Shimon Peres

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Shimon Peres
שמעון פרס Nobel prize medal.svg
Shimon Peres
Shimon Peres
Geboren 2 augustus 1923
Visjneva (Oblast Minsk)
Politieke partij Mapai (1959–1965)
Rafi (1965–1968)
Arbeidspartij (1968–2005)
Kadima (vanaf 2005)
Partner Sonya Gelman (1945–2011)
Beroep Politicus
Ambtenaar
Diplomaat
Auteur
Religie Joods
Handtekening Handtekening
9e president van Israël
Aangetreden 15 juli 2007
Einde termijn 24 juli 2014
Premier Ehud Olmert (2007–2009)
Benjamin Netanyahu (2009–2014)
Voorganger Moshe Katsav
Opvolger Reuven Rivlin
8e premier van Israël
Aangetreden 4 november 1995
Einde termijn 18 juni 1996
President Ezer Weizman
Voorganger Yitzhak Rabin
Opvolger Benjamin Netanyahu
Aangetreden 13 september 1984
Einde termijn 20 oktober 1986
President Chaim Herzog
Voorganger Yitzhak Shamir
Opvolger Yitzhak Shamir
Aangetreden 22 april 1977
Einde termijn 21 juni 1977
President Ephraim Katzir
Voorganger Yitzchak Rabin
Opvolger Menachem Begin
8e minister van Buitenlandse Zaken
Aangetreden 7 maart 2001
Einde termijn 2 november 2002
Premier Ariel Sharon
Voorganger Shlomo Ben-Ami
Opvolger Benjamin Netanyahu
Aangetreden 14 juli 1992
Einde termijn 22 november 1995
Premier Yitzhak Rabin
Voorganger David Levy
Opvolger Ehud Barak
Aangetreden 20 oktober 1986
Einde termijn 23 december 1988
Premier Yitzhak Shamir
Voorganger Yitzhak Shamir
Opvolger Moshe Arens
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Shimon Peres
5e minister van Defensie
Aangetreden 4 november 1995
Einde termijn 18 juni 1996
Premier Shimon Peres
Voorganger Yitzhak Rabin
Opvolger Yitzhak Mordechai
Aangetreden 3 juni 1974
Einde termijn 20 juni 1977
Premier Yitzhak Rabin
Voorganger Moshe Dayan
Opvolger Ezer Weizman
12e minister van Financiën
Aangetreden 22 december 1988
Einde termijn 15 maart 1990
Premier Yitzhak Shamir
Voorganger Moshe Nissim
Opvolger Yitzhak Shamir
8e minister van Binnenlandse Zaken
Aangetreden 13 september 1984
Einde termijn 24 december 1984
Premier Shimon Peres
Voorganger Yosef Burg
Opvolger Yitzhak Peretz
Lid van de Knesset
Aangetreden 3 november 1959
Einde termijn 13 juni 2007
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Shimon Peres[1] (Hebreeuws: שמעון פרס), geboren als Szymon Perski, (Visjneva (Oblast Minsk), 2 augustus 1923) is een Israëlisch oud-politicus van de Arbeidspartij en Kadima. Hij was de premier van Israël van 1984 tot 1986 en opnieuw van 1995 tot 1996, alsook waarnemend premier in 1977. Hij was de 9e president van Israël van 2007 tot 2014.

Peres, een ambtenaar van beroep, was van 1959 tot 2007 lid van de Knesset en ook meerdere malen staatssecretaris en minister. Peres was de partijleider van de Arbeidspartij van 1977 tot 1992, van 1995 tot 1997 en van 2003 tot 2005.

In 1994 werd Peres samen met Yitzhak Rabin en Yasser Arafat onderscheiden met de Nobelprijs voor de Vrede.

Jeugd[bewerken]

Shimon Peres en Levi Eshkol in 1965.
Shimon Peres en Yitzhak Shamir in 1988.
Shimon Peres en Yitzhak Rabin in 1995.
Shimon Peres en Mark Rutte in 2013.

In 1934 vertrok hij met zijn ouders naar de stad Tel Aviv in Palestina. Hij ging naar de Geula School in Tel Aviv, en daarna naar de Landbouwschool van Ben Shemen.

