europees record Carbon
22,21 Jaco de Groot
18,19 Marrit van der Wal
Aluminium
19,40 Aart de With
15,55 Sjoukje Tjalma
Hout
17,01 Aart de With
11,97 Wil van den Berg
Wereldrecord Carbon
22,21 Jaco de Groot
18,19 Marrit van der Wal
Aluminium
19,40 Aart de With
15,55 Sjoukje Tjalma
Hout
17,01 Aart de With
11,97 Wil van den Berg
Verwante sporten
Verwante sporten Hink-stap-springen
Hoogspringen
Polsstokhoogspringen
Verspringen
Laatst bijgewerkt op: 7 april 2020
Portaal  Portaalicoon   Sport

Polsstokverspringen, beter bekend onder de Friese naam fierljeppen (Uitspraak: fier.ljeppen [ˈfi:r.ljɛpən]), is een sport waarbij een atleet probeert met behulp van een polsstok een zo groot mogelijke afstand over een sloot te overbruggen. Het is een traditionele Friese sport. De betekenis van fierljeppen is ver springen.

Het maken van een polsstokversprong bestaat uit verschillende onderdelen die gezamenlijk moeten leiden tot een zo groot mogelijke afstand. De sprong begint met het maken van een korte felle sprint van circa 30 meter naar de polsstok, gevolgd door een goede sprong richting de stok, de insprong, het klimmen naar de top van de polsstok (wat bij polsstokhoogspringen niet mag) om uiteindelijk met een uitsprong in een zandbed te landen.

Competitie[bewerken | brontekst bewerken]

In Nederland worden officiële wedstrijden georganiseerd door de Polsstokbond Holland (PBH) en Frysk Ljeppers Boun (FLB). Gezamenlijk vertegenwoordigen zij een groep van ongeveer 600 actieve fierljeppers in Nederland. De overkoepelende sportbond, de Nederlandse Fierljepbond (NFB), organiseert jaarlijks de Nationale Competitie, de Tweekamp tussen Holland en Friesland en het Nederlands Kampioenschap.

De wedstrijden worden versprongen in de provincies Friesland (Bergum, Buitenpost, It Heidenskip, IJlst, Joure en Winsum), Groningen (Grijpskerk), Utrecht (Jaarsveld, Linschoten, Polsbroekerdam, Zegveld, Haarzuilens, Kockengen en Kamerik) en Zuid-Holland (Vlist).

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

In de waterrijke gebieden van Nederland wordt al zeker duizend jaar de polsstok gebruikt om sloten over te steken. Zoals met elk transportmiddel werd ook de polsstok snel ingezet voor competities. Wie was in staat over de breedste kanalen te springen? Ook als het polsstokverspringen als sport wordt beoefend, wordt er meestal over water gesprongen, soms met een nat pak als gevolg. Op 24 augustus 1767 werd de eerst bekende officiële wedstrijd gehouden in Baard, georganiseerd door de weduwe van kastelein Ype Gerbens. Op die dag stond in de Leeuwarder Courant: "Met Approbatie van Jr. E.F. v. AYLVA, Grietman over Baarderadeel, zal de wed. van YPE GERBENS te Baard nevens de Bueren op Maandag den 24 Augusty 1767 laaten verspringen met een Pols over de Bolswarder Vaart, een curieus Zilveren MES."

De schrijver van het bekende boek 'Toen en Nu' verhaalt de geschiedenis van Willem van der Meij: de man die met een boodschap, verborgen in een holte van zijn polsstok, in 1575 tussen de Spaanse linies voor Alkmaar doorglipte. De polsstok was toen een bekend gebruiksvoorwerp voor mensen die de velden in trokken, onmisbaar in het waterrijke landschap. De bakermat van het polsstokverspringen in wedstrijdverband is Friesland. Daar werden al in het begin van de jaren '20 fierljepwedstijden gehouden. Vanuit de Friese Vogelbeschemingswachten is besloten wedstrijden te gaan organiseren voor fierljeppen en zij hebben daarvoor in 1960 de Frysk Ljeppers Boun opgericht. In 1960 is ook de Polsstok Bond Holland opgericht.

