Roger Vangheluwe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Roger Joseph Vangheluwe
Monseigneur Roger Vangheluwe Brugge.jpg
Bisschop van de Katholieke Kerk
Wapen van een bisschop
Geboren 7 november 1936
Plaats Roeselare
Wijdingen
Priester 1 februari 1963
Bisschop 3 februari 1985
Kerkelijke loopbaan
Huidige functie geen
Eerdere functies 1985-2010:
bisschop van Brugge
Apostolische successie
Voorganger bisschop van Brugge
Emiel-Jozef De Smedt
Opvolger bisschop van Brugge
Jozef De Kesel
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Roger Joseph Vangheluwe (Roeselare, 7 november 1936) is een Belgische rooms-katholieke bisschop.[1] Hij was de 25ste bisschop van Brugge tussen 1984 en 2010. Op 22 april 2010 bood hij zijn ontslag aan als bisschop vanwege een zaak van seksueel misbruik. Dit ontslag werd de volgende dag door paus Benedictus XVI aanvaard.[2]

Levensloop

Begin carrière

Roger Vangheluwe werd priester gewijd in Roeselare op 1 februari 1963. Aan de KU Leuven behaalde hij het licentiaatsdiploma in de theologie en Bijbelse talen en het kandidaatsdiploma in de wiskunde. Na zijn priesterwijding kreeg hij diverse benoemingen in het onderwijs, de parochiepastoraal en als proost van sociale werken.

Van 1968 tot 1984 was hij professor aan het Grootseminarie in Brugge. In 1969 werd hij benoemd tot districtvicaris (district Centrum: Izegem, Roeselare, Staden en Tielt) in het vicariaat voor de parochiepastoraal. Van 1977 tot 1984 was hij secretaris van dit vicariaat.

Bisschop van Brugge

Op 15 december 1984 verleende paus Johannes Paulus II aan de bisschop Emiel-Jozef De Smedt van het Bisdom Brugge het emeritaat en benoemde hij Roger Vangheluwe op 19 december van hetzelfde jaar. Vangheluwe werd op 3 februari 1985 gewijd door kardinaal Godfried Danneels, met als medeconsecranten de bisschoppen De Smedt, Vancottem, Huard en Laridon. 'Considerate Jesum' ('Richt uw ogen op Jezus' (Hebr. 3,1) was zijn bisschopsleuze. De motivatie luidt: 'Midden deze tijd van religieus pluralisme is Christus uniek. Hij overwint alle kwaad. Hij is ook het model voor elke mens, de waarborg van vrede en verzoening.'

De bisschop van Brugge vertegenwoordigde de bisschoppenconferentie bij de KU Leuven, bij Pax Christi Vlaanderen, bij Broederlijk Delen, bij Netwerk Caritas Solidariteit en Caritas Catholica Vlaanderen. Hij was ook voorzitter van de bisschoppelijke commissie ‘diaconie' en "Kerk & dienst aan de wereld". Tevens was hij referendaris bij Caritas Catholica Vlaanderen, bij het Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede, bij de Federatie van de Bedevaarten van de Benelux en ook bij de Commissie Christelijk Dienstbetoon in Toerisme.

Tijdens zijn episcopaat heeft hij bij herhaling pastorale reizen ondernomen: hij bezocht missionarissen en priesters in de missie in Latijns-Amerika, Afrika en Azië.

De bisschop legde tijdens zijn ambtsperiode twee accenten in de pastoraal: de zorg voor spiritualiteit én de aandacht voor de armoede, in zijn oude eeuwige vormen maar ook in zijn nieuwe, vaak verborgen vormen.

Seksueel misbruik en ontslag

In de nacht van 19 op 20 april 2010 stuurde de familie van een slachtoffer van Vangheluwe een e-mail aan de Belgische bisschoppen, waarin ze hen op de hoogte brachten van jarenlang misbruik van een minderjarige. Dit was het begin van het zeer abrupte einde van zijn carrière. Op 19 april 2010 gaf hij nog een gastcollege aan de Leuvense universiteit. Hij zei toen onder meer, na een vraag van een theologiestudent over de pedofilieschandalen in de kerk: "Het is ambetant. Het is schandalig. (...) Er zijn ook al een paar artikelen verschenen waaruit blijkt dat pedofilie nergens zo weinig gebeurt als in de katholieke kerk".[3] Bisschop Vangheluwe diende op 22 april 2010 zijn ontslag in omdat hij zich voor en na zijn bisschopswijding schuldig had gemaakt aan seksueel misbruik van een minderjarige neef.[4][5] Dit werd door aartsbisschop André Leonard toegelicht op een persconferentie.[6] In oktober 2010 bleek dat die neef in augustus een klacht met burgerlijke partijstelling had ingediend bij het Brussels parket. Zijn klacht betrof verkrachting en aanranding. Dit gebeurde bij onderzoeksrechter Wim De Troij, die ook de Operatie Kelk heeft geleid.[7]

Aartsbisschop Léonard oordeelde dat Vangheluwe zich gezien zijn daden nooit tot bisschop had mogen laten wijden.[8] Vangheluwe is volgens Katholiek Nederland de eerste bisschop binnen de Katholieke Kerk die aftreedt omdat hij zelf dader is van pedoseksueel misbruik.[9][noten 1]

De nasleep

Na zijn aftreden leidde hij een teruggetrokken leven in een slotklooster, de trappistenabdij van Westvleteren.[10] In september 2010 vertrok hij naar een niet nader bekende bestemming.

