Schijf (Noord-Brabant)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Schijf
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Schijf (Noord-Brabant) (Noord-Brabant)
Schijf (Noord-Brabant)
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Rucphen Rucphen
Coördinaten 51° 30′ NB, 4° 34′ OL
Algemeen
Oppervlakte 21,02 km²
- land 21,01 km²
- water 0,01 km²
Inwoners (04-08-2017) 1.580
(75 inw./km²)
Overig
Postcode 4721
Netnummer 0165
Detailkaart
Locatie in de gemeente Rucphen
Locatie in de gemeente Rucphen
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Schijf (Brabants: ut Schèf) is een dorp in de gemeente Rucphen in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Op 4 augustus 2017 had het dorp 1.580 inwoners (CBS)[1]. Tot 1997 was het dorp verdeeld over twee gemeenten, het grootste deel lag in de gemeente Rucphen, het overige deel in de gemeente Zundert. Bij herindeling per 1 januari 1997 is het Zundertse deel van Schijf overgegaan naar Rucphen.

Toponymie[bewerken]

De naam is afkomstig van Swerte Scive: zwarte schijf, hetgeen gestoken turf was die uit de veengebieden van het huidige Schijf gewonnen werd. Het betrof turf van hoge kwaliteit die in dunne plakken werd uitgestoken en daarna aangestampt, zodat ze op schijven leek. Swerter scive werd uitgesproken als Swert Schijf, wat later 'Het Schijf' is geworden. Zo wordt het dorp door de lokale bevolking nog steeds genoemd.[2]

Geschiedenis[bewerken]

Door de onherbergzaamheid van het landschap in de middeleeuwen was het huidige Schijf toen nauwelijks bewoond. Het gebied omvatte een uitgebreid hoogveengebied en een dekzandrug met zeer arme zandgronden. Zowel op het veen, dat te nat was, als op het zand, dat te droog en te voedselarm was, kon geen landbouw bedreven worden. Ook de afwezigheid van beekjes of riviertjes maakte bewoning lastig. Dit veranderde in de 14e eeuw toen het hoogveen werd ontgonnen. Omstreeks 1400 werd de vaart gegraven, die via Rucphen naar Oudenbosch liep, waarover de gedolven turf werd afgevoerd.
De twee belangrijkste verveningen waren De Zoek en De Plas. Beide gebieden boden een andere kwaliteit. De turf uit De Zoek was soepel: deze werd in een laag van 10 cm dik gelegd en vervolgens aangetrapt om het water eruit te persen. Hierna werden ze in blokken van 15 bij 20 cm gesneden. De turf uit de Plas was veel taaier en werd nog vaster door het aantrappen. Om ze toch goed te laten drogen werden deze turven slechts 5 cm dik gehouden, zodat ze eerder op schijven dan op blokken leken. Omdat de turf zwart van kleur was, kregen ze de naam swerter scive, wat zwarte schijf betekent.

Onmiddellijk ten oosten van Schijf werd in 1290 een kaarsrechte grens getrokken, die ook tegenwoordig nog de grens vormt tussen de gemeenten Rucphen en Zundert en ze is ook in het wegenpatroon duidelijk herkenbaar, onder meer de Zoekse Dijk loopt er langs. Dit was de door de Schout van Antwerpen afgepaalde grens tussen de heerlijkheden Breda en Bergen op Zoom. Zo ligt aan de Zundertse kant het gebied Zundertse Schijf.

De turfschepen die naar Roosendaal voeren brachten stadsmest mee als retourlading. Daarmee werd het ontveende land ontgonnen.

In 1556 werd de Sint-Antoniuskapel gebouwd, welke later is gesloopt. In 1810 had Schijf ongeveer 240 inwoners. Pas in 1882 werd Schijf een afzonderlijke parochie die afgesplitst werd van die van Rucphen. In 1940 kwam de nieuwe, huidige, kerk gereed. In 1887 kwam er ook een school in het dorp.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden er ongeveer 700 vluchtelingen uit België gehuisvest in Schijf.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

Ten zuiden van Schijf bevindt zich de Oude Zoek, een regelmatig ontveend en ontgonnen gebied met daarin nog het Moergat. Voorts ligt hier de Zoekse Loop. Dit relatief laaggelegen gebied wordt deels ontwikkeld als natte verbindingszone.

Naar het noordoosten toe vindt men de Schijfse Vaart, een oude turfvaart naar Roosendaal.

Ten oosten van Schijf ligt, op enige afstand, de Lange Maten en De Moeren. In het zuiden de Oude Buisse Heide.

Direct ten westen van het dorp beginnen de Rucphense Bossen, die samen met de Rucphense Heide een uitgestrekt aaneengesloten bos- en natuurgebied vormen. 73 ha hiervan wordt als waterwingebied gebruikt.

Evenementen[bewerken]

Carnaval, kermis met braderie en oude ambachtenmarkt, bloemencorso (zundert), de wielerronde van Schijf en een regionaal touwtrektoernooi.

Verenigingen[bewerken]

  • Schutters-verenigingen van Schijf
  • Touwttrekkers van Jagersrust
  • Drumband en fanfare Kunst Na Arbeid
  • Voetbalvereniging R.K.V.V. Schijf
  • Buurtschap Schijf
  • t Schijfs toneel
  • Zanggroep'T Schijfke

Voorzieningen[bewerken]

  • Gemeenschapshuis D’n Hoge Dries met Peuterspeelzaal Pinokkio
  • R.K. Basisschool Martinusschool;[3] leerlingen wonnen een uitvinderswedstrijd in april 2012[4]

Verkeer en vervoer[bewerken]

Schijf is bereikbaar vanaf de A58 via de N638.

Openbaar vervoer is er via de buslijn 220, van Klein Zundert naar Roosendaal via Achtmaal van Veolia.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Achtmaal, Essen, Horendonk, Klein-Zundert, Nispen, Roosendaal en Rucphen.