Sjeng Tans
| Sjeng Tans | ||||
|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||
| Algemeen | ||||
| Volledige naam | Jean Guillaume Hubert Tans | |||
| Geboortedatum | 19 januari 1912 | |||
| Geboorteplaats | Maastricht | |||
| Overlijdensdatum | 25 februari 1993 | |||
| Overlijdensplaats | Maastricht | |||
| Partij | RKSP (voor 1945) PvdA (vanaf 1946) | |||
| Titulatuur | Dr. Dr.h.c. | |||
| Functies | ||||
| 1946-1947, 1958-1966 |
lid Provinciale Staten van Limburg (o.a. fractievoorzitter) | |||
| 1954-1970 | lid Tweede Kamer | |||
| 1955-1966 | lid gemeenteraad van Maastricht | |||
| 1963-1969 | lid partijbestuur | |||
| 1965-1969 | partijvoorzitter | |||
| ||||
Jean Guillaume Hubert ("Sjeng") Tans (Maastricht, 19 januari 1912 – aldaar, 25 februari 1993) was een Nederlands politicus. Hij was lid van de Tweede Kamer voor de Partij van de Arbeid en partijvoorzitter van die partij. Hij is een van de oprichters van de Rijksuniversiteit Limburg, sinds 1996 Universiteit Maastricht, en was de eerste bestuursvoorzitter van die universiteit.
Biografie
[bewerken | brontekst bewerken]Sjeng Tans studeerde Nederlandse taal en letterkunde aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. In 1936 behaalde hij zijn doctoraalexamen en in 1938 promoveerde hij. Daarna was hij enige tijd werkloos en werd bovendien ziek (1939-1941). Door het lezen van Jacques Maritains Humanisme intégral (1936) kwam hij in deze periode tot de overtuiging dat het socialisme, gecombineerd met personalisme, voor hem de juiste weg was. Van 1941 tot 1944 nam hij deel aan het verzet, onder andere als hoofdredacteur van een verzetskrant.[1]
Tans was als katholiek lid geweest van de RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), maar na de bevrijding stapte hij over naar de Nederlandse Volksbeweging, een voorloper van de PvdA. Hij geldt als een pionier van die partij in Limburg en was een voorstander van de 'doorbraak', het loslaten van de verzuiling. Het lidmaatschap van de PvdA leverde hem in de jaren daarna de nodige problemen op binnen de onverminderd verzuilde katholieke gemeenschap. Na het Bisschoppelijk Mandement van 1954 was hij gedwongen ontslag te nemen als docent aan het katholieke Henric van Veldekecollege, waarna hij fulltime politicus werd.[1]
Van 1946 tot 1947 was hij reeds kort lid geweest van de Provinciale Staten van Limburg. In 1954 kwam hij in de Tweede Kamer der Staten-Generaal, als tussentijds opvolger van zijn partijgenoot Jan Berger.[2] In 1955 werd hij tevens lid van de Maastrichtse gemeenteraad. Bij de parlementsverkiezingen in 1956 behaalde de PvdA in het traditioneel als KVP-bolwerk beschouwde Limburg een historisch resultaat: bijna negen procent van de katholieke kiezers stemde op de sociaaldemocraten.[bron?]
In de Tweede Kamer voerde hij het woord op onderwijsgebied. Tot 1966 was hij tevens gemeenteraadslid in Maastricht en van 1958 tot 1966 lid van de Provinciale Staten van Limburg. Van 12 juni 1965 tot 7 maart 1969 was hij partijvoorzitter van de PvdA. Dit was een roerige periode, waarin Tans en andere oudgedienden binnen de partij moesten dulden dat de vernieuwingsbeweging Nieuw Links steeds meer invloed kreeg.
Na zijn politieke loopbaan werd hij in 1969 voorzitter van de Commissie Voorbereiding Medische Faculteit Maastricht, die de oprichting voorbereidde van de Universiteit Maastricht, aanvankelijk Rijksuniversiteit Limburg geheten. In 1976 werd hij voorzitter van het eerste college van bestuur van die universiteit, waarin ook Ton Rottier (vicevoorzitter) en Harmen Tiddens (rector magnificus) zitting hadden.[3].
Onderscheidingen, eerbewijzen
[bewerken | brontekst bewerken]- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (29 april 1965)
- Als eerbewijs voor de oprichter van de Universiteit Maastricht is zijn naam verbonden aan de jaarlijkse Tanslezing[6], de Tanspenning (penning voor belangrijke verdiensten voor de universiteit) en de Tanszaal.
Nagedachtenis
[bewerken | brontekst bewerken]In 2016 werd op het terrein van het voormalige Jezuïetencollege, de tegenwoordige School of Business van de Universiteit Maastricht, een kunstwerk onthuld ter ere van Sjeng Tans. Het monument van kunstenaar Caius Spronken bestaat uit een hardstenen bank in de vorm van een bijna gesloten vierkant en een vijftal bronzen zuilen met onder andere een portretbuste van Tans en symbolen van het academische leven.[7]
Bibliografie
[bewerken | brontekst bewerken]- 1938: Isoglossen rond Maastricht in de dialecten van Belgisch- en Nederlands-Limburg (dissertatie KU Nijmegen)
- 1 2 Pierre J.H. Ubachs en Ingrid M.H. Evers (2005): Historische Encyclopedie Maastricht, p. 523: 'Tans, Sjeng'. Walburg Pers, Zutphen / RHCL, Maastricht. ISBN 90-5730-399-X
- ↑ Dr J.G.H. Tans geïnstalleerd als Tweede Kamerlid, Friese Koerier, 8 oktober 1954 (via Delpher).
- ↑ J.P.L.G. Offermans, 'De Rijksuniversiteit Limburg en haar betekenis voor stad en streek', in: L.G.M. Stouthart e.a. (red.) (1985): Tussen twee bruggen. Maastricht in de tijd van Baeten, p. 255. Gemeente Maastricht. ISBN 90-9000957-4.
- ↑ Overlijdensbericht in: Limburgs Dagblad, 27 februari 1993.
- ↑ Doorbraak-socialist weigerde in roerige tijden zweep te hanteren, de Volkskrant, 27 februari 1993 (via Delpher).
- ↑ Grevelink, M., Dr. J. Tanslezing, Lof van de lezing. Gids voor de 154 meest prestigieuze lezingen, Maaike Grevelink. DBNL. Geraadpleegd op 21 november 2025.
- ↑ 'Monument aangeboden ter herinnering aan Dr. Sjeng Tans' op website maastrichtuniversity.nl, 2 september 2016
| Voorganger: Ko Suurhoff |
Voorzitter PvdA 1965-1969 |
Opvolger: Anne Vondeling |
| Voorganger: — |
Voorzitter van het college van bestuur van de Rijksuniversiteit Limburg 1976–1978 |
Opvolger: R.B. van den Biggelaar |