Sint Odiliënberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sint Odiliënberg
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Sint Odiliënberg
Sint Odiliënberg
Sint Odiliënberg
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Roerdalen Roerdalen
Coördinaten 51° 9′ NB, 5° 60′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2014) 3214
Overig
Postcode 6077
Netnummer 0475
Belangrijke verkeersaders N293
Detailkaart
Locatie in de gemeente Roerdalen
Locatie in de gemeente Roerdalen
Foto's
Sint Odiliënberg
Sint Odiliënberg
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Sint Odiliënberg (Limburgs: Berg) is een dorp in Midden-Limburg (Nederland), ten oosten van de Maas en in het Roerdal gelegen. Het is één van de zes kernen van de gemeente Roerdalen. Het dorp is cultuurhistorisch van belang vanwege de aanwezigheid van de 11e-eeuwse Basiliek van de H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus, de daarnaast gelegen Onze-Lieve-Vrouwekapel en huize Hoosden. Het bekende Pieterpad brengt vele toeristen naar Sint Odiliënberg.

Geschiedenis[bewerken]

Volgens de overlevering werd begin 8e eeuw in Sint Odiliënberg door de missionarissen Wiro, Plechelmus en Otgerus een klooster gesticht. Volgens diezelfde overlevering werden deze drie heiligen ook in Sint Odiliënberg begraven. In 1361 werden hun relikwieën naar Roermond overgebracht. Op 12 mei 1686 werd een gedeelte hiervan weer teruggebracht naar Sint Odiliënberg.[1]

Op 2 januari 858 schonk Lotharius II, koning van Lotharingen, dit klooster en verdere eigendommen aan Hunger, bisschop van Utrecht. Aanleiding hiervoor was de verdrijving van de bisschop uit de stad Utrecht door de Noormannen.[2] Bisschop Hunger stichtte vervolgens in Sint Odiliënberg een kapittel.

Naam[bewerken]

In de vroegste bronnen wordt niet van Sint Odiliënberg gesproken, maar van Petrusberg. In de vita (levensbeschrijving) van de heilige Wiro, bijvoorbeeld, spreekt men van ‘mons petri’. In andere bronnen spreekt men van Berg, bijvoorbeeld de schenkingsakte uit 858, waar men spreekt van het Sint Petrus munster, ‘dat Bergh’ genoemd wordt. Ook in 870, in het Verdrag van Meerssen, spreekt men van ‘Berch’. In 943 komt de naam ‘Hereberc’ voor[3] en in 1057 en 1131 de naam ‘Berche’.[4]

Beeldje van de heilige Odilia van Keulen met palmtak als symbool van haar marteldood. 18e eeuw. Notenhout. Sint Odiliënberg, basiliek.

In 1297 spreekt men voor het eerst – naar aanleiding van de stichting van een Magdalena-altaar – met zekerheid van ‘Mons Odylie’ (Odiliënberg).[5] Naast deze Latijnse schrijfwijze komen ook Middelnederlands varianten voor, zoals Ullemberghe (1525), Udelenberge en Odelenberg. De naam Berg(he) wordt ook nog steeds gebruikt, zoals in 1422 en met betrekking tot de inlijving van de parochie bij het kapittel in 1430. Volgens Moeder Maria Matthea, priorin van Priorij Thabor, was vroeger, net als nu, Odiliënberg de officiële naam en Berg de informele.[4]

Sint Odilia[bewerken]

Het is niet helemaal duidelijk of Odiliënberg vernoemd is naar Odilia van de Elzas of Odilia van Keulen. Hoewel in de basiliek een beeldje staat van Odilia van Keulen, zijn er aanwijzingen dat de naam zelf naar Odilia van de Elzas verwijst. In de Elzas bevindt zich ook een Odiliënberg, Mont Sainte-Odile. Balderik, bisschop van Utrecht, die in het midden van de 10e eeuw de kerk van Sint Odiliënberg herstelde, bezocht in 966 het klooster Hohenburg (tegenwoordig Mont Sainte-Odile). Een tweede aanwijzing is dat Paus Leo IX, die beschermheer van Hohenburg was en afstamde van dezelfde familie als Odilia van de Elzas, veel heeft betekend voor Lotharingen, waar hij verschillende kloosters stichtte en ondersteunde, waaronder mogelijk ook dat van Sint Odiliënberg.[5]

Latere geschiedenis[bewerken]

Sint Odiliënberg maakte vanaf de 12e eeuw deel uit van het Ambt Montfort, een onderdeel van het hertogdom Gelre.[6] In 1437 werd het klooster van Sint Odiliënberg geschonken aan de Orde van het Heilig Graf. Zo'n 70 jaar daarvoor, in 1365 namen de kanunniken van Sint Odiliënberg de goederen van de Johanniterorde (de Heilige Geestkerk en toebehoren) in gebruik. Mogelijk is de schenking van Sint Odiliënberg aan het Heilig Graf een ruiling geweest voor de Heilige Geestkerk.[7]

Dit klooster had veel andere klooster in eigendom, bijvoorbeeld het Klooster Hoogcruts (gesticht omstreeks 1498)[8] en het cellebroedersklooster Trans-Cedron in Venlo (overgenomen in 1500).[9]

Sint Odiliënberg hoorde bij het Overkwartier of Spaans Opper-Gelre. Vanaf 1713 kwam het samen met enkele andere gemeenten als Staats-Opper-Gelre aan de Verenigde Provinciën.

In 1888 vestigden zich de zusters van het Heilig Graf zich in Sint Odiliënberg.[10]

Sint-Odiliënberg was een zelfstandige gemeente tot 1991. Op 1 januari van dat jaar werd het als gevolg van gemeentelijke herindeling een van de drie kernen van de gemeente Ambt Montfort (toen nog Posterholt geheten) die op zijn beurt opging in de gemeente Roerdalen. Het gemeentehuis is hier gevestigd.

Beschrijving[bewerken]

Het dorp van nog geen 4000 inwoners kende de afgelopen vijftien jaar een flinke groei in de vorm van nieuwbouw. De middenstand is er zeer beperkt aanwezig. Roermond heeft hier een duidelijke verzorgende functie.

In Sint Odiliënberg bevindt zich de Molen van Verbeek, een stenen beltmolen die als korenmolen is ingericht.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Provinciale wegen[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

St. Odilienberg is aangesloten op het streekbuslijnennet van Veolia Transport Limburg en wordt aangedaan door :

  • Lijn 79,80,178 en 179.

Sport in Sint Odiliënberg[bewerken]

De voetbalclub in Sint Odiliënberg heet R.K.V.V Sint Odiliënberg. Het standaard team speelt in de zesde klasse. Op ongeveer 100 meter van de voetbalvelden liggen de tennisbanen van L.T.C. Berg. In de sporthal kunnen allerlei sporten worden gedaan zoals badminton, volleybal, korfbal, basketbal, zaalvoetbal en hockey.

Bekende personen uit Sint Odiliënberg[bewerken]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie ook[bewerken]