In Friesland worden sinds 1956 in georganiseerd verband wedstrijden gehouden. Tot rond 1975 werd hierbij gesprongen met houten polsstokken (maximale lengte 10 meter). Deze werden vervangen door aluminium polsstokken (maximale lengte 12,50 meter incl. verlengstuk). In 2006, precies 50 jaar na de eerste in Friesland georganiseerde wedstrijd, is de overstap gemaakt naar polsstokken van carbon (maximale lengte 13,25 meter, inclusief top). Deze polsen zijn stugger dan die van aluminium, waardoor ze minder zwiepen. Ook zijn sommige carbonpolsen langer dan de oude aluminiumpolsen.

Al direct in 2006 sprongen vier springers verder dan het oude Nederlandse record van 19,40 meter, dat sinds 1991 op naam van Aart de With uit Benschop stond. Een nadeel van carbon is dat het materiaal niet tegen puntbelasting kan, er moet daarom voorzichtiger met de polsen worden omgegaan. Met het steeds langer worden van de polsen en de daaruit voortvloeiende grotere springafstanden, werd een goed aangepaste landingsplaats steeds noodzakelijker. Sprong men ooit op de oever, nu is dit een (steeds dikkere) laag zand. Het ljeppen gebeurde in het begin vanaf de oever over een sloot. Voor de wedstrijden werden steeds hogere en langere schansen gemaakt om te ljeppen. Het water werd verdiept om een val vanuit een hoger polsstok veilig op te kunnen vangen. Inmiddels zijn uit veiligheid normen vastgesteld waaraan schans en waterdiepte moet voldoen.

Het Nederlandse record werd in de loop van het seizoen 2006 verbeterd naar 22,21 meter door Jaco de Groot tijdens het Hollands Kampioenschap op 12 augustus 2017 in Zegveld.[2][3]

De Nederlandse Fierljepbond (NFB) is in 1991 opgericht met het doel om het fierljeppen in Nederland te behouden, te bevorderen en in goede banen te leiden.

Buitenland[bewerken | brontekst bewerken]

Het NFB voert sinds haar ontstaan een actief beleid om de fierljepsport in het buitenland te promoten. Hiermee wordt een traditie voorgezet, die door beide districten PBH en het FLB al in de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw is opgestart. Toen is het fierljeppen naar verschillende landen geëxporteerd, zoals naar o.m.; België (Hamont), Frankrijk (nabij Nantes), Engeland (Newburry, Yorkshire), Zweden (Säter) en Duitsland (Neustadtgödens, OstFriesland). Het ging hierbij voornamelijk om het verzorgen van demonstraties ter promotie van het fierljeppen. Vooral vanuit het land van de rijzende zon Japan bleek er veel belangstelling voor de fierljepsport te zijn. Hier is dan ook al vijf maal een demo verzorgd en is in 1999 is zelfs een Bond de; “Nippon Fierljeppen Association” opgericht. In het jaar 2000 brachten Aart de With en Rimmer Abma, namens de NFB (met support van de beide districten) een bezoek aan Japan. Hun reis stond in het teken van de viering van het vier honderdjarig bestaan van de vriendschap betrekkingen tussen Netherlands-Japan 1600-2000. Zij gaven in de omgeving van Osaka diverse trainingen en demonstraties.[4]

België[bewerken | brontekst bewerken]

Het BK Fierljeppen wordt jaarlijks gehouden in het Limburgse Hamont, georganiseerd door de plaatselijke KLJ.

Japan[bewerken | brontekst bewerken]

Op 30 juni 1997 werd, door vice-consul Hans Kuijpers van het Consulaat-generaal der Nederlanden in Japan, voor de eerste keer contact opgenomen met de bond over de maten van een fierijepaccommodatie. Dichtbij de stad Tsuyama wilde men, naar aanleiding van een documentaire over het fierljeppen in Friesland, een fierljepschans bouwen. Later bleek dat om bepaalde redenen de bouw niet door kon gaan.