Hagana[bewerken]

In 1947 werd hij lid van de Hagana, de voorloper van het huidige Israëlische defensieleger (IDF). President Levi Eshkol nodigde hem in dat jaar uit toe te treden tot de staf in het zg. "Rode Huis" in Tel Aviv.[2]

Nucleair Project[bewerken]

David Ben Gurion , Ernest David Bergmann en Shimon Peres staan aan de wieg van Israel's nucleaire programma.. De eerste had een groot vertrouwen in de wetenschap en was vol bewondering voor het Amerikaanse kernwapenprogramma. De tweede , diens vertrouweling en een vriend van Chaim Weizmann , liet hem weten dat zoiets voor Israel mogelijk zou kunnen zijn. Maar het was Peres die hem in de jaren 1956-1957 overtuigde. Ben Gurion gaf hem daarop de opdracht Israels nucleaire project op te zetten.[3]

Politieke carrière[bewerken]

Zijn politieke loopbaan begon in 1959 toen hij werd verkozen in de Knesset. Decennialang zat hij in het parlement. Ook bekleedde hij diverse ministeriële posten, onder meer die van Defensie en Buitenlandse Zaken, en was hij lange tijd partijleider.

Settlement[bewerken]

Yitzhak Rabin en Shimon Peres hielden zich aan het Yigal Allon plan. In de Zesdaagse oorlog van 1967 bezette Israel de Westbank. Shimon Peres stond in 1975 uiteindelijk de permanente bewoning van settlement (nederzetting) Kedumim / Qedumim toe.[4] Aanvankelijk was het israelische kabinet tegen geweest. Het IDF verwijderde ook enkele malen kolonisten van deze op de Westbank bij Nabloes gelegen legerpost. Uiteindelijk mocht een aantal blijven.

Tweemaal premierschap[bewerken]

Peres was tweemaal premier van Israël. Vanaf 13 september 1984 gaf hij leiding aan een 'eenheidsregering' met de Likoed van Yitzhak Shamir, met wie hij volgens een 'rotatieverdrag' op 20 oktober 1986 het premierschap inruilde voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. Vanaf 1995 tot 1996 werd hij opnieuw premier, ditmaal aan het hoofd van een linkse regering.

Voorts was hij tweemaal plaatsvervangend premier. Vanaf 7 april tot 20 juni 1977 was hij plaatsvervanger van Yitzchak Rabin, die zich terugtrok als premier maar niet kon aftreden omdat hij leiding gaf aan een demissionair kabinet.

Vanwege de moord op Rabin op 4 november 1995 werd hij opnieuw waarnemend minister-president. De dag erop werd hij als volwaardig premier beëdigd. In 1996 werden er voor het eerst directe verkiezingen voor het premierschap gehouden. Aanvankelijk leek Peres deze te winnen maar naarmate er meer uitslagen binnenstroomden, slonk zijn winst totdat hij met een verschil van slechts één procent het tegen rivaal Benjamin Netanyahu van Likoed moest afleggen. Zijn premierschap eindigde op 18 juni 1996.

Verlies partijleiderschap in 2005[bewerken]

In 2004 besloot de partijtop om nieuwe leidersverkiezingen uit te schrijven. De persoon die dit won, mocht de lijsttrekker worden namens de partij bij de parlementsverkiezingen van 2006. In de polls stond Peres ruim boven alle andere kandidaten. Tot ieders verbazing werd hij op 9 november 2005 echter niet herkozen, maar de vakbondsleider Amir Peretz. Peres kreeg 40% van de stemmen, Peretz 42,4%. Het was de vijfde verkiezing die Peres verloor.

Overgang naar Kadima eind 2005[bewerken]

Op 30 november 2005 maakte Peres bekend, dat hij na zestig jaar als lid van de Arbeiderspartij, de partij verliet om lid te worden van Kadima, de partij die Ariel Sharon toen had opgericht. "Mijn tijd van dienst voor de Arbeidspartij is voorbij", zei Peres. Sharon beloofde Peres na een overwinning van Kadima bij de verkiezingen van maart 2006 te zullen opnemen in een nieuw kabinet.

Toen Sharon op 4 januari 2006 werd getroffen door een zware beroerte en een hersenbloeding, gingen de geruchten de ronde dat Peres de nieuwe leider van Kadima zou gaan worden. Volgens een peiling zou de partij onder leiding van Peres 42 zetels behalen, en onder Olmerts leiderschap 40 zetels. Vele oud-leden van de Likoed gaven hun steun echter aan Olmert. Peres verklaarde dat hij Olmert steunde, en dat hij lid bleef van Kadima.

