OV-chipkaart

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Railrunner)
Ga naar: navigatie, zoeken
OV-chipkaart
Logo van de OV-chipkaart
Logo van de OV-chipkaart
Algemene informatie
Land Vlag van Nederland Nederland
Operator Trans Link Systems
Actief 2002-heden
Technologie MIFARE (oude kaarten)
Infineon SLE 77 (sinds 2011)
Geldigheid In vrijwel al het openbaar vervoer in Nederland
Verkooppunten Online, ophaal-/oplaadautomaten, balies vervoerbedrijven
Valuta Euro (max. €150,-[1])
Website OV-chipkaart.nl
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

De OV-chipkaart is een elektronische betaalpas met nfc-chip (tot eind 2008 RFID-chip) voor het openbaar vervoer in Nederland. Kinderen jonger dan 4 jaar kunnen kosteloos meereizen en hebben hierdoor geen OV-chipkaart nodig.[2]

Sneltram met OV-chipkaart reclame.

Korte geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie OV-chipkaartsysteem voor meer geschiedenis

Vanaf 1980 werden al diverse proeven gedaan met elektronische betaalsystemen in het Nederlandse openbaar vervoer. De meest in het oog springende proeven waren die met de Magneetkaart van Siemens en de Tripperpas.

De ontwikkeling van het OV-chipkaartsysteem begon in oktober 2001 met de oprichting van Trans Link Systems. Om ervaring op te doen ging de Nederlandse Spoorwegen al in 1999 op werkbezoek in Hongkong, waar twee jaar eerder de Octopus card was ingevoerd. Hierop is het systeem dat in Nederland wordt gebruikt grotendeels gebaseerd. In 2002 werden voor het eerst poortjes getest bij de RET in Rotterdam met de tournicard en in 2003 deed de NS testen met poortjes op de Hoekse Lijn. In 2005 was het systeem dusdanig ontwikkeld dat reizigers in Rotterdam de OV-chipkaart konden uitproberen.[3] Het duurde nog tot 2012 voordat het systeem landelijk was geïmplementeerd.

Reis[bewerken]

Bij gebruik van de chipkaart wordt vaak het woord reis gebruikt. Een reis begint op het moment van inchecken en eindigt 35 minuten na het uitchecken. Wordt binnen 35 minuten na het uitchecken weer ingecheckt, dan geldt dat als een overstap en als dezelfde reis. Dat is meestal goedkoper dan twee aparte reizen.

Checkt men in bij een andere vervoerder, dan is dat een nieuwe reis.

Wordt ingecheckt op een moment waarop spitstarief of daltarief geldt, dan geldt dat tarief sedert 2006 voor de hele reis. Tussendoor uit- en inchecken om verder te reizen met daltarief heeft dus geen zin - tenzij de onderbreking meer dan 35 minuten duurt.

Het is mogelijk twee reizen tegelijk te maken. Men kan bijvoorbeeld een treinreis onderbreken, een busreis maken en daarna de treinreis voortzetten. Heeft men daarbij bij het onderbreken en voortzetten van de treinreis niet uit- en ingecheckt bij het spoorbedrijf, dan geldt dat voor de OV-chipkaart als een ononderbroken treinreis. Het geldt ook als een enkele treinreis als men wel uit en in heeft gecheckt (wat onvermijdelijk is als er poortjes zijn op het station), maar dan alleen als dat binnen 35 minuten gebeurde.

Soms zet men vóór men op reis gaat een speciaal tarief op de OV-chipkaart, bijvoorbeeld eerste klas of samenreiskorting. Dit geldt dan voor de eerstvolgende reis. Het speciale tarief blijft dus op de kaart staan als men na het uitchecken binnen 35 minuten weer incheckt.

In- en uitchecken[bewerken]

Reizigers worden in overstapzones met uniforme bebording begeleid in het maken van een overstap tussen trein- en/of metrovervoerders.

Aan het begin van de reis moet de OV-chipkaart tegen een OV-chipkaartlezer van de vervoersmaatschappij worden gehouden, het “inchecken”. Deze kaartlezers kunnen zich in de vervoermiddelen bevinden of erbuiten, op de stations of haltes. Ze zijn te herkennen aan het pictogram van een hand die een gestileerde roze ov-chipkaart vasthoudt; dit pictogram markeert de plaats waar men de kaart moet presenteren. Ook hebben ze veelal het logo van de betreffende vervoersmaatschappij, wat van belang is op stations die worden bediend door verschillende bedrijven. Iedere vervoerder heeft namelijk eigen kaartlezers (ook nog gesplitst per vervoerwijze, zoals stadstram en sneltram). Op stations en haltes waar verschillende in- en uitchecksystemen naast elkaar worden gebruikt moeten reizigers dus oppassen de benodigde handeling niet bij de verkeerde lezer te verrichten.