Lang werd er niks meer uit Japan vernomen tot er op 26 augustus 1998 een e-mail binnenkwam. Daarin stond dat de stichting Furusato Kyogikai van plan was een fierljeptoernooi te organiseren vanwege de 400-jarige betrekking tussen Japan en Nederland. Er werd het nodige materiaal gestuurd naar Japan. In de weken die volgden werden tekeningen naar Japan gefaxt. De Japanners werden steeds enthousiaster. Er kwamen plannen om een fierljeporganisatie op te zetten. Op 18 november 1998 werden drie polsstokken besteld. Polsstokken van 8 meter, 9,5 meter en van 10,5 meter. Op 1 januari 1999 werd de fierljeporganisatie opgericht door Yuuki Suchi, Ikumitsu Nonaka, Kenji Toyoshima, en Hans Kuijpers.[5] In Kishiwada Central Park werd Kishiwada, Osaka een fierljep-accommodatie, genaamd "Fierljeppen Spring Arena" aangelegd. De accommodatie is te vinden met de coördinaten: 34°28'05.1"N 135°23'48.9"E. Naar verluidt is de accommodatie gesloten sinds 2016.[6]

Er hoefde alleen nog maar een Japanse naam voor het fierljeppen bedacht te worden. De Japanners zeiden "geen probleem: Fierljeppen". De Japanse organisatie besloot een bezoek aan Nederland te brengen en een fierljepaccommodatie te bekijken. In het tweede weekend van januari 1999 kwamen ze om te kijken hoe alles er in werkelijkheid uit moest komen te zien. Alles wat ze wilden weten werd uitgelegd. Op 16 juni t/m 28 juni 1999 zijn Friezen naar Japan geweest om te kijken hoe het er allemaal voor stond. In juli 1999 werden de eerste fierljep wedstrijden in Japan georganiseerd. In augustus 1999 volg vervolgens het eerste Japanse kampioenschap. De top drie werd uitverkoren om deel te nemen aan wedstrijden in Nederland.[7] De Japanners zijn op 24 augustus t/m 29 augustus 1999 naar Nederland geweest. Er werden met de Japanners en de Friezen samen wedstrijden gedaan. Yoshihiro Yamane vestigde bij deze wedstrijden het Japanse record van 14,12 meter.[8] Japan heeft met drie wedstrijdschansen in Osaka flink geïnvesteerd in de sport. In mei 2000 is de Nederlandse wereldrecordhouder en kampioen van 1999 Aart de With afgereisd naar Japan om een instructiebijeenkomst te houden. In juni 2000 scherpte Tsuyoshi Nakajima het Japans record aan naar 15,50 meter bij een toernooi in Kishiwada, Osaka. In juli 2001 is het record weer aangescherpt tot 15,62 meter door Tsuyoshi Nakajima bij een toernooi in Kishiwada, Osaka.

De Japanse Fierljep Associatie heeft in de daaropvolgende jaren regelmatig fierljep wedstrijden georganiseerd. [9]

De Japanners hebben geopperd het fierljeppen in 2008 een demonstratiesport te laten zijn tijdens de Olympische Spelen waar Osaka voor in de race was. Osaka heeft uiteindelijk de Olympische Spelen niet toegewezen gekregen.[10] Op 7 juni 2006 werd in het Japanse programma "storm van G!" van het Nippon Television Network een aflevering opgenomen over fierljeppen in de rubriek "Ik daag uit" met de Japanse tv-sterren Satoshi Ono en Sho Sakurai.[11][12][13]

In het op 20 maart 2020 uitgebracht Japanse Nintendo Switch spel "Animal Crossing: New Horizons" is het mogelijk om te fierljeppen.[14]

Zuid-Korea[bewerken | brontekst bewerken]

