Portaal:Literatuur

Literatuur

li·te·ra·tuur (de ~ (v.), -turen)
het geheel van de schriftelijke overlevering van een volk of een tijd; bellettrie, de schone letteren, letteren, letterkunde

Het woord literatuur heeft verschillende, dicht bij elkaar liggende betekenissen. De ruimste is dat literatuur de verzameling van alle teksten is, geschreven en in mondelinge vorm. Literatuur wordt ook in een enge betekenis gebruikt, waarbij zij tegenover lectuur is gesteld. In die zin zou literatuur de hoge, artistieke vorm en lectuur de lage, populairdere vorm van teksten aanduiden.

Gedichten en poëzie, toneel- en filmteksten, prozateksten die geheel of gedeeltelijk zijn verzonnen (fictie, bijvoorbeeld de roman) en proza dat waargebeurde verschijnselen en personen beschrijft (non-fictie, onder meer de brief, het essay en de autobiografie) kunnen literaire kenmerken bezitten. De definitie van die kenmerken is geen eenvoudige zaak. Veelal zijn meerduidigheid (poly-interpretabiliteit), originaliteit en complexiteit centrale criteria, alsook de betrokkenheid van de lezer bij het herscheppen van de tekst. Waterdichte instrumenten om te bepalen wat literatuur is, levert dat niet op.

Lees verder ...

Boek Uitgelicht

Moby-Dick; or, The Whale is een boek van de Amerikaanse schrijver Herman Melville uit 1851, genoemd naar een ongewoon grote en agressieve witte potvis die in het boek een centrale rol speelt. Deze potvis zou zoveel rampen hebben veroorzaakt voor de walvisvaarders dat het dier uitgroeide tot een mythe.

Het boek maakt gebruik van gestileerde taal, metaforen en symbolisme om meerdere thema’s aan te snijden, zoals sociale status, het concept van goed en kwaad, en de vraag omtrent het wel of niet bestaan van goden. De roman was aanvankelijk opgezet als een vrij waarheidsgetrouw, maar gefictionaliseerd verslag van Melvilles eigen ervaringen op walvisvaarders tussen 1841 en 1842. Deels was het ook gebaseerd op het ware verslag van de getorpedeerde walvisvaarder Essex. Toen hij de roman aan het schrijven was, maakte Melville echter kennis met de auteur Nathaniel Hawthorne, en die kennismaking inspireerde hem ertoe de thematiek van de roman grondig te wijzigen. Niet langer was het louter het verslag van een heroïsche jacht op een witte walvis: nu kwamen ook metafysische thema's aan de orde (de onkenbare werkelijkheid, een onverschillige Schepper), en de spirituele ontwikkeling van de zeelieden komt op de voorgrond.

De structuur van het boek vertoont de sporen van Melvilles koerswijziging, en er valt veel op die structuur aan te merken. Niettemin wordt het boek beschouwd als een van de grote romans uit de wereldliteratuur.

Lees verder ...

Deze maand - Overzicht

Schrijver Uitgelicht

Ferdinand Bordewijk (1884–1965) was een Nederlands schrijver die tot de stromingen van de nieuwe zakelijkheid en het magisch realisme wordt gerekend.

Ferdinand Johan Wilhelm Christiaan Karel Emil Bordewijk liet zijn zes voornamen wijzigen in Ferdinand bij beschikking van de arrondissementsrechtbank van Den Haag op 13 maart 1919. Hij studeerde rechten in Leiden. Na zijn studie ging hij in Rotterdam werken op een advocatenkantoor. In 1916 debuteerde hij zonder veel succes met de dichtbundel Paddenstoelen onder het pseudoniem Ton Ven. Hij kreeg meer erkenning met de drie korte romans, Blokken (1931), Knorrende beesten (1933) en Bint (1934) en twee langere romans, Rood paleis (1936) en Karakter (1938). Blokken is een roman over een dystopie (anti-utopie) en verscheen één jaar eerder dan Brave New World van Aldous Huxley, die hij "een enorme prul" noemde. Bordewijk huwde op 1 augustus 1914 met de Nederlandse componiste Johanna Roepman. Hij schreef onder andere het libretto voor haar opera Rotonde uit 1941.

