Rachel Fernhout-Pellekaan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Rachel Louise[1] Fernhout-Pellekaan (Klundert, 17 april 1905 - Clermont-Ferrand 1989) was een Nederlands kunstschilder en tekenaar. Daarnaast was zij docent modetekenen en Frans, evenals schrijfster (in het Frans).

Biografie[bewerken]

Rachel Pellekaan had een Nederlandse vader en een Franse moeder: ze was het enige kind van notaris Christoffel Pellekaan en Isabelle Colas.[2] Ze woonde na het overlijden van haar vader, in 1909, bij haar grootmoeder in Saint-Gratien bij Parijs. Toen zij 16 jaar was kwam zij weer naar Nederland en stond daar onder voogdij.[3] In 1969 publiceerde ze onder de naam A.L.R. Fernhout in De Gids het autobiografische verhaal 'De neef uit Holland', waarin ze haar indrukken van de reis en de aankomst bij een tante in Soestdijk in detail beschrijft.[4] Ten tijde van de publicatie woonde ze in Bergen (Noord-Holland) en was ze werkzaam als docent Frans.[4]

Pellekaan slaagde in 1922 voor het examen Frans M.O. Akte A.[5] Daarna volgde zij een kunstzinnige opleiding aan de Rijksnormaalschool voor Teekenonderwijzers in Amsterdam, de latere Breitneracademie.[6] Daar kreeg zij onder andere les van Huib Luns.[7] In Parijs volgde ze een opleiding bij de Academie Libre.[6] Ze verdiende er de kost met het maken van illustraties, wat ze voortzette toen ze om gezondheidsredenen naar Nederland terugkeerde.[3]

Pellekaan ging in september 1932 samenwonen met de zeven jaar jongere schilder Edgar Fernhout.[8] Op 10 december 1934 trouwden ze in Amsterdam, waar ze woonden aan het Frederiksplein.[9][10] Zij werkte toen als docent modetekenen aan de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam.[11][7] Tot haar leerlingen behoorde Elly Premsela.[7]

In de periode 1936 - 1939 woonde het echtpaar in het Italiaanse Alassio, mede vanwege de zwakke gezondheid van Rachel.[8] Onder dreiging van de Tweede Wereldoorlog verhuisden ze naar Bergen, waar ze introkken bij haar schoonmoeder, Charley Toorop. Toorop en Rachel hadden geen goede relatie.[12][13]

Van 9 tot 28 maart 1940 exposeerde het echtpaar Fernhout bij Kunstzaal Van Lier in Amsterdam, het debuut van Rachel Pellekaan met haar tekeningen.[14]

In 1941 moest Fernhout-Pellekaan worden geopereerd, waartoe ze werd opgenomen in het Diaconessenhuis in Amsterdam.[15] Ze verhuisde uit Bergen naar Schoorl in 1942. Vervolgens woonde ze in Wassenaar (1942), Haarlem (1945) en opnieuw in Schoorl (1945). In 1947, een week nadat op haar verzoek de echtscheiding was uitgesproken, verhuisde zij naar Aix-en-Provence.[16][6]

In 1953 vertaalde zij enkele hoofdstukken van de autobiografische roman, Het land van herkomst, van Eduard du Perron in het Frans. In totaal vertaalde zij tenminste 18 hoofdstukken van dit boek.[17] Delen van haar werk zouden bewerkt zijn door de Franse schrijver Malraux, maar de vertaling is niet afgemaakt, en delen van de vertaling liggen in het Letterkundig museum in Den Haag.

Later werkte zij tot haar overlijden in Clermont-Ferrand.[6]

Werk[bewerken]

Vanaf de jaren dertig werd zij beïnvloed door het nieuwe realisme.[18]

In 1940 werd een tekening van haar hand, met de titel Vijgeboom, aangekocht door het Gemeentemuseum in Den Haag.[19] Kunstcriticus A.M. Hammacher schrijft in 1940 naar aanleiding van deze tekening het volgende over de stijl van Rachel Fernhout: "Zij kijkt indringend. Elk takje van een struik of boom heeft zij betuurd ... De teekening krijgt daardoor een eigen diepte.... Wij krijgen het gevoel, dat wij overal in kunnen kruipen, overal tusschen glijden."[20]

Mede-illustrator Cornelis Veth vond haar tekeningen in 1940 zeer bijzonder. "... (er is) een groote verscheidenheid in die verschillende landschappen, die blond of grijs, of soms ook zeer beweeglijk van atmosferische werking zijn. Het licht in die ruïne .... heeft zelfs een dramatische werking." [21]

Fernhout was vooral tekenaar en illustrator. Ze illustreerde het clandestien in de Orpheus-reeks bij A.A.M. Stols in 1942 verschenen 'Het ezeltje' van M. Vasalis. In januari 1945 maakte ze voor De Bezige Bij bij het gedicht 'Ondergeloopen land' van Max Nord een tekening.[22] In 1946 illustreerde ze voor dezelfde uitgever Nord's Strofen uit bezet gebied.[23]

Daarnaast schilderde zij landschappen en stadstaferelen in olieverf.[24]

Wetenswaardigheden[bewerken]

  • Edgar Fernhout schilderde in 1935 een portret van Rachel dat zich bevindt in de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen. Eerder schilderde hij een dubbelportret van zichzelf met Rachel.
  • Rachel Fernhout is ook geportretteerd op het werk van Charley Toorop, Maaltijd der Vrienden, ook bij Boijmans Van Beuningen.
  • Fotograaf Eva Besnyö, haar schoonzus en tevens collega op de Nieuwe Kunstschool, fotografeerde het huwelijk van Rachel en Edgar.[25][26]
  • Hendrik Wiegersma schilderde een portret van Rachel Pellekaan.[27]