Reizigers met stads- en streekbussen, stadstrams, de RandstadRail, fiets- en voetveer Vlissingen-Breskens en de Waterbus Rotterdam-Drechtsteden moeten bij het in- en uitstappen in- en uitchecken bij de kaartlezer in het voertuig (in bussen meestal in de buurt van de deur). Om te reizen met de treinen (afgezien van Randstadrail), sneltram of metro moet men in- en uitchecken op station of halte. De kaartlezers kunnen zich bevinden op de perrons, bij de ingang van het station, of ergens daartussenin. Op de meeste treinstations en de haltes van de sneltrams staan OV-chipkaartpalen waarin de lezer is geïntegreerd. Op metrostations en de grotere treinstations zijn de kaartlezers geïntegreerd met een toegangspoortje dat open gaat als er in of uit wordt gecheckt.

Als er voldoende saldo of een geldig reisproduct (bijvoorbeeld abonnement) op de kaart staat, gaat het poortje open of geeft de kaartlezer een toegangssignaal en brandt er een groen lampje. Aan het eind van de reis dient men de kaart wederom bij een kaartlezer te houden om uit te checken. Het systeem berekent dan wat de reis heeft gekost en welk saldo op de kaart overblijft en toont dit op het beeldschermpje.

Staat de kaartlezer in het voertuig, zoals bij de meeste bussen, dan moet er steeds in en uit worden gecheckt bij het instappen en uitstappen, en dus ook bij het overstappen. Staan de kaartlezers op het perron en stapt men over naar dezelfde vervoersmaatschappij, dan hoeft tussentijds meestal niet uit- en weer ingecheckt te worden (tenzij men via poortjes naar een ander perron moet lopen).[4] Bij een overstap tussen verschillende treinvervoerders is dit (nog) wel nodig. Bij Arriva wordt een ander soort systeem getest (zie Touch&Travel).

Door het overstappen op een andere vervoerder wordt de reis soms duurder dan wanneer men het hele traject bij dezelfde vervoerder aflegt en het kan dus voordeliger zijn een omweg te maken via steeds dezelfde vervoerder, bijvoorbeeld doordat alleen bij NS de regel geldt dat het moment van inchecken het tarief bepaalt voor de hele reis.

Uitzonderingen[bewerken]

In de meeste provincies zijn in de bus naast de OV-chipkaart eigen lokale papieren vervoerbewijzen in gebruik. GVB Amsterdam en Arriva hebben hebben het besluit genomen om contante betalingen bij chauffeurs te vervangen door elektronische betalingen met pinautomaten. Vanaf 1 januari 2017 voor de GVB en Arriva zal de maatregel invoeren op de verschillende buslijnen tussen juli 2016 tot januari 2018.[5]

Lange tijd was het niet mogelijk om op saldo te reizen met de OV-chipkaart op Vlieland, Terschelling en Ameland, pas sinds 10 januari 2017 is dit mogelijk.[6] Alleen op Schiermonnikoog is dit nog niet mogelijk. Er zijn wel lokale papieren vervoerbewijzen te koop. Landelijk geldige abonnementen, zoals het studentenreisproduct, zijn wel geldig en kunnen door de chauffeur worden gecontroleerd met een handlezer. Ook in sommige buurtbuslijnen kan niet op saldo worden gereisd.

Bij GVB Amsterdam en RET Rotterdam wordt bij de chauffeur een papieren OV-chipkaart verkocht. In de regiotaxi's die tot het openbaar vervoer worden gerekend, is de OV-chipkaart niet te gebruiken. In bepaalde nachtbussen is de OV-chipkaart geldig, maar geldt een hoger tarief.

Reizen over de Nederlandse grens[bewerken]

  • De Duitse stations Weener en Leer aan de spoorlijn Groningen-Leer worden voor treinreizen met Arriva gezien als Nederlandse tariefpunten. Op deze stations staan kaartlezers en een kaartautomaat van Arriva. Zie ook: Arriva-vervoerbewijzen Groningen-Leer.
  • Op de spoorlijn Enschede - Gronau is de OV-chipkaart op het binnenlandse deel geldig, dus tussen Enschede en Glanerbrug.
  • De OV-chipkaart is geldig op buslijnen die de Nederlandse grens passeren, mits deze worden gereden door Nederlandse exploitanten. Soms wordt voor het deel buiten Nederland een hoger tarief berekend.
  • In ASEAG lijn 44 Heerlen-Kerkrade-Aken kan op vertoon van een OV-chipkaart een papieren kaartje worden gekocht tegen het OV-chipkaarttarief (eventueel met korting).
  • Op lijn 42 Brugge - Breskens kan tussen Sluis en Breskens ook met de OV-chipkaart worden gereisd in de bussen van De Lijn. Voor en achter in de bus zijn lezers geïnstalleerd. In- en uitchecken op het andere traject kan wel, maar er wordt geen bedrag berekend omdat daar het tariefsysteem van De Lijn van toepassing is.

