Roofwantsen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Roofwantsen
Acanthaspis WG.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)
Klasse: Insecta (Insecten)
Orde: Hemiptera (Halfvleugeligen)
Onderorde: Heteroptera (Wantsen)
Infraorde: Cimicomorpha
Familie
Reduviidae
Latreille, 1807
Afbeeldingen Roofwantsen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Roofwantsen op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Insecten

De roofwantsen (Reduviidae) zijn een familie uit de orde der halfvleugeligen Hemiptera. Er zijn wereldwijd ongeveer 7000 soorten.

Orius insidiosus zuigt nimfen van de schadelijke wittevlieg uit. Voorbeeld van een wants, die ook wel roofwants wordt genoemd, maar niet tot de familie roofwantsen behoort. Hij behoort tot de familie bloemenwantsen (Anthocoridae)

Roofwantsen is ook een informele naam voor insecten die behoren tot de wantsen (Heteroptera) en leven van andere dieren. Meestal wordt natuurlijk de familie Reduviidae bedoeld, die in de Engelse taal met assassin bugs ('moordinsect') worden aangeduid. Maar ook andere wantsen worden soms roofwantsen genoemd, omdat ze roofzuchtig zijn. Die wantsen zijn bijvoorbeeld te vinden in de familie schildwantsen (Pentatomidae), blindwantsen (Miridae) en bij veel soorten wantsen, die op of in het water leven. Verder zijn bijvoorbeeld alle wantsen uit de familie bloemenwantsen (Anthocoridae) en de familie sikkelwantsen (Nabidae) roofzuchtig. De sikkelwantsen kunnen extra verwarring opleveren, omdat ze ook op de Reduviidae lijken. Ze hebben echter een veel dunnere en langere steeksnuit (rostrum).

Kenmerken[bewerken]

De roofwantsen (Reduviidae) verschillen qua grootte, vorm en kleur. Een grote roofwants in Nederland, de Maskerroofwants (Reduvius personatus) bereikt een lichaamslengte van maximaal 19 millimeter. Andere soorten, zoals het geslacht Empicornis bereiken slechts 3,5 tot 5 mm. In tropische en subtropische gebieden daarentegen leven roofwantsen van enkele centimeters. Verschillende soorten zijn licht gebouwd, sommige zijn bijna gelijk aan muggen zoals de Gewone muggenwants (Empicoris vagabundus). Andere soorten zijn robuust en krachtig als de soorten van het geslacht Rhynocoris. Er zijn slank tot zeer langgerekte, bijna staafvormige vormen met lange benen. Bijvoorbeeld, de soorten van het geslacht Metapterus of Panstrongylus. Veel soorten hebben onopvallende kleuren, andere soorten hebben juist prachtige waarschuwingskleuren. Bij sommige soorten zijn de vleugels niet goed ontwikkeld, terwijl vleugels van andere roofwantsen goed zijn ontwikkeld, waardoor ze goede vliegeigenschappen hebben. Ze hebben een smalle, kleine kop met grote ogen en met twee ocelli. Verder zijn ze te herkennen aan de korte drieledige, sterke en nagenoeg halfcirkelvormige naar beneden gebogen steeksnuit (rostrum). Behalve dat zij het rostum bij uitzuigen van hun prooien gebruiken kunnen ze er ook mee striduleren door met de top van het rostrum in een geribde groeve aan de buikzijde van het borststuk te wrijven.

Leefwijze[bewerken]

Dit zijn echte roofdieren. Sommige maken jacht op schadelijke insecten. De roofwantsen maken actief jacht op hun prooi, voornamelijk insecten van alle soorten of ze wachten de prooi op op bloemen of op andere plaatsen. Sommige roofwantsen, als ze worden lastig gevallen, veroorzaken zelfs bij mensen pijnlijke steken. De roofwantsen hebben zich gevestigd in allerlei verschillende soorten bij voorkeur warme leefgebieden. Op de grond, op bloemen. in de struiken en bomen, maar ook in stedelijke gebieden van de mens in huizen, schuren en zolders. Een specialisatie in bepaalde prooi groepen is nog niet vastgesteld. De poten van de roofwantsen zijn vaak lang. In veel gevallen zijn de voorpoten stevig genoeg ontwikkeld om een prooi te kunnen vasthouden. Enkele soorten van de onderfamilie Triatominae zuigen bloed van zoogdieren, vogels, soms zelfs bij mensen. Een bloedzuigende Midden-Amerikaanse soort van de familie roofwantsen Rhodnius prolixus kan bij mensen de ziekte van Chagas overgedragen. De roofwantsen laten de Trypanosoma cruzi-parasieten genaamd trypomastigoten) achter in zeer kleine uitwerpselen dicht bij de plaats van de beet. Door het krabben van de plaats van de beet kunnen sommige trypomastigoten de gastheer binnengaan.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

Deze familie komt wereldwijd voor in warme gebieden, op de grond, in strooisel en op planten.

Taxonomie[bewerken]

De familie roofwantsen in Europa bestaat uit acht onderfamilies en 114 soorten. De Phymatinae worden soms beschouwd als een aparte familie, de Phymatidae. Onderfamilies en de soorten, die in Nederland voorkomen.

Bronnen, noten en/of referenties
  • David Burnie (2001) - Animals, Dorling Kindersley Limited, London. ISBN 90-18-01564-4 (naar het Nederlands vertaald door Jaap Bouwman en Henk J. Nieuwenkamp).