Protestbeweging van de gele hesjes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Gele hesjes in Vesoul, Frankrijk.

De gele hesjes (les gilets jaunes, genoemd naar het gedragen gele zichtbaarheidshesje) zijn een protestbeweging die online startte in mei 2018 en leidde tot demonstraties die op 17 november 2018 in Frankrijk begonnen en zich snel verspreidden naar onder andere België.[1] De organisatie van de protesten verloopt vooral via sociale media.[2] In Frankrijk kwam de beweging op gang naar aanleiding van president Macrons verschuiven van de belastingdruk van de rijken naar de armen.[3][4]

Protesten in Frankrijk[bewerken]

De oorspronkelijke deelnemers blokkeerden snelwegen en toegangswegen tot brandstofdepots, in eerste instantie uit protest tegen de in hun ogen te hoge brandstofprijzen. Hierbij voegden zich later ook demonstranten die protesteerden tegen te hoge belastingen en het beleid van de Franse president Emmanuel Macron.[5]

Als gevolg van de protesten zijn in Frankrijk ten minste tien personen overleden, en enkele honderden mensen gewond geraakt.[6][5] Op het Franse eiland Réunion, dat dicht bij Madagaskar ligt, is een politieagent zijn hand kwijtgeraakt als gevolg van een protest.[7] In Parijs liepen de demonstraties uit de hand. Op de Champs-Élysées brandden auto's af en in de Arc de Triomphe werden vernielingen aangericht. Gesuggereerd werd dat president Macron mogelijk de noodtoestand zou invoeren maar dat is uiteindelijk niet gebeurd.[8]

In reactie op de protesten trok de Franse regering begin december de accijnsverhoging in.[9] De protesten in Frankrijk hielden hierna echter aan, waarbij niet alleen gedemonstreerd werd maar ook vernielingen werden aangericht. Er vielen wederom gewonden en tevens werden er honderden arrestaties verricht.[10]

Op 10 december beloofde Macron nog een aantal maatregelen in te voeren die de koopkracht zouden moeten verhogen.[11]

Volgens president Macron is het doel van het economisch hervormingsprogramma van de overheid het concurrentievermogen van Frankrijk in de wereldeconomie te verbeteren, en is de brandstofbelasting om het gebruik van fossiele brandstoffen te ontmoedigen.[12] Veel van de demonstranten worden voornamelijk gemotiveerd door economische problemen als gevolg van lage salarissen en hoge energieprijzen. De meerderheid van de beweging ziet het probleem van klimaatverandering in, maar verzet zich ertegen dat dit probleem wordt neergelegd bij de werkende klasse en de armen. Zij moeten betalen voor een probleem dat door multinationale bedrijven wordt veroorzaakt.[13]

Eind november toonde een peiling aan dat 84% van de Franse bevolking de gelehesjesbeweging steunde, terwijl 78% de aanpak van Macron niet overtuigend vond.[14] In december kwam tevens naar buiten dat de Franse regering zich extra ging inzetten om grote bedrijven als Google, Amazon, Facebook en Apple (GAFA) extra te belasten.[15]

In januari 2019 besloot Macron tot het Groot Nationaal Debat, zoals het officieel heet. Fransen werden uitgenodigd om mee te praten over onderwerpen als klimaat en koopkracht. Na afloop van het debat zal Macron nieuw beleid aankondigen. Dat wordt in april 2019 verwacht.[16]

Protesten buiten Frankrijk[bewerken]

Politiemacht in Brussel.

In België begon het protest in Wallonië. Vanaf midden november werd de toegang tot brandstofdepots geblokkeerd. Later breidden de acties zich uit tot het economisch sterkere Vlaanderen.[17] Op vrijdag 30 november was er een betoging in Brussel die rumoerig verliep. Er vonden meerdere confrontaties met de ordediensten plaats en er werden twee politievoertuigen in brand gestoken. Tijdens de demonstratie greep de politie in met traangas om vuurwerk en vandalisme te stoppen.[18] Er kwam kritiek op de massale arrestaties en het hardhandige politieoptreden.[19][10]

Ook in Nederland demonstreerden vanaf december 2018 kleine groepen in gele hesjes. De betogers kwamen om uiteenlopende redenen in actie: verschillende deelnemers eisten verlaging van de accijnzen, een ander zorgstelsel, een strenger immigratiebeleid, verlaging van de pensioenleeftijd, een basisinkomen voor iedereen en het vertrek van premier Mark Rutte.[20]

In Duitsland werd het gele hesje overgenomen door het linkse Aufstehen en de rechtse organisaties Pegida en Merkel-muss-weg-Mittwoch. Samen demonstreerden ze als Gelbewesten tegen Angela Merkel en het vanuit de EU aangestuurde immigratiebeleid.[21] Ook de linkse partij Die Linke sympathiseerde met de gele hesjes.[22][23]

De gele hesjes inspireerden verder tal van andere protestbewegingen in de wereld. In Bulgarije nam een protestbeweging tegen het dure leven de gele hesjes over als symbool.[24] In Irak bewoog het een al langer actieve actiegroep om gele hesjes aan te trekken.[25] Verder zijn er protestbewegingen in Servië,[26] Canada,[27] Israël,[28] Jordanië,[29] het Verenigd Koninkrijk, Griekenland, Zweden,[30] Ierland[31] en Taiwan.[32]

Beweegredenen[bewerken]

Kick Out Globalists op een geel hesje in Den Haag 29 december 2018.

Alhoewel de beweegredenen van de gelehesjesbeweging aanvankelijk per land verschilden, lijkt men vooral tegen de macht van de Europese Unie te zijn, tegen de macht van multinationals en globalisering.[33][34][35][3] Tevens heeft zich een 'nieuwe' groepering gevoegd in de protesten, Black Bloc, linkse extremisten en antikapitalisten die geheel in het zwart gekleed gaan.[36]