Met andere buitenlandse openbaarvervoerbedrijven is geen regeling getroffen en daar is de OV-chipkaart niet geldig. Bij grensoverschrijdende reizen dient een internationaal vervoerbewijs voor de gehele reis te worden gekocht. Afhankelijk van het abonnement dat op de OV-chipkaart staat kan dit een kaartje met korting of vrij reizen voor het Nederlandse traject zijn. Op het gehele traject (inclusief aansluitende binnenlandse treinen) hoeft niet in- en uitgecheckt te worden. De conducteur kan het abonnement dat op de OV-chipkaart staat op geldigheid controleren.[7][8]

Omchecken[bewerken]

Omchecken is uitchecken en direct daarna weer inchecken met dezelfde of een andere kaart; dit is soms nodig of voordeliger.

Het is niet mogelijk binnen korte tijd twee keer met dezelfde chipkaart bij dezelfde paal te checken, maar het lukt wel als men tussentijds een andere chipkaart tegen de paal houdt. Die andere kaart hoeft geen OV-chipkaart te zijn, het werkt ook met een identificatiekaart.

Bezoek aan het station[bewerken]

Zijn er toegangspoortjes op het station, dan is een chipkaart ook nodig voor bezoekers die niet op reis gaan. Wordt er binnen 60 minuten in- en weer uitgecheckt, dan betaalt men niets. Het is echter wel nodig dat er voldoende saldo op de kaart staat. Als men "automatisch opwaarderen" heeft ingesteld, dan bestaat de kans dat er op dit moment wordt opgewaardeerd.

Bezoek aan een bus is niet gratis: wie in een bus incheckt, ontdekt dat hij in de verkeerde bus zit en weer uitcheckt, betaalt een minimumtarief, al heeft de bus geen meter gereden. Men kan echter proberen het bedrag bij de busmaatschappij terug te vragen.

OV-chipkaarttypes[bewerken]

Er zijn verschillende kaartsoorten. Anders dan elders in Europa (bijvoorbeeld Engeland en Zwitserland) of elders in de wereld (bijvoorbeeld Singapore en Japan) is de elektronische kaart meestal niet kosteloos verkrijgbaar en wordt het aankoopbedrag niet geretourneerd bij inlevering.

Wegwerpkaart[bewerken]

Het elektronische binnenwerk van de wegwerp-OV-chipkaart van NS, na verwijdering van de papieren voor- en achterzijde. De chip van ruim 0,5 × 0,5 mm is uitvergroot.

Een wegwerpkaart of eenmalige OV-chipkaart is een OV-chipkaart waarop een niet te veranderen reisrecht staat. Het elektronische hart bevindt zich tussen twee dunne kunststof folies. Hierop zijn aan voor- en achterzijde papieren vellen geplakt. De kaart heeft de prijs van het product dat erop gedrukt staat. Op de kaart kunnen allerlei reisgegevens gedrukt en/of ingevuld worden. Met de kaart kunnen ook de toegangspoortjes van een vervoerder geopend worden. Het reisrecht is alleen geldig wanneer er op de juiste manier in- en uitgecheckt wordt. Het uitchecken na de laatste rit heeft geen gevolgen voor de reiziger, behalve voor schadevergoedingen bij reisklachten.

Het papieren treinkaartje is sinds 9 juli 2014 ook van een chip voorzien (eenmalige chipkaart). Voor dit kaartje geldt 1 euro toeslag, omdat de productiekosten van een chipkaart hoger zouden zijn dan die van een papieren kaartje.[9] Deze worden verkocht via de loketten en de automaten. Dit treinkaartje kan sinds april 2015 bij NS tot 8 dagen vooruit worden aangeschaft. Het is pas geldig als er is ingecheckt.

Voor een hond of fiets kan men ook een wegwerpkaartje kopen. Op deze kaartjes staat dat er in- en uitgecheckt moet worden, maar vaak werkt dat niet.