Lees verder ...

Deze week - Overzicht

Dode Dichters Almanak

Lucebert, pseudoniem van Lubertus Jacobus Swaanswijk, (1924–1994) was een Nederlands dichter, kunstschilder, tekenaar en lithograaf. De uitspraak van de naam Lucebert is Loetsje-bert, van Italiaans 'luce' (=licht) en Germaans 'bert' (=licht), dus tweemaal licht.

In 1949 trad Lucebert op als voorman van de Beweging van Vijftig of de Vijftigers, de groep experimentele dichters die destijds veel stof deed opwaaien. In 1949, ten tijde van de Politionele Acties, debuteerde hij met het gedicht Minnebrief aan onze gemartelde bruid Indonesia. De bundel Triangel in de jungle / de dieren der democratie, verscheen in 1951. Al snel werd hij gezien als de Keizer der Vijftigers. In de jaren zestig legde hij zich vooral toe op de beeldende kunst, die destijds 'figuratief-expressionistisch' genoemd werd. Zijn schilderwerk, dat vooral in het begin sterk beïnvloed was door Cobra, geeft blijk van een vrij pessimistisch wereldbeeld. Vanaf 1981 brak met de bundel Oogsten in de dwaaltuin een nieuwe creatieve dichtperiode aan, waarin zijn poëzie zwarter en toch ook socialer was.

Lees verder ...

Deze dag - Overzicht

Etalage-artikelen

Algemeen

Adam in ballingschap - Amerikaanse literatuur - The Canterbury Tales - Ellesmere Chaucer - Geschiedenis van de Nederlandse spelling - De goddelijke komedie - Gothic novel - Henry IV - Kalevala - Kunsttaal - Lucifer - Nahuatl - The Prelude - Roodbaard - Surinaamse literatuur - Très Riches Heures du duc de Berry - Voynichmanuscript

Schrijvers

Simon Carmiggelt - Geoffrey Chaucer - Philip K. Dick - Victor Hugo - Franz Kafka - Hubert Lampo - Madame de Stael - Stendhal - Henry David Thoreau - Oscar Wilde

bewerk

Quote

"Er zijn geen goede schrijvers. Soms ontstaat in ons land een goed boek, dat op het gemiddelde peil geen invloed heeft. De goede boeken zijn meestal afkomstig van zonderlingen, liefhebbers die stiekem schrijven in het holst van de nacht en niets te maken hebben met het literaire leven, met de levende literatuur als geheel."

Willem Frederik Hermans

bewerk

Wist je dat...

...het boek A Clockwork Orange werd geïnspireerd door een gebeurtenis in het leven van schrijver Anthony Burgess?

...veel luisteraars op 30 oktober 1938 dachten dat het hoorspel van H.G. Wells' sciencefictionroman The War of the Worlds een echte invasie van marsmannetjes was?

...Harry Potter bedenkster J.K. Rowling eigenlijk geen tweede naam heeft, maar de K voor de naam van haar grootmoeder Kathleen staat?

...het sprookje Het lelijke jonge eendje van Hans Christian Andersen autobiografisch is, omdat hij vroeger veel gepest werd?

...de Russische schrijver Sergej Dovlatov inspiratie voor zijn boeken haalde uit de dienstplicht die hij vervulde in een goelagkamp?

…de Schotse schrijver Robert Louis Stevenson overleed op een eiland in de Grote Oceaan?

...de schrijver Frederik van Eeden enige tijd in Mijnsheerenland heeft gewoond?