Bij de verkiezingen van maart 2006 stond Peres op de tweede plaats, onder Ehud Olmert, en boven Tzipi Livni.

Presidentschap vanaf 2007[bewerken]

Peres werd op 13 juni 2007 verkozen tot president van Israël. Hij versloeg Reuven Rivlin en Colette Avital. In deze functie was hij de opvolger van Moshe Katsav. Katsav had per 25 januari 2007 verlof genomen na beschuldigingen van seksuele en frauduleuze misdrijven . Parlementsvoorzitster Dalia Itzik nam de functie tijdelijk waar. Peres was de negende president van de staat Israël. Zijn beëdiging vond op 15 juli 2007 plaats.

Als president van Israël bracht Peres van 30 september tot 2 oktober 2013 een officieel bezoek aan Nederland. Hij had ontmoetingen met koning Willem-Alexander en premier Rutte en hield in het gebouw van de Eerste Kamer een toespraak tot leden van de Staten-Generaal. Daarin ging hij in op de in de zomer van 2013 hervatte onderhandelingen met de Palestijnen, de burgeroorlog in Syrië en de nucleaire dreiging die ook na het aantreden van de ogenschijnlijk meer gematigde president Hassan Rohani volgens Israël blijft uitgaan van Iran.

Vredesgebedstop[bewerken]

Op 8 juni 2014 - daartoe uitgenodigd door de Paus - kwam hij samen met Mahmoud Abbas, Paus Franciscus en de Grieks-Orthodoxe Patriarch Bartolomeus in de tuinen van het Vaticaan bijeen om te bidden / stil te staan bij de noodzaak van vrede in de regio. Bij die gelegenheid plantten zij een olijfboompje, symbool van de vrede.

Op 24 juli 2014 werd Peres opgevolgd door Reuven Rivlin van Likoed.[5]

In zijn laatste ambtsjaar was hij als negentigjarige het oudste staatshoofd ter wereld.

Onderscheidingen[bewerken]

In 1994 ontvingen hij, Yitzchak Rabin en Yasser Arafat samen de Nobelprijs voor de Vrede voor hun inzet bij de Oslo-akkoorden. Het jaar ervoor, in 1993, had het drietal ook de Félix Houphouët-Boigny-Vredesprijs van de UNESCO ontvangen. Verder ontving hij in 1996 de Four Freedoms Award voor vrijwaring van vrees.

Bibliografie[bewerken]

Peres is de auteur van vele boeken, die onder meer in het Engels en Nederlands zijn uitgegeven:

Slechts een van zijn boeken, Het Nieuwe Midden-Oosten, verscheen (tot 2004) in het Nederlands. Voorts publiceerde hij poëzie in het Hebreeuws.

Externe link[bewerken]

Voorganger:
Eerste
Staatssecretaris van Defensie
1959–1965
Opvolger:
Zvi Dinstein
Minister zonder portefeuille
1969
Voorganger:
Yigal Allon
Minister van Immigratie
1969–1970
Opvolger:
Natan Peled
Voorganger:
Elimelekh Rimalt
(als Minister van Posterijen)
Minister van Communicatie
1970–1974
Opvolger:
Aharon Uzan
Voorganger:
Ezer Weizman
Minister van Vervoer
1970–1974
Opvolger:
Aharon Yariv
Voorganger:
Moshe Nissim
Minister van Defensie
1974–1977
Opvolger:
Ezer Weizman
Voorganger:
Yitzhak Rabin
Partijleider van de Arbeidspartij
1977–1992
Opvolger:
Yitzhak Rabin
Voorganger:
Yitzhak Rabin
Premier van Israël
1977
Opvolger:
Menachem Begin
Voorganger:
Yosef Burg
Minister van Religieuze Zaken
1984
Opvolger:
Yosef Burg
Voorganger:
Yosef Burg
Minister van Binnenlandse Zaken
1984
Opvolger:
Yitzhak Peretz
Voorganger:
Yitzhak Shamir
Premier van Israël
1984–1986
Opvolger:
Yitzhak Shamir
Voorganger:
Yitzhak Shamir
Minister van Buitenlandse Zaken
1986–1988
Opvolger:
Moshe Arens
Voorganger:
Moshe Nissim
Minister van Financiën
1988–1990
Opvolger:
Yitzhak Shamir
Voorganger:
David Levy
Minister van Buitenlandse Zaken
1992–1995
Opvolger:
Ehud Barak
Voorganger:
Yitzchak Rabin
Premier van Israël
1995–1996
Opvolger:
Benjamin Netanyahu
Voorganger:
Yitzchak Rabin
Minister van Defensie
1995–1996
Opvolger:
Yitzhak Mordechai
Voorganger:
Yitzchak Rabin
Partijleider van de Arbeidspartij
1995–1997
Opvolger:
Ehud Barak
Voorganger:
Eerste
Minister van Regionale Samenwerking
1999–2001
Opvolger:
Tzipi Livni
Vicepremier
2001–2002
Voorganger:
Shlomo Ben-Ami
Minister van Buitenlandse Zaken
2001–2002
Opvolger:
Benjamin Netanyahu
Voorganger:
Amram Mitzna
Partijleider van de Arbeidspartij
2003–2005
Opvolger:
Amir Peretz
Voorganger:
Eerste
Assistent-premier
2005
Opvolger:
Zichzelf
Voorganger:
Zichzelf
Assistent-premier
2006–2007
Opvolger:
Haim Ramon
Voorganger:
Eerste
Minister van Ontwikkeling
2006–2007
Opvolger:
Yaakov Edri
Voorganger:
Moshe Katsav
President van Israël
2007–2014
Opvolger:
Reuven Rivlin
Winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede

