Putto
Een putto (meervoud: putti) is in de beeldhouw- en schilderkunst een mollig kinderfiguurtje, bijna altijd mannelijk en meestal naakt. Als het kind vleugeltjes heeft, spreekt men ook van een cherubijntje. Als het de liefdesgod Cupido (Amor) of Eros afbeeldt, spreekt men van een amorino (meervoud: amorini) of amoretto (meervoud: amoretti), niet te verwarren met amaretto.
Het woord putto komt uit het Italiaans en was oorspronkelijk een (scheld)naam voor een kleine jongen, van het neutrale Latijn putus (afgeleid van putare 'reinigen').
In de oudheid waren putti minnegodjes die bijvoorbeeld worden aangetroffen op kindersarcofagen, dansend, strijdend, musicerend of anderszins. In de middeleeuwen kwamen zij zelden voor, maar in de renaissance-, barok- en rococokunst was er een herleving van deze figuurtjes, vaak toegeschreven aan de Florentijnse beeldhouwer Donatello (1386-1466).
De putti werden afgebeeld als kinderen van zeer jeugdige leeftijd, speels en dartel, gewapend met pijl-en-boog, of bloemenkransen dragend. Veelal hadden zij kleine vleugels en waren ze geblinddoekt als symbool voor de blinde liefde ("liefde is blind"). De figuurtjes waren herhaaldelijk in gezelschap van Venus.
Putti hadden behalve een decoratieve functie vaak ook een allegorische betekenis.
Trivia
[bewerken | brontekst bewerken]In Paleis Noordeinde in Den Haag bevindt zich een zogeheten Puttizaal, omdat er op de wandbespanning talloze putti zijn afgebeeld.
Putti op de maankaart van Johannes Hevelius
[bewerken | brontekst bewerken]Acht putti, afgebeeld op de maankaart van Johannes Hevelius, die zich per paar vertonen in de vier hoeken van deze kaart, voeren elk een specifieke taak uit. Vier van hen houden in de linker en rechter bovenhoeken informatiedoeken vast, terwijl de andere vier, in de linker en rechter benedenhoeken, wetenschappen aan het bedrijven zijn. Het valt daarbij op dat er een putto bij is zonder vleugeltjes, en voorovergebogen met zijn rug de in de handen gehouden telescoop van zijn collega-putto ondersteunt. [1]
Putti op de maankaarten van Chérubin d'Orléans
[bewerken | brontekst bewerken]De maankaarten van Chérubin d'Orléans (Michel Lasseray) tonen eveneens allerlei bedrijvige putti of cherubijntjes. Elk van hen houdt zich bezig met het telescopisch waarnemen en opmeten van details op de maan. Michel Lasseray werd daarbij duidelijk beïnvloed door de maankaart van Johannes Hevelius.
- ↑ Ewen A. Whitaker, Mapping and Naming the Moon - a history of lunar cartography and nomenclature (Cambridge University Press, 1999).