... de Nederlandse vertaler van de Harry Potter-reeks van J.K. Rowling, Wiebe Buddingh', zoon is van dichter C. Buddingh'?

bewerk

Literatuurprijzen

Een literatuurprijs wordt periodiek (vaak jaarlijks) uitgereikt aan een auteur voor een specifiek werk, een serie werken of zijn of haar gehele oeuvre. Enkele voorbeelden van bekende literatuurprijzen:

Nederland

Vlaanderen

Internationaal: Nobelprijs voor de Literatuur - Booker Prize - Cervantesprijs - International Booker Prize - Prix Goncourt - Pulitzer-prijs - Prix de l'Académie française - Georg-Büchner-Preis -
Kinderliteratuurprijzen: Boekenleeuw (Vlaanderen) - Boekensleutel - Prijs van de Nederlandse Kinderjury - Gouden Griffel - Zilveren Griffel - Gouden Penseel - Zilveren Penseel - Thea Beckmanprijs - Gouden Uil (Vlaanderen) - Gouden Zoen - Kinderboekwinkelprijs- Nienke van Hichtumprijs

bewerk

Kinderboeken

Engels- en anderstalige jeugdliteratuur

Sprookjes

Zie ook

bewerk

Stijlfiguren

Een stijlfiguur is in taal een afwijking van de "gewone" manier van zeggen. Dit wordt in de literatuur vaak bewust gedaan om een bepaald effect te bereiken. Gebeurt de afwijking onbewust, dan spreekt men ook wel van een stijlfout. Voorbeelden van bekende stijlfiguren zijn:

allegorie - alliteratie - anticlimax - cliché - climax - clou - contaminatie - ellips - eufemisme - homerische vergelijking - hyperbool - inversie - ironie - litotes - metafoor - metonymie - onomatopee - oxymoron - parabool - paradox - parafrase - pars pro toto - personificatie - pleonasme - pointe - retorische vraag - rijm - sarcasme - tautologie - totum pro parte - vergelijking - zinspeling

Voeg vragen toe!

Literatuurquiz

1. Wie is de schrijver van Eline Vere?

2. Waar werd William Shakespeare geboren?

3. Onder welk pseudoniem is Herman Pieter Schönfeld Wichers beter bekend?

4. Welke Engelse schreef Bridget Jones's Diary?

5. Wie schreef in 2015 het Boekenweekgeschenk?

6. Wie is de schrijfster van Jane Eyre?

Klik rechts voor de antwoorden!

bewerk

Stripboeken

Meewerken

Gewenste artikelen

Help mee het portaal uit te breiden! Over de volgende onderwerpen is nog geen artikel:

Boeken en toneelstukken

Poor Things (en) · Sleuteloog (Hella Haasse) - (wiki) · Publiek geheim (J. Bernlef) - (wiki) · Het schervengericht (A.F.Th. van der Heijden) - (wiki) · Het wederzijds huwelijksbedrog (Pieter Langendĳk) · Multatuli: Leven en werk van Eduard Douwes Dekker (Dik van der Meulen) - (wiki) · De verbeelding (Herman Franke) - (wiki) · De hydrograaf (Allard Schröder) - (wiki) · Onder het plaveisel het moeras (A.F.Th. van der Heijden) - (wiki) · Gewassen vlees (Thomas Rosenboom) - (wiki) · De graaf van Weet-ik-veel (Annie M.G. Schmidt) - (wiki) · Nader tot U (Gerard Reve) - (wiki)

Gedichten

...

Personages

Nell Trent/Little Nell (en)

Schrijvers/dichters Nederlandstalig

Malika Blain (web/wiki) · Harry Brander (wiki) · Fadoua Bouali (web/web) · Marijke Ekelschot · Emile Erens (web/web) · Johanna Fortuin · Leeuw van Moerkerken (web/web/web/web) · Paul Possemiers (web) · Pen Stewart (web) · Dolf Verspoor (web/web/web) · Ebele Wybenga (web) · Ferry Zandvliet (web/ web)

Schrijvers/dichters andere talen

Alasdair Gray (en) · José Baroja (fr/en) · Ma Jian (en) · Maurice Blanchard (d:/web) · Petronella Keysers (fr/ web) · Peter Coryllis (de)

Stripschrijvers, -tekenaars en andere illustrateurs

Jean Paul Arends · Arman & Ilva · Jan Dirk Barreveld · Luuk Bode · Dupuy & Berberian · Marian Latour (d:/web) · Lian Ong · IJsbrand Oost · Michiel van der Pol · Simon Praamsma · Carlos Sampayo · Erwin Suvaal · Kees Sparreboom · Johan B.G. Vandenblink · Rob Williams (d:)

Diversen

George Smiley (en) · Bulaaq (uitgeverij) - (web/web) · Diëgesis (en) · Epistolariteit · Europese literatuur (en) · Grijze literatuur (en/de/web) · Indiase literatuur (en) · Indiaas-Amerikaanse literatuur (en) · Maria-mirakel · Maria-exempel · Pakistaanse literatuur (en) · Perzische literatuur (en) · Vietnamese literatuur (en) · Uitgeverij Albatros · Ų · Vlaamse Gaai Uitgeverij

Vul aan!