1901: Dunant, Passy · 1902: Ducommun, Gobat · 1903: Cremer · 1904: Institut de Droit International · 1905: Von Suttner · 1906: Roosevelt · 1907: Moneta, Renault · 1908: Arnoldson, Bajer · 1909: Beernaert, Balluet d'Estournelles de Constant · 1910: IPB · 1911: Asser, Fried · 1912: Root · 1913: La Fontaine · 1917: ICRC · 1919: Wilson · 1920: Bourgeois · 1921: Branting, Lange · 1922: Nansen · 1925: Chamberlain, Dawes · 1926: Briand, Stresemann · 1927: Buisson, Quidde · 1929: Kellogg · 1930: Söderblom · 1931: Addams, Butler · 1933: Angell · 1934: Henderson · 1935: Von Ossietzky · 1936: Lamas · 1937: Cecil · 1938: Office international Nansen pour les réfugiés · 1944: ICRC · 1945: Hull · 1946: Balch, Mott · 1947: Friends Service Council, American Friends Service Committee · 1949: Orr · 1950: Bunche · 1951: Jouhaux · 1952: Schweitzer · 1953: Marshall · 1954: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1957: Pearson · 1958: Pire · 1959: Noel-Baker · 1960: Luthuli · 1961: Hammarskjöld · 1962: Pauling · 1963: ICRC, IFRC · 1964: King · 1965: UNICEF · 1968: Cassin · 1969: Internationale Arbeidsorganisatie · 1970: Borlaug · 1971: Brandt · 1973: Kissinger, Lê Đức Thọ · 1974: MacBride, Satō · 1975: Sacharov · 1976: Williams, Corrigan · 1977: Amnesty International · 1978: Sadat, Begin · 1979: Moeder Teresa · 1980: Esquivel · 1981: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1982: Myrdal, Robles · 1983: Wałęsa · 1984: Tutu · 1985: IPPNW · 1986: Wiesel · 1987: Arias · 1988: VN-vredesmacht · 1989: Gyatso · 1990: Gorbatsjov · 1991: Suu Kyi · 1992: Menchú · 1993: Mandela, De Klerk · 1994: Arafat, Peres, Rabin · 1995: Rotblat, Pugwash Conferences on Science and World Affairs · 1996: Ximenes Belo, Ramos-Horta · 1997: ICBL, Williams · 1998: Hume, Trimble · 1999: AzG · 2000: Dae-jung · 2001: VN, Annan · 2002: Carter · 2003: Ebadi · 2004: Maathai · 2005: IAEA, El-Baradei · 2006: Grameen Bank, Yunus · 2007: Gore, IPCC · 2008: Ahtisaari · 2009: Obama · 2010: Liu · 2011: Johnson Sirleaf, Gbowee, Karman · 2012: Europese Unie · 2013: OPCW · 2014: Satyarthi, Yousafzai · 2015: Kwartet voor Nationale Dialoog in Tunesië