Schildpadkat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Schildpadkat
Lapjeskat (schildpad met wit)

Een schildpadkat is een kat die een vacht heeft met twee kleuren: rood en zwart.[1]

Variëteiten[bewerken | brontekst bewerken]

Bij deze diersoort mengen de rode en zwarte pigmenten zich niet in één haar (eumelanine en feomelanine). Fijne verdelingen komen voor, waardoor de kleuren bijna een menging vormen en het patroon op een schildpaddenschild lijkt. Ook kan een cyperpatroon voorkomen. Deze wordt ook wel tortie-tabby of torbie genoemd, een samentrekking van tortoise shell en tabby, terwijl de gewone schildpadkat ook kortweg tortie wordt genoemd.

Lapjeskat[bewerken | brontekst bewerken]

Een lapjeskat (Brits Engels: tortoiseshell-and-white (ook tortie/white); Canadees en Amerikaans Engels: calico) is een schildpadkat met witte delen in de vacht en grotere vlekken, waardoor de vacht van de kat op een lappendeken lijkt. Ook bij de lapjeskat komt het cyperpatroon (Engels: tabby) voor (tortie tabby/white). De diverse varianten komen zowel bij raskatten als huiskatten voor.

Kleurgenen[bewerken | brontekst bewerken]

De kleur wit wordt door een bepaald gen veroorzaakt, dat ervoor zorgt dat katten witte haren, vaak tot vlekken geconcentreerd, in hun vacht hebben. Waar dit gen niet actief is, wordt een kleur waargenomen. Er bestaat echter geen gen dat codeert voor drie kleuren tegelijk: wit, zwart en rood. Wel bestaat er een gen dat de keuze voor rood bepaalt en een gen dat kiest voor zwart. Deze genen zijn gekoppeld aan het X-chromosoom. Vrouwtjes hebben van dit X-chromosoom twee exemplaren en dit verklaart waarom de twee kleuren (rood en zwart) naast elkaar voorkomen. In het kattenembryo wordt er na verloop van tijd in elke afzonderlijke cel van het paar X-chromosomen één inactief. Het actieve chromosoom bepaalt dan de kleur. Deze kleurfactoren zullen vaak geclusterd optreden: veel cellen met gelijksoortige chromosomen naast elkaar veroorzaken dan een kleurvlek, hetzij zwart, hetzij rood.

Geslacht[bewerken | brontekst bewerken]

Schildpadkatten zijn bijna altijd vrouwelijk; ze hebben immers twee X-chromosomen nodig. Toch komen er sporadisch schildpadkaters voor. Een onderzoek wees uit dat één op de 3000 geboorten een schildpadkater oplevert. Dit wordt veroorzaakt door erfelijke afwijkingen. Deze kater heeft dan het genotype XXY (hij heeft twee X-chromosomen en een Y-chromosoom). Vaak is hij dan steriel. Ook kan er een verschijnsel optreden dat 'chimerisme' genoemd wordt. Twee klompjes cellen smelten dan in een heel vroeg stadium embryonaal samen. Deze twee klompjes zouden normaal gesproken twee kittens worden, maar door de vroege samensmelting wordt er maar één kitten geboren met DNA van beide embryo's. Deze kater is wel vruchtbaar en hij kan in bepaalde delen van zijn lichaam dus verschillend DNA hebben. Ook kan een zelfde effect optreden bij zowel poezen als katers veroorzaakt door mozaïcisme. Bij sommige katten kan er ten slotte sprake zijn van een pigmentstoring, waardoor de kater schildpad lijkt, maar het niet is. De katers vererven een gewone rode vachtkleur, ze hebben alleen voor het oog zwarte vlekjes in de vacht. Dit zijn klonteringen van de rode kleurpigmenten, te vergelijken met sproeten.

Zie de categorie Tortoiseshell cats van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.