De Nederlandse Fierljep Bond is in 2008 uitgenodigd om met een delegatie polsstokverspringers namens Nederland deel te nemen aan de 4e Busan TAFISA World Sports For All Games. Dit evenement vond plaats in Zuid Korea van 26 september tot en met 2 oktober 2008. Dit evenement geldt als de tegenhanger van de Olympische Spelen en toont een combinatie van traditionele en nieuwe sporten. Het fierljepteam heeft zowel demo’s als clinics verzorgt. Er is voor het evenement een professionele fierljepschans gebouwd. Over de belevenissen van de delegatie fierljeppers in Zuid-Korea is door Omrop Fryslân een documentaire gemaakt.[15]

Verenigingen[bewerken | brontekst bewerken]

Naam Plaats Provincie Opgericht Gesprongen sinds Opgeheven Bond
Polsstokvereniging Jaarsveld Jaarsveld Vlag Utrecht (provincie) Utrecht PBH
Polsstokclub Linschoten (PCL) Linschoten Vlag Utrecht (provincie) Utrecht 1979 Eind jaren 60 PBH
Polsstokvereniging Polsbroekerdam (PBH) Polsbroekerdam Vlag Utrecht (provincie) Utrecht 1980 PBH
Polsstokclub Zegveld Zegveld Vlag Utrecht (provincie) Utrecht 2010 2010 PBH
Polsstokclub de Vlist Vlist Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland 1966 1965 PBH
Fierljepvereniging Grijpskerk e.o. Grijpskerk Vlag Groningen (gemeente) Groningen 1980 1968 FLB
Fierljepvereniging Achtkarspelen Buitenpost Vlag Friesland Friesland 1976 1959 FLB
Ljeppersklup Burgum Bergum Vlag Friesland Friesland 1978 1969 FLB
Fierljepforiening It Heidenskip It Heidenskip Vlag Friesland Friesland 1980 1975 FLB
Fierljepferiening De Lege Wâlden Joure (vanaf 1992)
Akmarijp (t/m 1991)
Vlag Friesland Friesland 1984 1965 FLB
Fierljepferiening Drylts e.o. IJlst Vlag Friesland Friesland 1986 1973 FLB
Stichting Fierljep-akkomodaasje Winsum Winsum Vlag Friesland Friesland 1984 1957 FLB
Fierljepvereniging De Westerein Zwaagwesteinde (vanaf 22-07-1997)
Westergeest (tot 22-07-1997)
Vlag Friesland Friesland 1984 1969 2014 FLB

Records[bewerken | brontekst bewerken]

Er zijn verschillende officiële records. In Nederland kennen we het Nederlands, Hollands en Fries record voor de buitenwedstrijden. In Zwaagwesteinde staat een indoorhal, die ook een indoorrecord kent. In het buitenland wordt ook gesprongen, zo zijn er een Belgisch, Brits, Zweeds, Pools, Deens, Fins, Nieuw-Zeelands, en Japans record.[16]

Nederlandse records[bewerken | brontekst bewerken]

Categorie Naam Afstand Plaats Datum
Senioren Jaco de Groot 22,21 meter Zegveld 12 augustus 2017
Dames Marrit van der Wal 18,19 meter Burgum 31 juli 2019
Junioren Reinier Overbeek 21,38 meter Burgum 19 augustus 2019
Jongens Reinier Overbeek 20,30 meter Burgum 1 september 2018
Meisjes Marrit van der Wal 16,57 meter IJlst 7 augustus 2014

Buitenlandse records[bewerken | brontekst bewerken]

