Portaal:In het nieuws/Wetenschap & Technologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen


Newspaper Cover.svg Wetenschaps- en technologienieuws

• 3 oktober – Nobelprijs naar drie laserwetenschappers

De Nobelprijs voor Natuurkunde 2018 gaat naar drie fysici, namelijk de Amerikaan Arthur Ashkin, de Fransman Gérard Mourou en de Canadese Donna Strickland. Ze wordt hiermee de derde vrouw die deze Nobelprijs in de wacht sleept. Ashkin slaagde als eerste erin om kleine deeltjes, zoals virussen, te vangen tussen laserstralen. Mourou en Strickland bouwden de sterkste laserstraal die geen schade aanricht. Deze wordt gebruikt in de behandeling van bepaalde oogaandoeningen.

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde gaat naar twee immunologen, de Amerikaan James Allison en de Japanner Tasuku Honjo voor het ontwikkelden een nieuwe immuuntherapie tegen kanker. De Nobelprijs voor Scheikunde wordt dit jaar toegekend aan een Amerikaanse, en deels aan een Amerikaan en een Brit. De Amerikaanse Frances Arnold krijgt de Nobelprijs voor haar onderzoek naar de gestuurde evolutie van enzymen; de Amerikaan George Smith en de Brit Gregory Winter voor hun werk op het gebied van bacteriofagen.


• 12 augustus – NASA lanceert zonnesonde

Planeet Mars

Met een dag uitstel heeft NASA vanaf Cape Canaveral Air Force Station met een Amerikaanse Delta IV Heavy-raket de Parker Solar Probe gelanceerd. Deze ruimtesonde zal de komende zeven jaar het oppervlak en de corona van de Zon van nabij observeren, en onderzoek doen naar de zonnewind. In die zeven jaar tijd zal deze 24 maal langs de Zon vliegen, en wel op steeds kleinere afstand. Pas in december 2024 zal de dichtste nadering plaatsvinden, op een afstand van 'slechts' 6,2 miljoen kilometer. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 6 augustus – Laureaten Fieldsmedaille bekend

De Fieldsmedaille, een onderscheiding die om de vier jaar aan jonge wiskundigen wordt uitgereikt, is toegekend aan vier wetenschappers, namelijk Caucher Birkar, Alessio Figalli, Peter Scholze en Akshay Venkates. De medailles worden uitgereikt tijdens de openingsceremonie van het vierjaarlijkse Internationaal Wiskundecongres, dat dit jaar in de Braziliaanse stad Rio de Janeiro plaatsvond.


• 26 juli – Vloeibaar water gevonden op Mars

Planeet Mars

Naast bevroren water hebben Italiaanse wetenschappers nu ook het bewijs gevonden dat op de planeet Mars vloeibaar, stromend water voorkomt. Dit water bevindt zich onder de ijskap op de zuidpool. De ontdekking werd gedaan met hulp van de Mars Express, een Europese satelliet die sinds 2003 in een baan rondom Mars draait.


• 4 juli – Dodelijk gif gestolen uit Leids museum

Rijksmuseum Boerhaave

Uit een depotgebouw van het Rijksmuseum Boerhaave te Leiden is bij een inbraak een potje gestolen met curare. Dit dodelijke gif wordt door inheemse indianenstammen in Zuid-Amerika bij de jacht gebruikt op de punten van (blaas)pijltjes. Tijdens de inbraak namen dieven de kluis mee waarin het gifpotje was opgeborgen. (Leidsch dagblad)


• 15 juni – Winnaars Spinoza- en Stevinpremie 2018 bekend

De Spinozapremie, de hoogste wetenschappelijke onderscheiding in Nederland, wordt dit jaar uitgereikt aan biochemicus Anna Achmanova, fysicus Marileen Dogterom, psycholoog Carsten de Dreu en biochemicus John van der Oost. Deze 'Nederlandse Nobelprijs' wordt jaarlijks door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) uitgekeerd voor Nederlands toponderzoek. Dit jaar wordt ook voor het eerst de Stevinpremie uitgekeerd, een prijs voor toegepast onderzoek op het raakvlak van wetenschap en samenleving. Deze gaat naar historicus Beatrice de Graaf en viroloog Marion Koopmans. Alle zes bekroonde wetenschappers krijgen 2,5 miljoen euro om aan hun onderzoek te besteden.