Verder verkopen de stadsvervoerbedrijven RET, GVB, de HTM wegwerpkaarten. Deze kaarten kunnen soms voor meerdere ritten worden gebruikt (het langste is 7 dagen, bij een GVB weekabonnement). Ook deze kaarten zijn vaak duurder ten opzichte van reizen op saldo.

Anonieme OV-chipkaart[bewerken]

Een anonieme OV-chipkaart staat niet op naam en kan door meerdere personen gebruikt worden, maar niet tegelijk. De kaart is geschikt voor reizen op saldo en een beperkt aantal reisproducten zonder persoonlijke korting. Volgens sommigen kunnen opsporingsdiensten (gerecht, politie, etc) aan de hand van gebruikte betaalkaarten voor saldo opladen of de kaartaanschaf de identiteit van de gebruiker achterhalen.

Persoonlijke OV-chipkaart[bewerken]

De persoonlijke OV-chipkaart staat op naam en is ook voorzien van een pasfoto en de geboortedatum van de kaarthouder, die door de producent op de kaart worden afgedrukt. De kaart is behalve voor reizen op saldo ook geschikt voor alle andere reisproducten, zoals abonnementen en kortingsregelingen. In de beginjaren konden alleen houders van een persoonlijke chipkaart op de OV-chipkaartenwebsite een overzicht van hun reisgegevens opvragen.

Persoonlijke chipkaarten kunnen in plaats van het standaard uiterlijk ook het logo of de huisstijl dragen van het (vervoers)bedrijf waar de kaart is aangeschaft.[10] Dit is puur visueel: op een "NS-kaart" kan bijvoorbeeld ook een abonnement van Connexxion staan of omgekeerd. Ook kan het abonnement inmiddels verlopen zijn, terwijl de kaart zelf vijf jaar geldig blijft. Studenten kregen aanvankelijk een kaart met het toenmalige logo van het ministerie van onderwijs (de studenten-OV-chipkaart), maar sinds medio 2011 worden studenten geacht zelf voor een persoonlijke OV-chipkaart te zorgen en daar het studentenreisproduct op te zetten.

Ondanks de persoonlijke gegevens en pasfoto op de persoonlijke OV-chipkaart, telt deze niet als identiteitsbewijs. Wie is vergeten in te checken zal aan de conducteur die een boete of uitstel van betaling uitschrijft, een apart identiteitsbewijs moeten laten zien, zoals een identiteitskaart. Daartegenover staat dat de persoonlijke OV-chipkaart niet hoeft te worden afgehaald en dat de pasfoto niet hoeft te voldoen aan de strenge eisen voor foto's op identiteitsbewijzen.

Als de kaart (na vijf jaar) verlopen is wordt niet automatisch een eventueel restbedrag of saldo op de kaart teruggestort.

Zakelijk[bewerken]

Hiervan zijn een aantal vormen:

  • Een werkgever kan aan zijn personeel, onder bepaalde voorwaarden, belastingvrij een persoonlijke OV-chipkaart verstrekken.
  • Een zakelijke OV-chipkaart, bijvoorbeeld de NS Business Card en Mobility Card. Met deze kaarten reist men met de postpaid betaalmethode reizen op rekening. Hierbij worden de reiskosten en ketendiensten achteraf door de vervoerder berekend en periodiek in een nota naar het bedrijf gestuurd.

Reizen op saldo[bewerken]

Oplaadpunt

Een OV-chipkaart kan worden voorzien van maximaal 150 euro[1] saldo om te kunnen reizen.

Instaptarief (borg)[bewerken]

Het instaptarief (door sommige kaartlezers inifee genoemd, afkorting van initial fee; niet te verwarren met opstaptarief, een ander woord voor het verderop besproken basistarief) wordt bij het inchecken als borg van het saldo afgetrokken en afhankelijk van de daadwerkelijke ritprijs wordt het restant bij het uitchecken teruggeboekt of alsnog afgeschreven.

Dit instaptarief (borg) verschilt per vervoerder en loopt van € 4,– tot € 20,–. Dit is min of meer gebaseerd op de de gemiddelde ritprijs. Het minimumbedrag om te kunnen inchecken is vier euro lager. Het instaptarief kan ook afhangen van de kaartsoort (anoniem of persoonlijk) of van de aanwezigheid van een abonnement; de keuze voor 1e of 2e klas in de trein maakt niet uit.[11]

Basis- en kilometertarief[bewerken]

Bij reizen op saldo begint de reissom met een basistarief (ook wel opstaptarief, niet te verwarren met het hierboven besproken instaptarief, de borg).

