Radio Nederland Wereldomroep

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Radio Nederland Wereldomroep
RNW Logo.svg
Lancering 15 april 1947
Einde 2012
Uitzendgebied
Land Vlag van Nederland Nederland
Uitzendgebied wereldwijd
[archief.wereldomroep.nl Website]
Portaal  Portaalicoon   Media
Het voormalige wereldomroepgebouw
De redactie van de wereldomroep in 2008
Prins Bernhard stelt het zenderpark van de Wereldomroep te IJsselstein in gebruik (1960)

Radio Nederland Wereldomroep (Engels: Radio Netherlands Worldwide) was vanaf 1947 de internationale publieke omroep van Nederland. Sinds 2013 is de Wereldomroep overgegaan in de multimedia-organisatie RNW Media.

Geschiedenis[bewerken]

Aankondiging van de zender in 1955 in meerdere talen
Vista-kmixdocked.png
(download·info)

De Wereldomroep is opgericht na het opgaan op 15 april 1947 van Stichting Radio Nederland in den Overgangstijd in de Nederlandse Radio Unie voor binnenlandse uitzendingen en de stichting Radio Nederland Wereldomroep voor buitenlandse uitzendingen. De Wereldomroep stond onder leiding van Hendrik van den Broek, die net als veel andere medewerkers eerder betrokken was bij Radio Oranje en Radio Herrijzend Nederland. De omroep groeide snel tot enkele honderden medewerkers en verhuisde in 1961 van enkele losse villa's naar een groot omroepgebouw.

In het Nederlands stond de organisatie bekend als Wereldomroep, in andere talen als Radio Nederland, in vertaling. In Nederland werd de naam Wereldomroep ook wel afgekort als RNW, conform de statutaire naam, en onjuist als RNWO. Om de internationale naam in overeenstemming te brengen met de Nederlandse afkorting RNW werd vanaf 2006 de internationale afkorting RN in het logo vervangen door RNW, en de Engelstalige naam door Radio Netherlands Worldwide.

In de jaren zestig wordt ook gestart met televisie-uitzendingen onder de naam Radio Nederland Televisie (RNTV), door onder meer Frans Bromet, bedoeld voor de Cariben. In 1968 start het Radio Nederland Training Centre (RNTC) voor journalistieke trainingen aan journalisten in ontwikkelingslanden. Voor technische faciliteiten wordt in 1995 Broadcast Facilities Nederland opgericht, later gefuseerd in dB mediagroep, die registraties verzorgde voor onder meer het Concertgebouworkest. Muziekregistraties ten behoeve van buitenlandse radiozenders werden met Donemus uitgebracht onder de eigen platenlabels NM Classics, NM Extra en Qdisc[1].

Uitzendingen[bewerken]

In 1954 verzorgde de Wereldomroep per dag 17 rechtstreekse uitzendingen in zes talen: Nederlands, Afrikaans, Arabisch, Engels, Indonesisch en Spaans. Daarnaast werden kant-en-klare programma's door de transcriptieafdeling gemaakt in 46 talen voor radiostations in meer dan 100 landen[2][3]. Later werden de rechtstreekse uitzendingen uitgebreid met meer talen waaronder Portugees en Frans. In 1994 werd besloten te stoppen met de uitzendingen in het Portugees, Arabisch, Indonesisch en Frans[4] De talen waarmee de Wereldomroep het buitenland bestreek, varieerden met de geopolitieke situatie. Ten tijde van het einde van RNW als internationale radio-omroep in 2012 werd uitgezonden in het Nederlands, Engels, Spaans en Portugees (naar Latijns Amerika), Arabisch, Indonesisch, en Papiamento.

De Wereldomroep verzorgde dagelijks radio-uitzendingen in het Nederlands met nieuws, achtergronden en service-informatie op de korte golf.[5] Het langstlopende programma was het dagelijkse nieuwsprogramma Nieuwslijn. Samen met de VPRO werd het programma Wereldnet gemaakt. Tijdens de Nederlandse militaire missie in Afghanistan werd Uruzgan FM gemaakt. Voor vakantiegangers werd vanaf 1980 ook Radio Tour de France uitgezonden en werden oproepen vanuit de ANWB-alarmcentrale gemeld voor mensen waarvan een direct familielid ernstig ziek of gestorven was.

Als pauzeteken van de zender werd Merck toch hoe sterck gebruikt. Sinds 1947 werd een opname[6] gebruikt van de beiaard van de St. Jan in Den Bosch; die werd in 1987 vervangen door een stereo-opname van het carillon van de Grote Kerk in Breda[7]. Bij wijze van afscheid van de Nederlandstalige radio-uitzendingen in 2012 is Merck Toch Hoe Sterck ook gespeeld op de beiaard van het raadhuis van Hilversum.[8].

In de beginjaren werden de Nederlandstalige uitzendingen geopend met de muzikale uitvoering van In naam van Oranje dat eerder ook door Radio Oranje werd gebruikt.

Zenders[bewerken]

Het zenderpark in de Flevopolder

De Wereldomroep zond tot 2012 vanuit Nederland uit op per regio verschillende frequenties op de korte golf die met een wereldontvanger te beluisteren waren. In 1947 werd de herstelde zender van PCJ gebruikt.

In 1957 werd een grote zender van 20 masten bij Lopik in IJsselstein in gebruik genomen[9]. Op het zenderpark bevindt zich tegenwoordig de woonwijk Zenderpark waarbij het zendergebouw gerenoveerd is tot horecagebouw[10]. Het bereik werd in 1969 vergroot met een steunzenderpark op Bonaire en in 1973 op Madagaskar.