• 14 juni – Snellere stijging zeespiegel door afsmelten zuidpoolijs

Antarctica

Uit onderzoek van een internationaal team blijkt dat het ijsverlies bij Antarctica de afgelopen 10 jaar is verdrievoudigd. Het gevolg is dat de invloed van de zuidpool op de stijging van de zeespiegel groter is dan werd gedacht. Het afsmelten van Antarctica heeft ervoor gezorgt dat de zeespiegel met 8 millimeter is toegenomen. Hierdoor is Antarctica Groenland aan het inhalen als grootste bijdrager aan de stijging. De oorzaak is dat het oceaanwater onder de ijsplaten steeds warmer wordt, onder andere door de uitstoot van broeikasgassen. (Nature, Mass balance of the Antarctic Ice Sheet from 1992 to 2017)


• 15 mei – Sterke afname van aantal insecten

Uit onderzoek, uitgevoerd in twee Nederlandse natuurgebieden, blijkt dat in de afgelopen 20 jaar het aantal insecten sterk is afgenomen. Zo nam het aantal nachtvlinders met 54 procent af en het aantal loopkevers met 72 procent. Volgens Natuurmonumenten wordt de daling veroorzaakt door de intensieve landbouw, en dan met name door het hoge gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Wel geven ze de kanttekening dat aanvullend onderzoek nodig is om een volledig beeld van de situatie te krijgen. (RTV Drenthe)


In het nieuws

In het nieuws - Wetenschap en Technologie brengt op regelmatige basis het voornaamste nieuws over wetenschap en technologie. Het meest recente nieuws staat eveneens op het portaal:Wetenschap & Technologie vermeld.

Actuele onderwerpen

Opwarming van de Aarde - Cassini-Huygens - CERN - Gaia - Higgsboson - Large Hadron Collider - Mars Science Laboratory - Nobelprijs

Wetenschaps- en technologienieuws van voorgaande jaren

2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 - 2017

Lijst van Nederlandstalig wetenschapsnieuws

Lijst van Engelstalig wetenschapsnieuws

Eerder in het nieuws

• 2 april – Ruimtestation Tiangong 1 neergestort in Stille Oceaan

Delen van de Chinese ruimtelaboratoriummodule Tiangong 1 (bijgenaamd het "Hemels Paleis") zijn neergestort in het zuiden van de Stille Oceaan. Tiangong-1 werd in 2011 gelanceerd in een baan om de Aarde, als onderdeel van China's project om een groter en permanent bemand ruimtestation te vestigen (dat halverwege de jaren 20 klaar moet zijn). De Tiangong 1-module was ongeveer 9 meter lang en woog zo'n 8,5 ton. In september 2016 maakte China bekend dat men contact met het ruimtestation had verloren en de Tiangong 1 op drift was geraakt. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 14 maart – Astrofysicus Stephen Hawking (76) overleden

Stephen Hawking

De Britse natuurkundige en kosmoloog Stephen Hawking is op 76-jarige leeftijd overleden. Hawking, vooral bekend door zijn werk op het gebied van zwarte gaten, wordt beschouwd als een van de grootste wetenschappers van deze tijd. Sinds zijn twintigste leed Hawking aan de slopende ziekte amyotrofe laterale sclerose (ALS), waardoor hij in een rolstoel zat. Na een longontsteking kon hij alleen nog communiceren met een spraakcomputer, die hij met zijn ogen bediende. Grote bekendheid kreeg hij na de publicatie van zijn boek A Brief History of Time, in het Nederlands Het Heelal, waarin hij de stand van zaken in de kosmologie beschreef. Hij schreef het met zijn spraakcomputer. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 14 februari – Leids museum bezit oudste stukje mens

Het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden blijkt het oudste stukje van de moderne mens in bezit te hebben: een fragment van een menselijke schedel van 13.000 jaar oud. Hoewel de schedel reeds in 2013 uit de Noordzee werd opgevist hebben archeologen nu pas de leeftijd kunnen vaststellen. Bovendien werd bekendgemaakt dat het museum ook het oudste stukje kunst in huis heeft, een versierd bot van bizon. Het bot, een middenvoetsbeen met zigzagversiering, werd in 2005 uit de Noordzee opgedoken.Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 25 januari – China kloont twee aapjes

Chinese wetenschappers zijn erin geslaagd om twee java-aapjes (Macaca fascicularis) te klonen. De aapjes, genaamd Zhong Zhong en Hua Hua, werden enkele weken geleden geboren. De techniek die hiervoor is toegepast staat bekend als nucleaire transfer (ofwel therapeutisch klonen). Hoewel deze techniek ook gebruikt werd om schaap Dolly te klonen, is het voor het eerst dat een primaat uit een niet-embryonale cel gekloond is. Tegenstanders, en dan vooral die uit de westerse wereld, zijn bezorgd dat door deze doorbraak het klonen van mensen een stapje dichterbij is gekomen. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 30 december – Laatste telegram België verzonden

