Promotie (schaken)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Promotie is bij het schaken de term voor het mogen wijzigen van een pion wanneer die de laatste rij bereikt tot een ander schaakstuk in dezelfde kleur.

Promotie kan ook samenvallen met slaan. Het gepromoveerde stuk heeft direct zijn normale werking. Het kan bijvoorbeeld schaak geven.

De speler wiens pion promoveert is geheel vrij in de keuze van het stuk (dame, toren, loper of paard), ongeacht wat er eerder in de partij is geslagen. Meestal zal de keuze op de dame vallen, het sterkste stuk. Het kan echter zijn dat promotie tot een ander, zwakker stuk de voorkeur verdient. Zo'n promotie wordt minorpromotie genoemd. Soms komt een paard beter uit, soms is minorpromotie noodzakelijk om pat te voorkomen.

Promotiestukken[bewerken]

Het is na promotie mogelijk dat een speler twee dames heeft, of twee lopers op dezelfde kleur of drie paarden. Een gewone set schaakstukken bevat alleen de stukken die bij de aanvang van de partij nodig zijn, maar er bestaan sets met extra dames. Thuisschakers hebben bij gebrek aan extra stukken de gewoonte om, bij promotie tot een niet beschikbaar schaakstuk, een geslagen stuk te markeren, bijvoorbeeld door een toren op zijn kop te zetten. Desnoods gebruiken ze de pion zelf en onthouden dat die pion een ander stuk voorstelt. In een officiële partij is dit niet toegestaan en moet zo nodig de schaakklok worden stilgezet en de arbiter worden ingeschakeld tot het gewenste stuk beschikbaar is. Het spreekt vanzelf dat er bij officiële toernooien altijd voldoende reservestukken aanwezig zijn. In theorie zijn er per kleur acht dames, acht torens, acht lopers en acht paarden extra nodig, waarvan er in totaal in één partij maximaal acht per kleur gebruikt worden.

Vrijpion[bewerken]

Een pion die op weg naar de overkant geen vijandelijke pion meer tegenkomt wordt een vrijpion genoemd. Het vierkant is een eenvoudige regel om in een elementair pionneneindspel in een oogopslag te bepalen of de vijandelijke koning de vrijpion nog kan tegenhouden.

Notatie[bewerken]

Bij promotie van een pion wordt de feitelijke pionzet genoteerd, onmiddellijk gevolgd door de beginletter van het nieuwe stuk. Bijvoorbeeld, in de korte notatie:

  • 16. d8D
  • 17. f8P+
  • 18. ... e1L
  • 19. ... axb1T

Het reglement[bewerken]

Het betreffende artikel 3.7.e van de "FIDE Regels voor het Schaakspel" (2009) luidt:

Aanhalingsteken openen

Als met een pion de rij wordt bereikt die het verst van zijn beginpositie is verwijderd, dan moet hij als deel van dezelfde zet, op hetzelfde veld worden vervangen door een nieuwe dame, toren, loper of paard van de kleur van de pion. De keuze van de speler is niet beperkt tot stukken die eerder zijn geslagen. Deze vervanging van een pion door een ander stuk wordt ‘promotie’ genoemd. Het nieuwe stuk functioneert onmiddellijk.

Aanhalingsteken sluiten

Een speler die een pion op de achterste rij zet en loslaat, heeft niet meer het recht de pion naar een ander veld te verplaatsen of een heel andere zet uit te voeren. Zijn zet is echter pas voltooid als het nieuwe stuk op het bord staat. Een speler kan ongestraft in de voorraad ongebruikte stukken graaien (dit geldt niet als "aanraken is zetten"), zijn keus is pas definitief als het nieuwe stuk op het bord staat.

Het is niet nodig dat de pion daadwerkelijk naar de achterste rij wordt verplaatst. Het is toegestaan de pion van het oorspronkelijke veld te verwijderen en een nieuw stuk op de achterste rij te plaatsen.[1]

Zie ook[bewerken]

Voetnoot[bewerken]

  1. http://www.schaakbond.nl/sites/default/files/userfiles/schaakbond/handboek/schaakregels/FIDE-Regels%20voor%20het%20Schaakspel%201-7-2017.pdf