Het basistarief door de jaren heen:

Basistarief 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Normaal € 0,67 € 0,70 € 0,70 € 0,75 € 0,78 € 0,79 € 0,83 € 0,86 € 0,87 € 0,88 € 0,89 € 0,89
Reductie 34% € 0,44 € 0,46 € 0,46 € 0,50 € 0,52 € 0,52 € 0,55 € 0,57 € 0,57 € 0,58 € 0,59 € 0,59

Bij een overstap binnen 35 minuten na uitchecken binnen het stads- en streekvervoer wordt het basistarief niet opnieuw berekend, mits op beide lijnen op vol tarief wordt gereisd of dezelfde kortingregeling geldt (bij een dalurenproduct: binnen dezelfde tijdcategorie, spits of daluur).

Boven op het basistarief komt een kilometertarief. Bij het uitchecken wordt berekend hoeveel kilometer is afgelegd en zo komt het totaalbedrag voor de reis tot stand. Het kilometertarief verschilt per regio of verbinding en ligt in 2015 in de meeste gevallen tussen de €0,12 en €0,19 per kilometer vol tarief.[12] Hierop kan ook nog een korting gelden, bijvoorbeeld leeftijdskorting of korting via een reisproduct. Op bepaalde verbindingen geldt een maximumtarief (aftoppen), waarbij het reisbedrag nooit hoger wordt dan het bepaalde bedrag. De prijs tussen de heenreis en terugreis over exact hetzelfde traject kan verschillen, omdat de routes apart zijn ingemeten. In bepaalde plaatsen geldt een vast tarief (basistarief plus kilometertarief).

Voor de trein geldt een ander tariefsysteem. Als na een NS-uitcheck binnen 35 minuten weer wordt ingecheckt bij NS wordt dit beschouwd als een reisonderbreking en wordt de boodschap ‘overstap’ getoond.

Het maken van een omweg met de trein is niet zonder meer toegestaan.[13] Bij controle moet de reiziger altijd op een logische route reizen vanaf het incheckstation. De eindbestemming is voor de controleur immers onbekend. Bij een omweg, rondreis of terugreis moet men uit- en weer inchecken op het moment dat aan de logische route niet meer voldaan wordt.

Wordt de reiziger, wegens een verstoring of werkzaamheden, gedwongen een omweg te maken, dan moet hij onderweg niet uit- en inchecken. Soms echter moet hij op het overstappunt door poortjes lopen.[14] De reis kost dan meer, want de reisroute is langer. Heeft hij een trajectabonnement, dan betaalt hij ineens voor een reis die niets had mogen kosten. Het te veel betaalde kan bij het spoorbedrijf worden teruggevraagd.

Saldo opladen[bewerken]

Saldo opladen kan op de volgende manieren:

  • Online 10 of 20 euro saldo bestellen en betalen via OV-chipkaart.nl en vervolgens opladen bij een OV-chipkaart-oplaadautomaat of NS-kaartjesautomaat.
  • Saldo direct betalen en opladen bij een OV-chipkaart-oplaadautomaat of NS-kaartjesautomaat, naar keuze met of tot een rond bedrag van 5 euro tot 50 euro. Betaling kan met een bankpas, muntgeld (alleen bij NS kaartverkoopautomaat) of creditcard (alleen bij NS kaartverkoopautomaat en met toeslag van € 0,50).
  • Via een automatische incasso kan het saldo met 10, 20 of 50 euro per keer worden opgewaardeerd. Dit gebeurt als bij het in- of uitchecken het saldo negatief dreigt te worden.
  • Met contant geld bij een NS-service- en verkooppunt (alleen op de grotere stations aanwezig).

Reizen op saldo bij de NS[bewerken]

Bij de Nederlandse Spoorwegen kan pas op saldo gereisd worden wanneer de OV-chipkaart ervoor 'geactiveerd' is. Dit is nodig om de klasse in te stellen (eerste of tweede klas). Dit activeren kan op drie manieren, zoals door minimaal één keer bij een NS-kaartautomaat het saldo op te laden. Het activeren van een NS-kortingproduct (zoals voordeelurenkorting) activeert ook automatisch het reizen op saldo. Bij nieuwe persoonlijke kaarten ter vervanging van een vervallen kaart met een dergelijk product is activeren helemaal niet nodig. In andere gevallen kan men via de optie “Laden overige producten” op de kaartjesautomaat de kaart ook geschikt maken voor “Reizen op saldo zonder NS-abonnement”.

