Rijksgraafschap Rekem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dit artikel behandelt het rijksgraafschap Rekem. Voor het hoofdartikel over Oud-Rekem zie Oud-Rekem, voor het hoofdartikel over Rekem, zie Rekem.

Rekem was een tot de Nederrijns-Westfaalse Kreits behorend rijksgraafschap binnen het Heilige Roomse Rijk, gelegen in de huidige Belgische provincie Limburg.

Het rijksgraafschap Rekem, ook wel Reckheim genoemd, besloeg een klein gebied aan de linkeroever van de Maas, ongeveer 10 km ten noorden van Maastricht en bestond behalve uit het stadje Rekem (eigenlijk zijn historische kern Oud-Rekem) en zijn gehuchten, waaronder Wezet (Bovenwezet en Daalwezet), nog uit de dorpen Boorsem, Kotem en Uikhoven. Rekem is tegenwoordig een deelgemeente van Lanaken in de provincie Limburg in België, de overige dorpen maken nu deel uit van de gemeente Maasmechelen.

Landheren van Rekem voor 1623[bewerken | brontekst bewerken]

Er zijn 25 landheren bekend vooraleer Rekem een rijksgraafschap werd. De belangrijkste families en de langst regerende waren de families Bronckhorst (1134-1312), van Sombreffe (1397-1504) en de familie van Aspremont (1590-1794). Hieronder enkele onder hen:

Het kasteel in 2018

Geschiedenis van het rijksgraafschap 1623–1795[bewerken | brontekst bewerken]

Het middeleeuwse leengoed Reckheim had al een lange geschiedenis achter de rug toen het in 1623 van baronie tot "vrij rijksgraafschap" verheven werd door de Duitse keizer Ferdinand II. Zo werd het gebied een onafhankelijk staatje dat met andere vorstendommen lid werd van de Westfaalse Kreits. De nieuwe graaf kreeg zitting in de Rijksdag van het Rooms Duitse Keizerrijk en kreeg daardoor meer macht en aanzien dan tevoren. Voor zijn onderdanen betekende dat echter méér lasten: ze moesten een bijdrage leveren aan de rijkskas en bovendien meebetalen aan het gezamenlijke leger dat de kreits in stand hield.

De eerste rijksgraaf van Reckheim was Ernst, graaf van Aspremont-Lynden-Reckheim. Door hem kwam het reliek van Petronella in Rekem terecht. Hij gaf opdracht om van het dorpje een stad te maken, terwijl zijn vader Herman van Lynden (1583-1636) al een groot slot had laten bouwen, net buiten het dorp. Kasteel d'Aspremont-Lynden wordt, na jarenlang gebruik als psychiatrische inrichting, sinds het eind van de jaren tachtig gerestaureerd. Het oude gedeelte van Rekem heeft nog steeds een stads aanzien. De graven hebben het gebied bestuurd tot de Franse bezetting in 1795. Met de onafhankelijkheid van Rekem was het toen voorgoed gedaan: na de Franse tijd werd het onderdeel van de provincie Limburg. Tot de afscheiding van België in 1830 behoorde het gebied tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.

De inwoners van Rekem waren voornamelijk boeren. De ligging, zo dicht bij de grote stad Maastricht zal in vredestijd zeker gunstig voor de afzet geweest zijn, maar in oorlogstijd had de bevolking veel te lijden van brandschatting en plundering.


Schadeloosstelling 1803[bewerken | brontekst bewerken]

In de Reichsdeputationshauptschluss van 25 februari 1803 werden de graven van Aspremont-Lynden in paragraaf 24 schadeloos gesteld voor het verlies van Reckheim door de abdij Baindt (in de huidige Duitse deelstaat Baden-Württemberg) tot een nieuw rijksgraafschap om te vormen. Lang hebben de graven geen plezier gehad van hun nieuwe rijksgraafschap, want Baindt werd in 1806 ingelijfd door het koninkrijk Württemberg.

Overzicht van de rijksgraven[bewerken | brontekst bewerken]

regeringsjaren naam geboren overleden familierelatie
1623-1636 Ernst 1583 24-8-1636 zoon
1636-1665 Ferdinand 1611 24-8-1665, Rekem zoon
1665-1703 Maximiliaan Frans Gobert 28-1-1649 1703 zoon
1703-1708 Ferdinand Gobert 1643 1-2-1708 broer
1708-1720 Jozef Gobert 1720 zoon
1720-1750 Karel Gobert Frans 21-11-1703 24-11-1749/50 broer
1750-1792 Johan Nepomuk Gobert 1732 1792 zoon
1792-1795 Johan Nepomuk Gobert 22-9-1757 19-9-1819 zoon
Grafsteen in Uikhoven

Grafsteen in Uikhoven[bewerken | brontekst bewerken]

Op het kerkhof van de Sint-Niklaaskerk te Uikhoven is een 17e-eeuwse grafsteen te zien (zie afbeelding) die de volgende tekst vermeldt: 'IHS HIER LIGT BEGRAEVEN DAEM VAN WALSEN STADT HELDER DES GRAEFSCHAPS REKHEM GODT HEBBE DIE SIELE STARF DEN 26 MAY 1625 W'

De grafsteen herinnert aan de tijd toen Uikhoven ook tot het rijksgraafschap behoorde.