Proto-Keltisch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Proto-Keltisch is een gereconstrueerde proto-taal behorende tot de kentum-talen en die mogelijk nauw verwant is met het Proto-Italisch.

Fonologie[bewerken]

Medeklinkers[bewerken]

Proto-Indo-Europees Proto-Keltisch Voorbeeld Oudiers Welsh
*p *ph₂tḗr > *φatīr 'vader' athir Middelwelsh -atr
*t *t *tréi̯es > *trīs 'drie' trí tri
*k, ḱ *k *kh₂n̥-e- > *kan-o- 'singen'
*ḱm̥tom > *kantom 'honderd'
canaid
cét
canu
cant
*kʷ *kʷ *kʷetu̯r̥es > *kʷetwares 'vier' cath(a)ir pedwar
*b *b *dʰub-no- > *dubnos 'diep' domun dwfn
*d *d *derḱ- > *derk- 'aanschouwen' derc ‘oog’ dyrch ‘zicht’
*g, ǵ *g *gli-néh₁- > *gli-na- 'kleven, plakken' glen(a)id glynu ‘ophangen’
*gʷ *b *gʷenh₂ > *bena 'vrouw' ben Oudwelsh ben
*bʰ *b *bʰér-e- > *ber-o- 'dragen, brengen' berid ‘hij draagt’ adfer ‘herstellen’, cymeryd ‘nemen’
*dʰ *d *dʰi-néh₁- > *di-na- 'zuigen' denait ‘zij zuigen’ dynu, denu
*gʰ, ǵʰ *g *gʰh₁bʰ-(e)i- > *gab-i- 'nemen'
*ǵʰelH-ro- > *galaro- 'ziekte'
gaibid ‘nemen, aangrijpen’
galar
gafael ‘houden’
galar
*gʷʰ *gʷ *gʷʰn̥- > *gʷan-o- 'doden, verwonden' gonaid gwanu ‘(door)steken’
*s *s *seno- > *senos 'oud' sen hen
*m *m *méh₂tēr > *mātīr 'moeder' máthir modryb ‘tante’, modrydaf ‘bijenkoningin’
*n *n *h₂nép-ōt- > *neφūts 'neef' niæ (genitief niad) nai
*l *l *leiǵʰ- > *lig-e/o- 'likken' ligid llyo, llyfu
*r *r *h₃rēǵ-s > *rīgs 'koning, heerser' (genitief ríg) rhi
*i̯ *j *h₂i̯uh₁n-ḱós > *juwankos 'jong' óac ieuanc
*u̯ *w *h₂u̯l̥h₁tí- > *wlatis 'macht, heerserschap' flaith ‘heerschappij’ gwlad ‘gewest, streek’

Klinkers[bewerken]

Proto-Indo-Europees Proto-Keltisch Voorbeeld Oudiers Welsh
*a, h₂e *a *h₂ep-h₃ōn- > *abū (accusatief abonen) 'rivier' aub (genitief abae) afon
*ā, *eh₂ *bʰréh₂tēr > *brātīr 'broeder' bráthir brawd
*e, h₁e *e *seno- > *senos 'oud' sen hen
*ē, eh₁ *wērh₁o- > *wīros 'waar' fír gwir
*o, Ho, h₃e *o *Hroth₂o- > *rotos 'wiel' roth rhod
*i *i *gʷih₃-tu- > *bitus 'wereld' bith byd
*ī, iH *rīmeh₂ > *rīmā 'aantal' rím rhif
*ai, h₂ei, eh₂i *ai *keh₂i-ko- > *kaikos 'blind'
*seh₂itlo- > *saitlo- 'leeftijd'
cáech ‘blind aan één oog’
coeg ‘eenogig; ijdel, vergeefs’
hoedl
*(h₁)ei, ēi, eh₁i *dei̯-u̯-os > *dēwos 'god' día duw ‘goddelijkheid’
*oi, ōi, h₃ei, eh₃i *oi *Hoi-Hn-o- > *oinos 'een' óen, oín un
*ū, uH *ruHneh₂ > *rūnā 'geheim' rún rhin
*au, h₂eu, eh₂u *au *tous-o/eh₂ > *tauso- m. ~ *tausā v. ‘stilte’ táue v. taw m.
*(h₁)eu, ēu, eh₁u;
*ou, ōu, h₃eu, eh₃u
*ou *teuteh₂ > *toutā 'volk' túath tud
*m̥ *am *dm̥-nh₂- > *damna- 'onderwerpen' -damna ‘bindt vast, overmeestert’
*n̥ *an *dn̥t- > *dant- 'tand' dét dant

Zie ook[bewerken]