Sluizen en stuwen in Friesland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Sluizen en stuwen in Friesland geeft een overzicht van de sluizen en stuwen in de provincie Friesland. Deze type bouwwerken zijn, net zoals de gemalen in Friesland, belangrijk voor het peil op de Friese boezem en de scheepvaart.

Architectuur[bewerken]

Er komen verschillende typen sluizen voor:

  • Spuisluis - andere benamingen voor dit type sluis zijn:
    • Uitwateringssluis, de grote uitwateringssluizen zijn de Lauwerssluizen en de Lorentzsluizen (Afsluitdijk)
    • zijl, plaatsnamen die eindigen op zijl, zoals Dokkumer Nieuwe Zijlen en Ezumazijl
  • Schutsluis - de grotere schutsluizen zijn te vinden in de plaatsen aan het IJsselmeer en Waddenzee. In de kanalen, zoals de Tjonger en Opsterlandse Compagnonsvaart (beide maken deel uit van de Turfroute), zijn de kleinere sluizen en stuwen te vinden. Sommige plaatsnamen, meestal buurtschappen, zijn ontstaan door toevoeging van het woord verlaat (= schutsluis) aan een plaatsnaam, zoals Hemrikerverlaat. Een verlaat bij de plaats Hemrik.

Ook komt het voor dat beide typen sluizen of een stuw naast elkaar liggen.

Tabel sluizen en stuwen[bewerken]

Plaats Sluis Sluistype Jaar Water Afbeelding
Appelscha Bovenstverlaat schutsluis 1896 Opsterlandse Compagnonsvaart Bovenstverlaat
Appelscha Damsluis schutsluis 1894 Opsterlandse Compagnonsvaart Damsluis
Appelscha Stokersverlaat schutsluis 1890 Opsterlandse Compagnonsvaart Stokersverlaat
Dokkumer Nieuwe Zijlen Sluis Dokkumer Nieuwe Zijlen spuisluis 1729 Dokkumerdiep Dokkumer Nieuwe Zijlen
Dokkumer Nieuwe Zijlen Willem Lorésluis schutsluis 1969 Dokkumerdiep Blanco landscape.svg
Ezumazijl Sluis Ezumazijl schutsluis 1672 Raskes Iezumasyl.jpg
Fochteloo Fochteloërverlaat schutsluis 1816 1895 Opsterlandse Compagnonsvaart Opsterlandse-Compagnonsvaart Turfroute Sluis Fochtelo'r Verlaat.JPG
Gorredijk Sluis Gorredijk schutsluis Opsterlandse Compagnonsvaart Gorredijk
Harlingen Grote Sluis schutsluis Harlingertrekvaart Blanco landscape.svg
Harlingen Kleine Sluis Harlingervaart Blanco landscape.svg
Harlingen Tsjerk Hiddessluizen schutsluis 1951 Van Harinxmakanaal Blanco landscape.svg
Heerenveen It Ketting schutsluis Blanco landscape.svg
Hemrikerverlaat Hemrikerverlaat schutsluis Opsterlandse Compagnonsvaart Hemrikerverlaat
Hindeloopen Sluis Hindeloopen schutsluis Sluis Hindeloopen
Jubbega Sluis II schutsluis 1888 Tjonger Tjonger Sluis II
Kornwerderzand Lorentzsluizen spuisluis, schutsluis 1932 IJsselmeer Lorentzsluizen
Lauwersoog R.J. Cleveringsluizen spuisluis 1970 Lauwersmeer Lauwerssluizen
Lemmer Lemstersluis schutsluis 1888 Lemster sluis
Lemmer Prinses Margrietsluis schutsluis 1952 Prinses Margrietkanaal Prinses Margrietsluis bij Lemmer 31.JPG
Lemmer Riensluis schutsluis 1957 Lemsterrijn Rien sluis
Makkum Sluis Makkum schutsluis 1606, 1663, 1778 Sluis Makkum
Munnekezijl Sluis Munnekezijl spuisluis 1882 Lauwers Blanco landscape.svg
Nieuwehorne Sluis I schutsluis 1888 Tjonger Sluis Tjonger
Nijetrijne Driewegsluis schutsluis 1775, 1927 Linde Blanco landscape.svg
Nijetrijne Scheenesluis schutsluis 1914 Scheene Scheenesluis
Oosterwolde Nanningaverlaat schutsluis 1816 Opsterlandse Compagnonsvaart Nanningaverlaat
Oosterwolde Sluis III schutsluis 1888 Tjonger Tjonger Sluis III
Roptazijl Sluis Roptazijl spuisluis Roptavaart Blanco landscape.svg
Stavoren Johan Frisosluis schutsluis 1966 Johan Frisokanaal Johan Frisosluis
Stavoren Sluis Stavoren schutsluis 1576, 1894 Sluis Stavoren
Vosseburen Sluis Vosseburen schutsluis Opsterlandse Compagnonsvaart Sluis Vosseburen
Workum Sluis Workum schutsluis Diepe Dolte, Het Zool Sluis Workum
Wijnjeterpverlaat Wijnjeterpverlaat schutsluis Opsterlandse Compagnonsvaart Opsterlandse-Compagnonsvaart Turfroute Wijnjeterpverlaat 01.JPG