Rokkostuum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Het rokkostuum, gedragen door de Hertog van Edinburgh en George Bush (het rok van Bush is niet conform de etiquette)
Het rokkostuum zonder grootlint
Het rokkostuum in de 19e eeuw

Een rokkostuum is een formele kledij voor heren. Een rokkostuum wordt gedragen op formele feesten en bij ceremoniële gebeurtenissen. Het is gebruikelijk om op de uitnodiging waar een heer in rok wordt verwacht de woorden "cravate blanche/white tie" of "décorations" te vermelden. Dames verschijnen dan in het "lang". Het rokkostuum is het chicste wat een man kan dragen. Het bestaat uit een jas die twee scherpe punten en lange panden bezit, een gesteven hemd met opstaande boord met een afneembare kraag en enkele gesteven manchetten (met manchetknopen), een wit vest (rokwit) (dat absoluut niet onder de voorpanden van de pandjesjas uit hoort te komen), een witte (zelfgestrikte) vlinderdas en een zwarte pantalon met dubbele bies aan de zijkanten.

De gebruikelijke accessoires zijn parelmoeren of ingelegde knoopjes voor het vest, een wit pochet, boutonnière zwarte lakschoenen (oxfords), 'opera pumps' (indien men de opera bezoekt) of 'court shoes' (bij formele gelegenheden aan het hof), een paar witte katoenen handschoenen, een witte zijden sjaal, zwarte hoge hoed, galastok, tevens een mantel of avondoverjas (met zijden revers). Bij een rok draagt men niet een polshorloge, maar eventueel een zakhorloge.

Rokkostuums in Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

Het rokkostuum is in beginsel voor de avond bedoeld (rok wordt in beginsel niet vóór half zes 's middags gedragen) en wordt overdag en buitenshuis dan ook weinig gedragen. Het rokkostuum wordt in Nederland veelal gedragen door de promovendus en zijn paranimfen bij promoties, op bals en als wedstrijdkleding bij ballroomdansen, bij de plechtigheden van de vrijmetselarij, en door artiesten zoals goochelaars, dirigenten en musici, en voorts door de bodes - ook de vrouwelijke - van de Tweede Kamer.

In het laatste kwart van de 20e eeuw werd het rokkostuum verdrongen door een huisjasje: de smoking- op uitnodigingen als "black tie" aangeduid. Aan het Nederlandse hof worden nog rokkostuums gedragen bij diners en bals. Daarbij worden ook ridderorden en onderscheidingen gedragen. Tot 1999 werden deze niet op een smoking gedragen, maar het protocol is gewijzigd.[1] Ook bij de bals en diners van studentenverenigingen waaronder de studentencorpora en hun sport- en subverenigingen en op bals van de adel draagt men een rok. Wanneer er geen lid van een koninklijke familie aanwezig is, draagt men zijn grootlint onder het vest.

Onderscheidingen als miniaturen worden gedragen aan kleine linten of een kettinkje op de linkerrevers van het rokjasje. Een commandeurskruis hangt aan een lint twee vingers onder de knoop van de das en worden er maximaal vier sterren of plaques op het jasje gedragen.

Rokkostuums worden voorts standaard gedragen door mannelijke leden van een symfonieorkest bij avondconcerten en trouwpartijen.[bron?]

Het vest bij een rokkostuum heet "rokwit". De niet te korte pandjesjas valt hierover heen. Officieel dient men een zwart vest te dragen als men een rok overdag draagt (slechts bij zeer spaarzame gelegenheden is dit toegestaan). Als regel wordt 's avonds een wit vest wit gedragen.[bron?] Vaak draagt men overdag bij een ceremonie een rokwit. De vlinderdas wordt zelf gestrikt en een "houtje" (een voorgestrikt vlinderdasje) werd beschouwd als ongepast, maar daar wordt vaak van afgeweken; gemaakte dassen worden bij het rokkostuum verkocht.

Rokkostuums in België[bewerken | brontekst bewerken]

In België wordt een rokkostuum ook wel 'galarok', of (studentikoos) 'habijt' of 'pitteleer' genoemd.[bron?]

Draagwijze[bewerken | brontekst bewerken]

Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

rokkostuums
Rokkostuum van een Zweedse prins met Zweedse orden

De lengte van het rokwit verschilt per natie, in Nederland is het gebruikelijk dat dit onder het jasje komt, net als in het Verenigd Koninkrijk.

  1. Een broche met miniaturen wordt op de linkerrevers gedragen.
  2. Men draagt de miniaturen soms aan een ketting op de revers. Deze heer draagt ook een Duits officierskruis, een "Steckkreuz".
  3. Een commandeur, hier in het Legioen van Eer, draagt een versiersel aan een lint onder de das. In Engeland is het gebruikelijk om de onderscheiding "twee vingers onder de knoop" te dragen.
  4. Deze Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau draagt een kruis om de hals en de daarbij behorende Plaque op de linkerzijde van de jas.
  5. Een Grootofficier in de Orde van het Legioen van Eer draagt een plaque op de rechterkant van de jas.
  6. Men draagt in de regel niet meer dan één kruis om de hals, één grootlint, vier sterren of plaques en miniaturen. Wanneer er geen staatshoofden of leden van regerende vorstenhuizen aanwezig zijn wordt het lint onder het vest gedragen.
  7. Dit Grootkruis in het Legioen van Eer draagt zijn lint boven het vest. Het kleine kruis is dat van de Orde van Malta.
  8. Ridders in de Orde van de Kousenband, de Orde van de Distel en de Hoge Orde van de Zwarte Adelaar dragen hun grootlint over de linkerschouder. Men vindt het gemakkelijker om het lint in te korten en op het vest te spelden of te knopen.
  9. Een keten van een orde wordt meestal boven de pandjesjas gedragen.

De rest van de wereld[bewerken | brontekst bewerken]

  • In Zuid-Europa en Zuid-Amerika is een zwart vest onder een pandjesjas niet ongewoon. Bij de begrafenis van zijn echtgenote droeg prins Reinier van Monaco een zwart vest.
  • Het Japanse hof is erg vormelijk en men draagt daar vaak rokkostuums.
  • De communistische machthebbers droegen geen rok, ook niet bij staatsbezoeken.[2]
  • Bij Britse studenten wordt het rokkostuum gedragen bij het afstuderen.
  • Wanneer de uitnodiging "white tie" vermeldt, worden heren in rok verwacht; men dient dan geen zwarte strik te dragen omdat die bij dergelijke gelegenheden door het bedienend personeel gedragen worden. Een butler zal ook een zwart vest dragen.
  • Vampiers worden traditiegetrouw in rok afgebeeld.[3]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]