Portaal:Zwitserland
.jpg) |
Zwitserland (Nederlandse uitspraak: [ˈzʋɪt.tsərˌlɑnt]; Duits: die Schweiz, Frans: la Suisse, Italiaans: la Svizzera, Reto-Romaans: Svizra, Latijn: Helvetia), officieel de Zwitserse Bondsstaat (ook wel Zwitsers Eedgenootschap of Zwitserse Confederatie; Duits: Schweizerische Eidgenossenschaft, Frans: Confédération suisse, Italiaans: Confederazione svizzera, Reto-Romaans: Confederaziun svizra, Latijn: Confœderatio Helvetica), is een land in het westen van Europa met als buren Duitsland in het noorden, Frankrijk in het westen, Italië in het zuiden, Oostenrijk en Liechtenstein in het oosten.
Zwitserland is een binnenstaat en Alpenland met een oppervlakte van 41.284 km² en ca. 9 miljoen inwoners (2024). Bestuurlijk gezien is het een federale republiek bestaande uit 26 kantons. Zwitserland heeft officieel geen hoofdstad, maar Bern vervult in de praktijk die rol en wordt aangeduid als 'bondsstad'. Het is ook de plaats waar de bondsregering zetelt sinds het ontstaan van de federale staat in 1848. Zwitserland heeft een geschiedenis van neutraliteit: in 1815 werd op het Congres van Wenen de eeuwige neutraliteit van het land door de Europese grootmachten erkend. Het is geen lid van de Europese Unie (EU), maar de economie is sterk verweven met die van de EU.
Volgens de overlevering is het Oude Eedgenootschap – een confederatie die de voorloper was van de huidige bondsstaat Zwitserland – ontstaan in de 13e eeuw uit de Bondsbrief van 1291, een overeenkomst tussen de drie "oerkantons". Hoewel het land daarmee een lange geschiedenis als zelfstandige staat heeft, is de Zwitserse cultuur sterk beïnvloed door die van buurlanden Duitsland, Frankrijk en Italië. Duits, Frans en Italiaans zijn alle drie officiële talen in Zwitserland, evenals het Reto-Romaans. De 'neutrale' naam van het land is de Latijnse benaming Confœderatio Helvetica (CH).
Zie ook Zwitserland van A tot ZUitgelicht
Arnold von Winkelried of Arnold Winkelried is een legendarisch figuur uit de Zwitserse geschiedenis. Hij zou volgens 16e-eeuwse histografie een cruciale rol hebben gespeeld in de slag bij Sempach, waarbij in 1386 de troepen van de Oude Eedgenootschap het leger van Leopold III van Oostenrijk versloegen.
Volgens de legende, kon het Zwitserse leger aanvankelijk niet door de dichte linies van het leger van Leopold III heen breken. Winkelried zou hierop hebben uitgeroepen dat hij een opening in de linie zou maken, waarna hij zichzelf bovenop de pieken van de voorste soldaten wierp. Zo ontstond een kleine opening in de linie, waarlangs de Zwitsers konden aanvallen.