Koen Vanhoutte, kanunnik van het bisdom en president van het seminarie aldaar, werd benoemd tot diocesaan administrator[11] tot aan de benoeming op 25 juni 2010 van Jozef De Kesel als 26ste bisschop van Brugge. Op 11 september 2010 verliet Vangheluwe de abdij voor een andere bestemming. Van verschillende kanten werd er inmiddels bij hem op aangedrongen zelf bij de paus de lekenstatus aan te vragen.[12] Vangheluwe zou eind 2011 met emeritaat zijn gegaan.

Medio november 2010 raakte bekend dat het Vaticaan een kerkelijk onderzoek opende tegen de voormalige bisschop.[13]

In december 2010 verscheen er een 'fictobio' van Roger Vangheluwe geschreven door Louis Van Dievel.[14][15] Van Dievel verklaarde bij Joos op Radio 1 de bestaansreden van het boek: "Ik heb lang gewacht op een publieke schuldbekentenis van Roger Vangheluwe, aangezien die er niet gekomen is doe ik het voor hem.[16] Vangheluwe heeft echter wel degelijk publiek schuld bekend op het ogenblik van zijn ontslag.

Op 9 april 2011 werd de beslissing van de Congregatie voor de Geloofsleer meegedeeld door de pauselijke nuntius in België: Roger Vangheluwe moet België verlaten en zich onder spirituele en psychologische behandeling stellen. De nuntius voegde eraan toe dat hij ondertussen België had verlaten overeenkomstig deze beslissing. Vangheluwe behield zijn status als bisschop. Sommigen reageerden teleurgesteld op dit besluit van de Congregatie, omdat zij hadden verwacht dan wel gehoopt dat Vangheluwe zou worden gedegradeerd tot de status van leek.[17] Drie dagen later evenwel maakte het Vaticaan bekend dat met deze maatregel het laatste woord nog niet is gesproken. Het psychologisch onderzoek dat Vangheluwe ondergaat, dient nu juist om informatie te verkrijgen op basis waarvan een maatregel genomen kan worden. Bij het nemen van die maatregel zal het Vaticaan - aldus woordvoerder Federico Lombardi - rekening houden met het lijden van de slachtoffers en de noodzaak van gerechtigheid.[18]

Op 14 april 2011 gaf Vangheluwe in een hotel in het Franse Salbris een interview voor de Vlaamse commerciële televisiezender VT4 waarin hij openhartig sprak over het seksueel misbruik van zijn neefje van diens 5e tot 18e jaar (25 jaar geleden gestopt), enkele malen per jaar. Hij zegt dat hij daarbij nooit naakt was, en dat er dus ook geen penetratie was, en dat er ook geen orgasme was. Hij geeft ook toe een tweede neefje enkele malen seksueel misbruikt te hebben. Hij ontkent echter pedofiel te zijn. Hij betwijfelt het nut van de psychiatrische behandeling die hij moet ondergaan, omdat het misbruik al in een ver verleden is gestopt.[19][20] De toon van dit interview die door velen als minimaliserend werd opgevat, lokte vanuit vele kanten zeer verontwaardigde reacties uit.[21][22] Vangheluwe verbleef in een religieuze gemeenschap in La Ferté-Imbault, een kleine gemeente in het kanton Salbris, maar moest na het interview wegens overlast van de media weer vertrekken.[23]

Strafrechtelijk onderzoek door het parket van Brugge wordt afgesloten, omdat de feiten verjaard zijn (de verjaringstermijn bij seksueel misbruik is 10 jaar). De Brugse procureur des Konings Jean-Marie Berkvens licht toe: "Verkrachting? Niet zoals wij het ons voorstellen, maar technisch gezien gebeurde het soms wel, ja. De meeste feiten sloegen evenwel op aanranding van de eerbaarheid. Hij masturbeerde de kinderen. Zij waren soms ook naakt. Zelf is Vangheluwe nooit naakt geweest, dat klopt. Hij heeft zichzelf ook nooit laten aanraken."[24] Volgens Berkvens was de tweede neef vijf à zes jaar toen Vangheluwe zich voor het eerst aan hem vergreep, en stopte het na twee jaar. Dat het allemaal zolang geheim is gebleven, wijt Berkvens aan de "omerta die soms heerst binnen oer-katholieke West-Vlaamse gezinnen".[25]

Publicaties

Tot de publicaties van Roger Vangheluwe behoren herderlijke brieven, (vasten)conferentieteksten, artikels, brochures en boeken. Een keuze:

  • Hebben wij nog principes?, CCV-Parochiale Animatie Roeselare, 1977 (vastenbezinning)
  • Van hart tot hart. Een woord aan mijn broeder-priester, Lannoo, Tielt, 1990
  • Iets moois voor God. Ontmoeting met Jonge Kerken en missionarissen in Azië. 20 augustus - 17 september 1991, 1991 (reflecties en bezinningen bij een pastorale reis in Azië)
  • Wat wij geloven. Een kleine inleiding op het katholieke geloof, 1992
  • Het Mirakel van Vlaanderen. Vier moet branden, 1993 (omtrent de overbrenging van het stoffelijk overschot van pater Constant Lievens s.j. naar Ranchi in oktober-november 1993)
  • Jezus ontmoeten in Woord en Brood. Een aanreiking bij het gelovig vieren van de eucharistie, 1994
  • Hoe wij bidden. Suggesties bij het christelijke gebed, 1996
  • Zo leven wij. Christen zijn in 2000, 1999
  • Matteüs aan het woord (Halewijn, Antwerpen, 2001)
  • Voor een rustig ogenblik (Halewijn, Antwerpen, 2005) (bundeling van twintig teksten eerder in Kerk+Leven verschenen).
  • Zeg dan ‘Vader' (Halewijn, Antwerpen, 2006)
  • Maria, Moeder van het leven (Halewijn, Antwerpen, 2006)
Voorganger:
Emiel-Jozef De Smedt
Bisschop van Brugge
1984 – 2010
Opvolger:
Jozef De Kesel