Na 171 jaar werd gisteren in België door telecommunicatiebedrijf Proximus het allerlaatste telegram verzonden. In de afgelopen decennia is verzending van telegrammen sterk teruggelopen. In Nederland stopte Koninklijke PTT Nederland (KPN) in 2001 met de verzending van telegrammen. De dienst werd overgenomen en voortgezet onder de naam "telegram.nl". Dit bedrijf bestaat tegenwoordig nog steeds en verzendt maandelijks 25.000 telegrammen. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 26 december – Allergietoename bij kinderen

Bij steeds meer Nederlandse kinderen wordt een allergie vastgesteld. Deze toename wordt nu wetenschappelijk ondersteund door bloedonderzoek uitgevoerd door de Isala Klinieken in Zwolle. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat in twintig jaar tijd het aantal kinderen met een allergie was gestegen van 41 naar 49 procent: een toename van bijna 10 procent. Bij Westerse kinderen worden vooral meer inhalatie-allergieën vastgesteld, zoals pollen-, huisstofmijt- en huisdierallergieën. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 7 december – Fossiel Teylers ouder dan gedacht

Ostromia-fossiel in Teylers Museum

Het Teylers Museum in Haarlem heeft een fossiel in bezit dat nog ouder blijkt te zijn dan eerder gedacht en wereldwijd uniek is. Het betreft het fossiel van een oervogel die verder in de dinosaurus-vogelstamboom staat dan Archaeopteryx en nu de soortnaam Ostromia heeft gekregen. Het is vernoemd naar de Amerikaanse paleontoloog John Ostrom. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 22 november – Asteroïde van andere ster op bezoek

1I/2017 U1 ('Oumuamua)

Astronomen hebben voor het eerst in ons zonnestelsel een interstellair object ontdekt dat afkomstig is uit een andere zonnestelsel. Het object, een asteroïde met de naam 1I/2017 U1 ('Oumuamua), is afkomstig uit de richting van het sterrenbeeld Lier, meer bepaald uit de omgeving van de ster Wega. Doordat de asteroïde onze aarde op afstand van 24 miljoen kilometer passeerde, hebben wetenschappers hem goed kunnen bestuderen. Hieruit blijkt dat het object donker, roodachtig en langwerpig is. Om de asteroïde hangt geen stofwolk, wat betekent dat hij waarschijnlijk uit rotsen en metalen bestaat en geen ijs heeft. Wikinews waves Left.pngWikinieuwsWikinews waves Right.png


• 16 oktober – Waarneming gravitatiegolven

Sterrenkundigen kondigen de eerste observatie aan van een fusie van twee neutronensterren op 130 miljoen lichtjaar van de aarde. Bij de botsing, waarbij mogelijk een zwart gat is ontstaan, ontstonden niet alleen zwaartekrachtgolven, maar ook elektromagnetische golven zoals licht- en radiogolven en gammastraling.


• 13 oktober – Delft wint opnieuw World Solar Challenge

Het Nuon Solar Team van de TU Delft heeft voor de zevende keer de World Solar Challenge gewonnen. Na vijf dagen koersen door Australië kwam de zonnewagen van Delft als eerst over de finish in Adelaide. Het Solar Team van de TU Twente eindige als vijfde. In de "Cruiser-klasse" eindigde de Stella Vie van de TU Eindhoven als eerste.


• 4 oktober – Nobelprijslaureaten 2017 bekend

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde is dit jaar gekend aan drie Amerikanen, Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash en Michael W. Young, voor hun onderzoek naar de biologische klok. De Amerikanen Barry Barish, Kip Thorne en Rainer Weiss ontvangen de Nobelprijs voor Natuurkunde voor hun doorslaggevende bijdragen aan de LIGO-detector en de detectie van zwaartekrachtgolven. De Nobelprijs voor Scheikunde gaat naar de Zwitser Jacques Dubochet, de Duitser Joachim Frank en de Brit Richard Henderson voor de ontwikkeling van de cryo-elektronenmicroscopie voor de hoge-resolutie structuur bepaling van biomoleculen in oplossing.


• 15 september – Cassini ten einde op Saturnus

Ruimtesonde Cassini-Huygens

Ruimtesonde Cassini is volgens plan verbrand in de atmosfeer van Saturnus. De in 1997 gelanceerde ruimtesonde kwam in 2004 aan bij de planeet en heeft tot vandaag foto's gemaakt en wetenschappelijke metingen verricht aan zowel de planeet, de ringen als de manen. Onderdeel van de sonde was de Huygens-lander die in 2005 op de maan Titan werd neergelaten.