Vervoerbewijzen[bewerken]

Een OV-chipkaart kan naast saldo ook één of meerdere abonnementen, kortingsrechten, dagkaarten, toeslagbewijzen (zoals de Toeslag 2-1 of de toeslag voor Intercity Direct) en van te voren bestelde vervoersbewijzen voor een enkele rit bevatten. Dit wordt door de vervoerders vaak een reisproduct genoemd. Ook de dagkaart voor fiets of hond is een reisproduct, evenals het bovengenoemde “Reizen op saldo zonder NS-abonnement” (dit in tegenstelling tot andere vervoerders, waar men zonder reisproduct zonder korting op saldo kan reizen).

Bij het inchecken gaat het OV-chipkaartsysteem na welke reisproducten op dat moment van toepassing zijn, zodat de juiste tarieven worden toegepast. Sommige abonnementen of reisproducten geven onderling conflicten, bijvoorbeeld dezelfde korting op hetzelfde moment; dan kunnen ze beter niet op één OV-chipkaart staan. Als op een bepaald tijdstip geen kortingsrecht van toepassing is, kan een reisproduct soms toch enig voordeel geven (bij een NS-abonnement is het instaptarief lager voor abonnementhouders, ook in de spits).

Er zijn meer dan 170 abonnementen om goedkoper mee te kunnen reizen.[15] Naast de abonnementen die recht geven op vrij reizen (100% korting, dergelijke abonnementen hebben vaak het woord 'Vrij' in de naam) wordt het woord ‘abonnement’ tegenwoordig soms ook gebruikt voor reisproducten die recht geven op een korting van bijvoorbeeld 20, 40 of 50% (voorheen kortingskaarten).

Reisproducten zijn verkrijgbaar via de vervoermaatschappijen, via hun website, via een servicebalie of (ook) via een kaartautomaat van de vervoerder (onder meer NS, GVB, RET en HTM hebben eigen kaartautomaten). Wanneer reisproducten worden besteld via internet moeten deze nog wel op de kaart worden geladen bij een ophaal- of oplaadautomaat. Abonnementen kunnen alleen op een persoonlijke OV-chipkaart worden gezet.

Landelijk, voor al het openbaar vervoer[bewerken]

In februari 2017 lanceerde NS de OV-Dagkaart onder de naam: Holland Travel Ticket voor € 59,00 en de OV-Dagkaart Daluren onder de naam: Holland Travel Ticket Off Peak voor € 39,00. Deze dagkaart is uitsluitend in de NS-automaat te verkrijgen.[16]

Verder zijn er:

Landelijk – trein[bewerken]

Er is een aantal treinabonnementen die bij alle treinvervoerders in Nederland geldig zijn. Ze zijn verkrijgbaar bij de Nederlandse Spoorwegen. Deze treinabonnementen zijn meestal minimaal een jaar geldig. Na dit jaar kan het treinabonnementen elke maand worden opgezegd. Ze kunnen na bestelling op een persoonlijke OV-chipkaart worden gezet via een oplaadautomaat of men krijgt indien gewenst het abonnement op een gratis nieuwe persoonlijke OV-chipkaart thuisgestuurd.

  • Dal Voordeel: 40% korting in de daluren.
  • Keuzedag: vóór 6:30 de hele dag vrij reizen, na 9.00 de hele dag vrij reizen.
  • Altijd Voordeel: 20% korting in spitsuren; 40% korting in daluren.
  • Traject Vrij: Vrij reizen op een vast traject. 40% korting in de daluren buiten het traject.
  • Weekend Vrij: Vrij reizen van vrijdagavond 18:30 tot maandagochtend 4:00 uur en sinds 2016 alle algemeen erkende feestdagen. 40% korting in de overige daluren.
  • Dal Vrij: 40% korting vóór 6:30, tussen 9:00 en 16:00 en na 18:30.
  • Altijd Vrij: Vrij reizen in spits- en daluren.
  • Voordeelurenabonnement: 40% korting na 9.00 en in de spitsuren (middag/avond), reizen op saldo, samenreiskorting e.d. (sinds 1 augustus 2011 niet meer verkrijgbaar, wel nog te verlengen per jaar)
  • Keuzedag: na 9.00 en middagspits, in juli en augustus ook voor 9.00 de hele dag vrij reizen.

