Protectoraat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een protectoraat is een staat of territorium, of een deel van een staat, waarover een andere staat gedeeltelijk het gezag voert. Meestal wordt dit geformuleerd als bescherming (protectie) tegen andere agressieve staten. Doorgaans kan het protectoraat zijn buitenlandse (Eng.: "externe") belangen niet voldoende zelf behartigen. Het land dat het protectoraat vestigt heeft bepaalde voordelen bij deze situatie, zoals exploitatierechten van bodemschatten, het exclusieve recht om er handel te drijven of er militaire steunpunten te vestigen. De binnenlandse zaken van het protectoraat worden gewoon geregeld door de plaatselijke bestuurders; het 'beschermende' land gaat alleen over de buitenlandse zaken en betrekkingen.

Een protectoraat is niet hetzelfde als een kolonie, waarbij het koloniserende 'moederland' helemaal zelf bepaalt wat er gebeurt in de kolonie, en daar een eigen bestuursapparaat installeert met een gouverneur aan het hoofd. In het moederland valt het gebied dan onder het ministerie van koloniën. Een protectoraat daarentegen behoudt zijn eigen bestuursdiensten, waarbij de regering wordt "geadviseerd" door een diplomaat van de beschermende macht, meestal resident genoemd. Deze valt in het beschermende land onder het ministerie van buitenlandse zaken.

Protectoraten kwamen veel voor in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog en meestal werden deze door westerse landen ingesteld. Een voorbeeld van een protectoraat in Europa was het Protectoraat Bohemen en Moravië, de overgebleven kern van Tsjecho-Slowakije, dat in 1939 werd opgedeeld door nazi-Duitsland en bondgenoten. Een voorbeeld van een protectoraat in Noord-Afrika was Frans-Marokko.

Sinds de dekolonisatie resteerden steeds minder gebieden in de wereld waarover een ander land een protectoraat uitoefende.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]