Cultuur
[brontekst bewerken]Abdij van Sankt Gallen · Benedictijns klooster Sankt Johann · Kastelen van Bellinzona · Oude binnenstad van Bern · Jungfrau-Aletsch · Monte San Giorgio · Wijngaardterrassen van Lavaux · Het tectonische landschap van Sardona · Twee spoorlijnen van de Rhätische Bahn: de Albulaspoorlijn en de Bernina-Bahn
Ballenberg - Fondation Beyeler
Martigny - Fondation Gianadda
Duits - Frans - Italiaans - Retoromaans - Zwitserduits
Typisch Zwitsers
[brontekst bewerken]Bekende Zwitsers
[brontekst bewerken] Zie ook Categorie:Zwitsers persoonDiverse
[brontekst bewerken]Ursula Andress - Henri Dunant - Jacob Burckhardt - Le Corbusier - Erich von Däniken - Arthur Honegger - Carl Gustav Jung - Paul Klee - Elisabeth Kübler-Ross - Frank Martin - Christoph Meili - Carla Del Ponte - Denis de Rougemont - Jean-Jacques Rousseau - Alfred Vogel
Politici
[brontekst bewerken]Christoph Blocher - Micheline Calmy-Rey - Pascal Couchepin - Joseph Deiss - Moritz Leuenberger - Hans-Rudolf Merz - Samuel Schmid
Schrijvers
[brontekst bewerken]Blaise Cendrars - Friedrich Dürrenmatt - Max Frisch - Hermann Hesse - Gottfried Keller - Christian Kracht - Conrad Ferdinand Meyer - Johann Heinrich Pestalozzi - Charles-Ferdinand Ramuz - Annemarie Schwarzenbach - Carl Spitteler - Johanna Spyri - Madame de Staël - Peter Stamm - Martin Suter - Robert Walser - Fritz Zorn
Sporters
[brontekst bewerken]Simon Ammann - Fabian Cancellara - Roger Federer - Martina Hingis - Ferdy Kübler - Stéphane Lambiel - Thomas Lüthi - Tony Rominger - Nino Schurter - Stanislas Wawrinka
Theologen
[brontekst bewerken]Karl Barth - Emil Brunner - Johannes Calvijn - Hans Küng - Frère Roger - Huldrych Zwingli
Wetenschappers
[brontekst bewerken]Jakob Bernoulli - Johann Bernoulli - Albert Einstein - Leonhard Euler - Albert Hofmann - Johann Friedrich Miescher - Jean Piaget - Lavoslav Ružička - Ferdinand de Saussure
Aargau - Aarau
Appenzell Ausserrhoden - Herisau
Appenzell Innerrhoden - Appenzell
Basel-Landschaft - Liestal
Bazel-Stad - Bazel
Bern - Bern
Fribourg (Du: Freiburg) - Fribourg
Genève - Genève
Glarus - Glarus
Graubünden - Chur
Jura - Delémont
Luzern - Luzern
Neuchâtel - Neuchâtel
Nidwalden - Stans
Obwalden - Sarnen
Sankt Gallen - Sankt Gallen
Schaffhausen - Schaffhausen
Schwyz - Schwyz
Solothurn - Solothurn
Thurgau - Frauenfeld
Ticino - Bellinzona
Uri - Altdorf
Vaud (Du: Waadt) - Lausanne
Wallis (Fr: Valais) - Sion
Zug - Zug
Zürich - Zürich
Voormalig kanton van Zwitserland
[brontekst bewerken]Politiek en Economie
[brontekst bewerken]Bezienswaardigheden
[brontekst bewerken]- Aletschgletsjer
- Autosalon van Genève
- Bärengraben en BärenPark
- Bernina Express
- Boottocht op Vierwoudstrekenmeer
- Creux du Van
- Cruise op het Meer van Genève
- Fondation Beyeler
- Fontein van Genève
- Glacier Express
- GoldenPass Line
- Jungfraubahn
- Jungfrau Park
- Kapelbrug
- Kasteel van Chillon
- Klein Matterhorn Luftseilbahn
- Kunsthaus Zürich
- Leeuw van Luzern
- Olympisch museum
- Oude binnenstad van Bern
- Papiliorama
- Reichenbachwaterval
- Rheinfall
- Ruinaulta
- Schilthorn Luftseilbahn en Piz Gloria
- Spoorlijnen op de Werelderfgoedlijst
- Swissminiatur
- Verkehrshaus der Schweiz
- Zentrum Paul Klee
- Zoo Basel
- Zoo Zürich
Aare - Achter-Rijn - Albula - Allaine - Arve - Birs - Birsig - Broye - Doubs - Dranse - Emme - Ergolz - Glatt - Inn - Kander - Landwasser - Limmat - Linth - Lonza - Lütschine - Maggia - Mera - Reuss - Rhône - Rijn - Saane - Simme - Spöl - Tamina - Thur - Ticino - Vispa - Voor-Rijn