• 5 september – Nobellaureaat Nico Bloembergen overleden

Ruimtesonde Cassini-Huygens

In de Verenigde Staten is de Nederlands-Amerikaanse natuurkundige Nico Bloembergen op 97-jarige leeftijd overleden. Bloembergen kreeg in 1981 de Nobelprijs voor Natuurkunde voor zijn bijdrage aan de uitvinding van de Laserspectroscopie en dan met name zijn werk op gebied van de niet-lineaire optica. Verder was hij ook een pionier op het gebied van kernspinresonantie (NMR en fMRI). Bloembergen studeerde aan de Universiteit Utrecht en vertrok na de oorlog naar de Harvard-universiteit.


• 27 augustus – Nieuwe bloedtest voor prenatale diagnostiek

Wetenschappers van het UMC Utrecht en het Hubrecht Instituut hebben een nieuwe bloedtest ontwikkelde die erfelijke ziekten bij foetussen opspoort. Het gaat hierbij om onder andere taaislijmziekte, thalassemie en sikkelcelziekte. Voor deze nieuwe MG-NIPD-test is alleen maar bloed van de moeder benodigd; waardoor het is straks niet meer nodig om een vruchtwaterpunctie of vlokkentest te doen.


• 13 augustus – Nieuwe stap evolutie mensaap gevonden

In het noorden van Kenia hebben fossieljagers een dertien miljoen jaar oude schedel gevonden van een mensaapje. De vondst biedt volgens onderzoekers nieuwe inzichten in de evolutie van de mens. Het fossiel dateert uit een periode die ver vooraf ging aan de scheiding tussen mensachtigen en mensapen, zo'n zeven miljoen jaar geleden. Eerder werden wel botresten en tanden uit die periode gevonden, maar een schedel dat zo oud en intact is werd, voor zover bekend, nooit eerder gevonden.


• 16 juni – Winnaars Spinozapremie 2017 bekend

De Spinozapremie, de hoogste wetenschappelijke onderscheiding in Nederland, gaat dit jaar naar ontwikkelingspsychologe Eveline Crone, scheikundige Albert Heck, chemicus Michel Orrit en biofysicus Alexander van Oudenaarden. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) keert deze 'Nederlandse Nobelprijzen' jaarlijks uit voor Nederlands toponderzoek. Iedere laureaat ontvangt 2½ miljoen euro te besteden aan nieuw wetenschappelijk onderzoek.


• 12 juni – Zeer hoge zonkracht gemeten

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft zondag 11 juni een uitzonderlijk hoge zonkracht van 8,7 gemeten. In Nederland komt zo'n sterke zonkracht zelden voor. Zonder bescherming kun je na 10 minuten al verbranden. Het Nederlandse record is een zonkracht van 9. Die werd op 25 juni 1995 gemeten en was het gevolg van de vulkaanuitbarsting van de Filipijnse Mount Pinatubo in 1991.


• 24 april – Chriet Titulaer overleden

Chriet Titulaer

De Nederlandse sterrenkundige, televisiepresentator en wetenschappelijk auteur Chriet Titulaer is op 73-jarige leeftijd overleden. Zijn televisiecarrière begon als medepresentator (samen met Henk Terlingen) van de eerste maanlanding in 1969. In de jaren tachtig presenteerde hij het TROS-programma Wondere Wereld waarin hij wetenschappelijke ontwikkelingen en verhandelingen op een heldere manier aan een groot publiek uitlegde.


• 5 maart – Oud dennenbos gevonden bij Amersfoort

In de buurt van Amersfoort zijn bij graafwerkzaamheden de overblijfselen gevonden van een dennenbos uit het Weichselien, een warme periode tegen het einde van de laatste ijstijd. De 13.000 jaar oude boomresten geven onderzoekers meer inzicht in de klimaatverandering die optrad in de overgangsperiode van het relatief warme Allerød-interstadiaal naar het veel koudere Jonge Dryas. De dennen zijn goed bewaard gebleven omdat ze door een storm in een veenlaag vielen, die vervolgens bedekt raakte met zand.


• 12 februari – Nobellaureaat Mansfield, uitvinder MRI, overleden

Peter Mansfield

De Britse natuurkundige Sir Peter Mansfield is overleden op 83-jarige leeftijd. Voor zijn werk aan MRI (Magnetic Resonance Imaging) kreeg Mansfield, samen met de Amerikaan Paul Lauterbur, in 2003 de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde. Mansfield slaagde erin een wiskundig model te bouwen om de radiosignalen die afkomstige zijn van een MRI-scan te vertalen naar duidelijkere en snellere 3D-foto's.


• 8 januari – Herpesvirus tegen huidkanker

Het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis gaat voor het eerst een patiënt met melanoom behandelen met een herpesvirus. Dat virus, bekend van de koortslip, is zo veranderd dat het de huidkankercellen aanvalt en vernietigt. Daarnaast stimuleert deze nieuwe vorm van immuuntherapie het eigen afweersysteem.