Nieuwe artikelen

Algemeen

Į · Horror Coeli en andere gedichten · Herinneringen van een engelbewaarder · 'Antipathieke romanpersonages' · De eerlijke vinder (novelle) · 'Het alziend oog in de nachtspiegel' · De God Denkbaar Denkbaar de God · 'Paranoia' · Au pair (roman) · Erosie · Oeuvre van Willem Frederik Hermans · Vier novellen · 'Het fossiel' · 'Afscheid van Canada' · 'De elektriseermachine van Wimshurst' · 'Wittgenstein's levensvorm' · Wittgenstein in de mode en Kazemier niet · Een wonderkind of een total loss (novellebundel) · Waarom schrijven? · 'Ezelsoren'

Personages

Arne Jordal · Sebastiaan Klok · Herman F. Williams · Valentijn (Loo-Lee) · Dorbeck · Henri Osewoudt · Alfred Issendorf

Personen

Felicie Jehu · Inge Schilperoord · Marja Visscher · Abraham de Wees · Linda Green · Bram de Graaf · Anya Niewierra · Christiane Gohl · Lisa Gardner · Mildred Savage · Barend de Graaff · Meg Waite Clayton · John Meulenhoff · Muna Shehadi · Rachel Hore · Jenny Colgan

Vul aan!

Dit kan beter

[bewerk]

Zie ook een willekeurig beginnetje of de hele categorie beginnetje literatuur

- Les mots et les choses ( 29 september 2009 ) - Turks Fruit (roman) (16 januari 2010) - Johann Heinrich Pestalozzi (27 maart 2010) - Engelse renaissance (28 maart 2012) - Ierse literatuur (28 maart 2012) - Vanity Fair (roman) (28 maart 2012) - Eagle Strike ( 29 april 2020 ) - Onder professoren (6 augustus 2022) - Clara van Molle (30 maart 2025)

	Subportalen van Kunst & Cultuur
Attractieparken Amerikaanse literatuur Disney Eurovisiesongfestival Fantasy Film Film noir Harry Potter Horror Japanse Mythologie en Folklore Jazz Jeugdliteratuur Klassieke muziek Literatuur Louis Couperus Media Mode Musical Muziek Rock Sciencefiction Shakespeare Strip Vrijmetselarij

	Portalen
Hulp-en-beheerportaal · Gebruikersportaal · Navigatieportaal · In het nieuws
Biologie · Geschiedenis · Kunst & Cultuur · Landen & Volken · Mens & Maatschappij · Politiek · Religie · Sport · Taal · Wetenschap & Technologie
Portaal van de week: Kunst & Cultuur

Portaal:Literatuur

Boek Uitgelicht

Schrijver Uitgelicht

Dode Dichters Almanak

Etalage-artikelen

Quote

Wist je dat...

Literatuurprijzen

Kinderboeken

Nederlandstalige jeugdliteratuur

Engels- en anderstalige jeugdliteratuur

Sprookjes

Zie ook

Stijlfiguren

Literatuurquiz

Stripboeken

Bekende strips

Zie ook

Nederlandstalige schrijvers & dichters

Duitstalige schrijvers

Engelstalige schrijvers & dichters

Franstalige schrijvers

Italiaanstalige schrijvers

Portugeestalige schrijvers & dichters

Spaanstalige schrijvers

Russische schrijvers

Tsjechische schrijvers

Poolse schrijvers

Chinese schrijvers & dichters

Japanse schrijvers & dichters

Koreaanse schrijvers

Categorieën

Andere artikelen over boeken

Gewenste artikelen

Nieuwe artikelen

Dit kan beter