Meer van Ägeri - Meer van Biel - Bodenmeer - Meer van Brienz - Daubensee - Meer van Genève - Greifenmeer - Hallwilermeer - Lac de Joux - Meer van Lugano - Lago Maggiore - Meer van Murten - Meer van Neuchâtel - Oeschinenmeer - Meer van Sempach - Meer van Sils - Silvaplanermeer - Meer van Thun - Vierwoudstrekenmeer - Walenmeer - Meer van Zug - Meer van Zürich
Stuwmeren
[brontekst bewerken]Lac des Dix - Lac d'Emosson - Stausee Gibidum - Meer van Gruyère - Lago di Lei - Lago di Livigno - Oberaarsee - Schiffenenmeer
Bergen
[brontekst bewerken]Äbeni Flue - Aletschhorn - Bietschhorn - Breithorn - Dent Blanche - Dom - Dufourspitze - Eiger - Engelberger Rotstock - Finsteraarhorn - Flüela Schwarzhorn - Gross Fiescherhorn - Grünhorn - Hahnen - Jungfrau - Matterhorn - Monte Rosa - Mönch - Nadelhorn - Nordend - Ortstock - Pilatus (berg) - Piz Bernina - Piz Linard - Rigi - Säntis - Weisshorn - Wissigstock
Albrunpas - Albulapas - Alpe Gesero - Berninapas - Flüelapas - Col de la Forclaz - Furkapas - Gemmipas - Glaspas - Gotthardpas - Grimselpas - Grote Sint-Bernhardpas - Julierpas - Kleine Scheidegg - Lukmanierpas - Malojapas - Nufenenpas - Oberalppas - San Bernardinopas - Sanetschpas - Simplonpas - Splügenpas - Sustenpas - Umbrailpas
Wintersportplaatsen
[brontekst bewerken]Adelboden - Aletsch Arena - Anzère - Arosa - Belalp - Bettmeralp - Crans-Montana - Davos - Disentis/Mustér - Engelberg - Evolène - Fiescheralp - Grindelwald - Gstaad - Lenzerheide - Les Diablerets - Haute-Nendaz - Saas-Fee - Saint-Luc - Sankt Moritz - Verbier - Wengen - Zermatt - Zinal
Overige plaatsen
[brontekst bewerken]Appenzell - Avenches - Bazel - Bellinzona - Bern - Biel - Chur - Delémont - Ermatingen - Fribourg - Genève - Küssnacht - Lausanne - Lauterbrunnen - Liestal - Locarno - Lugano - Luzern - Montreux - Murten - Neuchâtel - Nyon - Sankt Gallen - Sierre - Sion - Vevey - Zug - Zürich
Nieuwe artikelen
[brontekst bewerken]Mont Bonvin · Pointe de la Plaine Morte · Weisshorn (Lenk) · Wildstrubelgletsjer · Daubensee · Bettmerhorn · Stechelberg · Swissminiatur · Ponte-diga di Melide · Parco Scherrer · Brissago-eilanden · Confederatie van de III kantons · Confederatie van de VIII kantons · Confederatie van de XIII kantons · Neuchâtelcrisis · Neutraliteit van Zwitserland · Stichtingsmythes van Zwitserland · Een herinnering aan Solferino · Helvetia (allegorie) · Holle weg van Küssnacht am Rigi
- Personen
Louise de Corcelles · Ami Girard · Walter Fürst · Arnold von Melchtal · Werner Stauffacher
Gewenste artikelen
[brontekst bewerken]Een selectie uit de lijst: Gewenste artikelen - Zwitserland
- Personen
Charitas Brader (de/fr/it/en) · Danielle Bridel (fr) · Friederike Brun (de/fr/it/en) · Maria Anna Brunner (de) · Jeanne Bueche (de/fr) · Marga Bührig (de) · Erika Burkart (de/fr/en) · Geneviève Calame (de/fr/en) · Greti Caprez-Roffler (de/fr) · Marie-Thérèse Chappuis (de/fr/en) · Marie Colinet (de/fr/en) · Yvonne Darbre (de) · Heidi Deneys (de/fr) · Suzanne de Dietrich (de/fr/en) · Maria Euphemia Dorer (de) · Annemarie Düringer (de/fr/en) · Marianne Dürst Benedetti (de) · Eugénie Dutoit (de) · Lucy Dutoit (de/fr) · Elsbeth von Oye (de) · Marta Emmenegger (de) · Ruth Epting (de) · Maria Franziska von Eptingen (de)
Dit kan beter
[brontekst bewerken]| Subportalen van Centraal-Europa | |
|---|---|
Landen: Duitsland · Hongarije · Oostenrijk
· Polen · Slowakije · Tsjechië · Zwitserland |
| Subportalen van Europa |
|---|
 Centraal-Europa · Noord-Europa · Oost-Europa · West-Europa · Zuid-Europa |