Van 1987 tot 2007 werd uitgezonden vanuit een krachtiger zendstation in de Flevopolder, daarna werd gebruik gemaakt van diensten van derden.

Rond 1990 ging de Wereldomroep ook uitzenden via satellietkanalen, o.a. de SES_Astra-satellieten. Daarmee werden zowel individuele luisteraars bereikt (Direct_To_Home) als partnerstations die het signaal van RNW relayeerden naar luisteraars in hun eigen deel van de wereld.

Eind jaren '90 begon RNW ook programma's te verspreiden via het internet. Aanvankelijk als downloadbare bestanden in .rm-format voor RealPlayer en daarna in .mp3-formats. Vanaf 2000 ging streaming audio (Streaming_media) een steeds groter deel uitmaken van het distributiesysteem van de radioprogramma's van de Wereldomroep.

Tot 2005 was de Wereldomroep op bepaalde tijden ook op de middengolf te beluisteren.[11]

Huisvesting[bewerken]

Aankondiging opening studio in 1961
Vista-kmixdocked.png
(download·info)

De Wereldomroep was vanaf 1947 gehuisvest in verschillende villa's in Hilversum waaronder het Gebouw dat tot studio werd verbouwd. De radiostudio is later in gebruik genomen door de VPRO en bekend geworden van het radioprogramma Het Gebouw.

In 1961 kreeg de omroep de beschikking over een eigen gebouw net buiten het latere Media Park in Hilversum, het Wereldomroepgebouw. Een modernistisch kruisgebouw in de abstracte vorm van een vliegtuig ontworpen door Van den Broek en Bakema, sinds 2016 een rijksmonument[12].

Eind 2012 verhuisde de organisatie naar het kleinere gebouw van het voormalige Radio Netherlands Training Centre, gelegen achter het gebouw waarin RNW tot dan toe was gehuisvest.

Samenwerkingen[bewerken]

De Wereldomroep maakte deel uit van de DG5, een organisatieverband van de vijf invloedrijkste wereldomroepen BBC World Service, Voice of America, Radio France Internationale en Deutsche Welle. De Wereldomroep werkte ook mee aan de digitale proeven met Digital Radio Mondiale.

De Wereldomroep was met de VRT en de NPO partner in BVN, de internationale publieke televisiezender voor Nederlandstaligen in het buitenland.

Ilse Wessel Presentatieprijs[bewerken]

De Wereldomroep startte in 2002 met de Ilse Wessel Presentatieprijs, een prijs voor talentvolle jonge radiomakers[13]. De prijs is in 2002 uitgereikt aan René van Brakel (Omroep Brabant), in 2004 aan Roeland van Zeijst (AVRO) en in 2006 aan Ghislaine Plag (NCRV). In 2008 en 2010 is de prijs niet uitgereikt wegens gebrek aan geschikte kandidaten.

Medewerkers[bewerken]

Directeuren[bewerken]

Hoofdredacteuren[bewerken]

Presentatoren[bewerken]

Veel medewerkers stapten over naar de landelijke of regionale publieke omroep, of waren daarvan afkomstig, of werkten tegelijkertijd voor beide, zoals:

Daarnaast werkten vele presentatoren, met name die van de anderstalige afdelingen, uitsluitend voor de Wereldomroep.

De muziekafdeling van de Wereldomroep produceerde naast concertregistraties ook een aantal radioprogramma's, waaraan gerenommeerde Nederlandse musici meewerkten:

  • Lodewijk Colette (samensteller/producer)
  • Hans Mantel (samensteller/presentator)
  • Benjamin Herman (samensteller/presentator)

Opheffing als omroep[bewerken]

Op 24 juni 2011 maakte het kabinet-Rutte I bekend dat Radio Nederland Wereldomroep drastisch moest gaan bezuinigen. Per augustus 2012 werd de wettelijke taak als omroeporganisatie in de Mediawet beëindigd[14]. Met ingang van 2013 werd het Ministerie van Buitenlandse Zaken verantwoordelijk voor de organisatie en ging het budget omlaag van 46 naar 14 miljoen euro per jaar.[15]

Van de drie kerntaken van de Wereldomroep werden er twee geschrapt. De uitzendingen verdwenen en men richt zich als RNW Media via internet op landen waar geen persvrijheid is. De bezuinigingen hebben ongeveer 300 arbeidsplaatsen gekost.[15] De Nederlandstalige programmering eindigde na een rechtstreekse marathonuitzending van 24 uur op 10 en 11 mei. Na een verbouwing is de fusie-omroep AVROTROS in het voormalige kantoor van de Wereldomroep getrokken.

Na de opheffing van de omroep ontstond een verweesd archief. Wel was het archief van Radio Oranje in 2009 al overgedragen aan het NIOD[16]. 50.000 CD’s, 20.000 buitenlandse elpees waaronder bijzondere opnames, honderden meters papier en duizenden uren opgenomen radioprogramma’s met nieuwsverslagen en muziekopnames konden nergens terecht en zijn vermoedelijk deels verdwenen[17]. Ook de website met een omvangrijk nieuwsarchief raakte in januari 2015 offline, maar is na protesten in mei 2015 weer online gezet[18]. Het geluidsarchief kon in eerste instantie niet bij Beeld en Geluid overgebracht worden omdat er geen gelden voor vrijgemaakt waren.[19]. Om te voorkomen dat de radio-opnames zouden verdwijnen zijn ze momenteel toch opgeslagen bij deze instantie in afwachting van een officiële archiefoverdracht[20].

Externe link[bewerken]