Kinderen[bewerken]

Kinderen van 4 t/m 11 jaar kunnen voordelig met de trein reizen. Een Railrunner voor een alleenreizend kind is verkrijgbaar in de automaat als eenmalige chipkaart van € 2,50 of te laden op de OV-chipkaart van het kind.[17] Nog voordeliger is het abonnement Kids Vrij, men betaalt alleen voor de OV-chipkaart (op naam van het kind) en er moet een volwassene meereizen.[18]

Voor het stads- en streekvervoer was er voorheen een roze strippenkaart waarmee alle kinderen onder de twaalf met korting konden reizen. Tegenwoordig moeten kinderen een persoonlijke OV-chipkaart hebben om korting te krijgen, op basis van de geboortedatum die in de kaart is vastgelegd krijgen ze 34% korting op alle reizen met andere vervoerders dan NS.

Landelijk – bus, tram en metro[bewerken]

Bij de landelijke abonnementen voor bus, tram en metro valt op dat een landelijk Dal Vrij-product ontbreekt. Voor vrij reizen is men aangewezen op het Netabonnement dat zelfs nog flink duurder is dan de eersteklasversie van Dal Vrij voor de trein.

Onderstaande abonnementen kunnen alleen op een persoonlijke OV-chipkaart worden geladen. Ze zijn te bestellen via een regionale vervoersmaatschappij.

Abonnement Omschrijving
Altijd Korting Korting op het basis- en kilometertarief op bus, tram en metroreizen. Kinderen van 4 t/m 11 jaar en 65-plussers krijgen maximaal 47% korting in combinatie met leeftijdskorting. Van 12 t/m 18 jaar 40% korting en van 19 t/m 64 jaar 20% korting. Een regionaal kortingproduct functioneert niet met Altijd Korting wanneer deze abonnementen op dezelfde OV-chipkaart staan, omdat Altijd Korting meer prioriteit krijgt in het OV-chipkaartsysteem. (kosten € 17,50 per maand, € 175,00 per jaar)
OV Voordeel Supplement voor bij het treinabonnement Altijd Voordeel. 20% korting op bus, tram en metroreizen. Alleen te bestellen via de NS.
Netabonnement (Particulier) Landelijk altijd vrij reizen in bus, tram en metro (niet geldig in Waterbus Rotterdam-Drechtsteden)
Sentire Abonnement voor blinden- en slechtzienden voor reizen in bus (behalve nachtbus), tram, metro en openbaar vervoer te water (behalve RET Fast Ferry). Sentire is niet te gebruiken in combinatie met andere reisproducten die op de persoonlijke OV-chipkaart worden geladen. Met het product dient ook in- en uitgecheckt te worden, er wordt echter een verlaagd instaptarief van €1,20 afgeschreven. Sentire is de opvolger van Viziris, dat heeft bestaan van 15 april 2011 t/m eind 2012. Leeftijdskorting gaat met dit product NIET automatisch. Dit moet handmatig aangevraagd worden binnen drie maanden na de twaalfde, negentiende of vijfenzestigste verjaardag.[19]

Regionaal[bewerken]

Het aanbod verschilt per regio en/of vervoerder. In veel regio's zijn nog abonnementen verkrijgbaar op basis van zones als vervanger van het per 1 januari 2013 afgeschafte VBN-sterabonnement. Daarnaast worden er vaak abonnementen aangeboden die korting geven (bijvoorbeeld 20%, 50% of 100%) op het basis- en kilometertarief bij reizen op saldo met de OV-chipkaart in een bepaalde periode (bijvoorbeeld de daluren, de avond of in het weekend) in een bepaalde regio of op bepaalde lijnen. Sommige abonnementen zijn bedoeld voor een specifieke leeftijdscategorie, bijvoorbeeld scholieren van 12 t/m 18 jaar of senioren.

Er zijn ook enkele initiatieven waarbij senioren (met een laag inkomen) of iedereen met een laag inkomen in aanmerking komen voor een abonnement waarmee gratis met het openbaar vervoer in de regio mag worden gereisd.

Parkeren[bewerken]

Op het parkeerterrein P+R Euroborg/P3 in Groningen is op 22 april 2013 betaald parkeren ingevoerd. In de betaalautomaat kan de parkeerkaart met een gebruikte OV-chipkaart (minimaal 1 kilometer) gebruikt worden om gratis uit te rijden (bij meer dan 24 uur parkeren geldt het normale parkeertarief).[20] Dit kan ook met het P+R buskaartje met barcode.

Op sommige parkeerterreinen krijgt men korting op parkeren als men de OV-chipkaart heeft gebruikt. Het betalen voor parkeren is (nog) niet mogelijk met de OV-chipkaart, maar dient apart afgerekend te worden met contant geld of een betaalkaart.