Categorie Naam Afstand Plaats Datum
België
Senioren Bart van Gasse 15,61 meter Hamont 13 augustus 2018
Dames Frederique Snoeks 10,40 meter Hamont 16 augustus 2009
Japan
Senioren Takahiro Yamane 15,79 meter Osaka 17 september 2001
Junioren Hori Yoshitaka 13,07 meter Osaka 2 oktober 2005
Nieuw-Zeeland
Senioren Marcel Vlaanderen 18,32 meter Winsum 12 augustus 2000
Groot-Britannië
Senioren Andy Chattaway 14,29 meter It Heidenskip 28 juli 2001
Junioren David Chattaway 11,73 meter It Heidenskip 28 juli 2001
Polen
Dames Ryta Szczepaniak 9,00 meter Busan 30 september 2008
Junioren Lucrok Marcin 10,50 meter IJlst 31 augustus 2006
Finland
Senioren Niklas Tarvajärvi 11,95 meter IJlst 31 augustus 2006
Zweden
Senioren Joakim Lax 10,89 meter Linschoten 12 september 2009
Junioren Torbjorn Orr 11,61 meter Lemmer 14 augustus 1970
Denemarken
Senioren Ken Ilso Larsen 10,50 meter IJlst 31 augustus 2006
Brazilië
Senioren Carlos van Kats 12,69 meter It Heidenskip 28 juli 2007
Colombia
Junioren Gustian Roskam 15,44 meter Polsbroekerdam 16 augustus 2008
Jongens Felipe Roskam 17,32 meter Linschoten 1 augustus 2009
Oostenrijk
Senioren Daniel Bergmair 15,98 meter IJlst 7 augustus 2014
Junioren Jacobus van Ederen 13,93 meter It Heidenskip 31 juli 1993
Mongolië
Senioren Munx Bat 10,50 meter Busan 30 september 2008
Zuid-Korea
Senioren Jang Hyoug Wook 10,27 meter Busan 30 september 2008
Canada
Senioren Christophe Meunier 12,55 meter Busan 30 september 2008
Zuid-Afrika
Senioren Gashia April 11,50 meter Busan 30 september 2008
Dames Si. Phesande 9,00 meter Busan 30 september 2008
Paraguay
Senioren Marcos Balbuena 7,49 meter Burgum 20 juni 2009
Benin
Senioren Quenum Rodrique 12,19 meter Burgum 30 juni 2009
Australië
Senioren Dale Morgan 16,15 meter Linschoten 18 juli 2017
Chili
Senioren Gonzalo Barroilhet 14,36 meter Utrecht 24 juli 2010
Verenigde Staten
Senioren Anthony Kenmore 13,03 meter It Heidenskip 29 juli 2017
Junioren Billy Cameron 9,40 meter Burgum 21 mei 2011
Nederlandse Antillen
Senioren Elgar Batta 12,51 meter IJlst 1 juni 2011
Zwitserland
Senioren Sean Wagemann 11,66 meter IJlst 1 juni 2011
Italië
Senioren Oliviero Zuliani 12,69 meter It Heidenskip 28 juli 2012
Litouwen
Senioren Arnas Skirmantas 12,19 meter Litouwen 09 juli 2012
Roemenië
Senioren Moje Cristian 10,65 meter Litouwen 09 juli 2012
Rusland
Senioren Vadim Amirov 10,75 meter It Heidenskip 28 juli 2012
Hongarije
Dames Agnes Janoska 9,16 meter It Heidenskip 28 juli 2012
Frankrijk
Senioren Olivier Schaetzle 10,59 meter It Heidenskip 28 juli 2012
Peru
Jongens Kenzo Hielema 16,26 meter Zegveld 9 augustus 2017
Portugal
Senioren Maik Backx 20,38 meter Burgum 1 september 2018
Junioren Maik Backx 17,64 meter Vlist 11 augustus 2012
Afghanistan
Senioren Wazir AhmaRefa 10,54 meter IJlst
Egypte
Senioren Oarjoesch Fadaie Shiran 10,00 meter IJlst
Nigeria
Dames Traaj Dejr Danda 10,38 meter IJlst
Spanje
Senioren Ricard Geli Soler 10,30 meter IJlst 19-07-2014
Israël
Senioren Bar Tobel 11,64 meter IJlst 19-08-2014

Foto's[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Polsstokverspringen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.