Fietsenstalling[bewerken]

In een deel van de bewaakte fietsenstallingen is de OV-chipkaart ingevoerd voor betaling en controle op de stallingsduur. Fietsers checken hun fiets in met de OV-chipkaart in bij de ingang incheckpunt en checken later uit bij de beheerder, die de stallingsduur controleert en het geld int. De gebruiker van een OV-chipkaart kan zich ook laten registreren op internet, kaartgegevens koppelen aan een bankrekening en achteraf betalen. Er zijn ook stallingen waar (op basis van afspraken met de gemeente) de eerste dag gratis is.[21]

Wachttijd bij kaartlezers[bewerken]

De wachttijd van kaartlezers (ook wel anti-passback-tijd genoemd) bij bussen, trams en poortjes, paaltjes bij stations en perrons voorkomt dat een reiziger die heeft ingecheckt, onbedoeld direct weer uit kan checken als de kaart per ongeluk tweemaal achter elkaar voor de lezer wordt gehouden (of na uitchecken onbedoeld direct weer inchecken). Er zijn ook reizigers die twijfelen of ze wel juist zijn in- of uitgecheckt en het voor de zekerheid nog eens doen. De wachttijd van kaartlezers (paaltjes) verschilt per vervoerder en varieert van 100 seconden bij NS tot 3 minuten bij andere spoorvervoerders en bij bus-, tram- en metrovervoerders van 0 seconden tot 1 minuut. Bij toegangspoortjes is er alleen een wachttijd indien men na in- of uitchecken niet door het toegangspoortje gaat lopen en de wachttijd opnieuw gaat in- of uitchecken.

Restitutie bij fouten[bewerken]

Doordat het OV-chipkaartsysteem complex is, neemt de kans op fouten toe. Sommige fouten zijn te wijten aan de reiziger, andere niet. Te veel afgeschreven reissaldo wordt gerestitueerd als:

  • De maximale tijdslimiet voor uitchecken voor de trein is verstreken (bij forse vertraging).[bron?]
  • Vergeten uit te checken bij een kaartlezer. Dit kwam vooral in de begint van de OV-chipkaart veel voor doordat de reizigers niet gewend waren aan formaliteiten bij het einde van de reis.

Meestal wordt het instaptarief minus de minimale ritprijs uitgekeerd. Er is geen restitutieregeling voor anonieme OV-chipkaarten. NS betaalt de volledige ritprijs terug als er een uur of meer vertraging is.

Per jaar verliezen reizigers in totaal miljoenen euro's door mislukte/foutieve transacties. Niet alle reizigers vragen hun geld terug. Op 19 april 2011 is een motie van de SP in de Tweede Kamer aangenomen, die stelt dat te veel betaald saldo door reizigers die zijn vergeten uit te checken, ten goede moet komen aan investeringen in beter openbaar vervoer.[22] In september 2014 werd bekend dat de vervoerders nog 16 miljoen euro per jaar incasseren doordat reizigers vergeten uit te checken.[23] Dit geld wordt vanaf 2015 gebruikt om kinderen tot 12 jaar gratis te laten meereizen in de trein (met de Railrunner of Kids Vrij abonnement).[24]

Transactieoverzicht[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook: Transactieoverzichten bij ophaalautomaten

Het transactieoverzicht van een OV-chipkaart bestaat uit een logboek van gemaakte reizen en de eventueel daaraan verbonden kosten. De laatste transacties zijn opgeslagen op de OV-chipkaart zelf en kunnen bij de meeste ophaalpunten worden uitgelezen en soms worden uitgeprint. Een uitgebreid transactieoverzicht is te bekijken via internet. In verband met de privacywetgeving moet expliciet op de website worden aangegeven dat de reiziger de transacties online wil kunnen inzien.

Tijdens een treinrit met Arriva worden bij controle de tijd en de gegevens van de controleur als inspectie op de ov-chipkaart bijgeschreven. Dit is vergelijkbaar met het stempel dat op een papieren vervoerbewijs wordt gezet. Bij andere bedrijven laat de controle geen sporen op de kaart achter.

Wettelijke bepalingen[bewerken]

De Wet personenvervoer 2000 regelt onder meer de regionale tariefvrijheid. Het op die wet gebaseerde Besluit personenvervoer 2000 spreekt van een elektronisch vervoerbewijs, in artikel 1 gedefinieerd als een vervoerbewijs waarmee de reiziger zich na elektronische registratie toegang kan verschaffen tot het openbaar vervoer. Artikel 47 lid 2b van diezelfde wet zegt dat een voorwaarde voor geldigheid is dat het vertrekpunt elektronisch is geregistreerd. Zelfs een houder van een vrij-reizenabonnement kan dus wettelijk gezien beboet worden als de kaart niet is ingecheckt.[25]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]