Sojoez 23

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sojoez 23
Missiegegevens
Aantal bemanningsleden 2, lt. kol. Vjatsjelav Zoedov (commandant) en lt. kol. Valeri Rozjdestvenski
Lanceerdatum 14 oktober 1976
Lanceerplatform Bajkonoer
Landingsdatum 16 oktober 1976
Landingsplaats 195 km ZW van Tselinograd
Missieduur 2 dagen en 6 minuten
Hoogte van de baan apogeum 275 km, perigeum 243 km, omlooptijd 89,5 minuten
Hellingshoek van de baan 51,59°
Aantal rondjes rond de aarde 32
Russische postzegel over Sojoez 23 met links Zoedov, rechts Rozjdestvenski
Russische postzegel over Sojoez 23 met links Zoedov, rechts Rozjdestvenski
Portaal  Portaalicoon   Ruimtevaart

Sojoez 23 (Russisch: Союз-23, "Unie 23") was een Russische bemande ruimtevlucht uit het midden van de jaren '70. Doel van deze vlucht was een koppeling met ruimtestation Saljoet 5. Die mislukte volledig. De kosmonauten keerden halsoverkop naar de Aarde terug en wisten na een half mislukte noodlanding ternauwernood het vege lijf te redden.

Verloop van de missie[bewerken]

Lancering[bewerken]

Sojoez 23 verliet het lanceerplatform op 14 oktober 1976 bovenop een Sojoez-draagraket vanaf Bajkonoer. Deze capsule had een gewicht van 6570 kg. Het vaartuig kwam in een omloopbaan met een hoogste punt van 275 km, een laagste punt van 243 km en een inclinatie van 51,59°. De benodigde tijd voor een omwenteling bedroeg 89,5 minuten. De commandant, luitenant-kolonel Vjatsjelav Zoedov, liet zich bijstaan door luitenant-kolonel Valeri Rozjdestvenski. Vol goede moed vloog het tweetal naar hun bestemming om bij de Saljoet aan te meren. Het pakte echter heel anders uit.

Igla-systeem faalt tijdens koppelpoging[bewerken]

Om het station te naderen beschikte hun Sojoez over de Igla. Dit systeem was niet bepaald feilloos, hun onfortuinlijke collega's aan boord van Sojoez 8 en 15 maakten er al eerder kennis mee en konden het ding wel schieten.

Net als tijdens de missie van Sojoez 15 verslikte de Igla zich tijdens de aanvliegprocedure en nam foutieve metingen betreffende de relatieve snelheid tussen Saljoet 5 en Sojoez 23. Dit had als vervelend gevolg, dat de Igla onnodig vaak de raketmotoren inschakelde. Tegen de tijd dat de kosmonauten de Igla uitschakelden was het kwaad al geschied. Hun vaartuig had bijna alle brandstof verbruikt en er bleef onvoldoende over om een handmatige koppeling te proberen.

De elektriciteitsvoorziening werd ook problematisch. Deze versie van de Sojoez was niet uitgerust met zonnepanelen, maar beschikte over batterijen die slechts genoeg stroom leverden voor 2 à 2½ dag. Zoedov en Rozjdestvenski konden nog maar een ding doen: zo zuinig mogelijk met stroom omspringen en zo snel mogelijk terugkeren naar de Aarde. De situatie werd zo nijpend dat, behalve middenin de oceaan, zo ongeveer iedere landingsplaats in de Sovjet-Unie acceptabel was.

Noodlanding[bewerken]

Op 16 oktober 1976 voerde Sojoez 23 een noodlanding uit, die beide mannen niet licht vergaten. Weliswaar ontplooide de parachute zich voorbeeldig, maar ze hadden geen van beide getekend voor de plek waar ze nu terechtkwamen. De ongelukkige kosmonauten genoten de twijfelachtige eer, als eerste Sovjet-bemanning op water te landen. Deze primeur kwam niet van harte: tijdens de afdaling blies een felle sneeuwstorm hun capsule stevig uit de koers. De ongeluksvlucht van Sojoez 23 eindigde in het Tengizmeer, op 195 km zuidwestelijk van het toenmalige Tselinograd in Kazachstan.

Het was donker, het was oktober en de temperatuur was -17°C. Het meer was weliswaar bevroren maar niet bestand tegen de klap waarmee de capsule op het ijs terechtkwam. Toen begon de ellende pas goed. Maar iedere kosmonaut bestudeert niet alleen ruimtevaart. Zoedov en Rozjdestvenski hadden jaren van harde cursussen in overlevingstechnieken, bedoeld om in iedere omgeving te kunnen overleven, achter de rug. Die vele uren trainingsarbeid betaalden zich nu uit en redden hun leven.

Vrieskist onder water[bewerken]

De ijslaag brak. Vervolgens werd de parachute nat, vulde zich met water en trok het ontsnappingsluik onder het wateroppervlak. In het ijskoude water koelde het interieur snel af. De kleumende Zoedov en Rozjdestvenski wisten niet hoelang ze op hulp moesten wachten en de verwarmingssystemen werkten niet meer. Maar de inderhaast toegesnelde bergingsploegen naderden het duo wel degelijk; ze waren echter niet in staat in deze weersomstandigheden de capsule te bereiken. Zoedov en Rozjdestvenski beleefden een ijskoude nacht onder water.

Meerdere, urenlange pogingen om het bibberende duo met behulp van amfibievoertuigen te bereiken mislukten. Ten slotte zette men bij dageraad kikvorsmannen in. Die bevestigden een kabel aan de capsule, waarna een helikopter het ongelukkige tweetal naar de kant sleepte. De kosmonauten waren tot op het bot verkleumd maar verder ongedeerd.

Sojoez 23 had 32 omwentelingen voltooid en de korte vlucht duurde slechts 2 dagen en 6 minuten.

Bronnen
  • Geïllustreerde encyclopedie van de ruimtevaart, ISBN 90 210 0597 2, 1982, blz. 185 & 277
  • Van Spoetnik tot Spaceshuttle, ISBN 90 6010 429-3, 1980, 4e druk, blz. 69 & 75
  • Een kwart eeuw ruimtevaart, ISBN 90 6533 008 9, 1982, blz. 39 & 58
  • (en) Sojoez 23 op NSSDC, geraadpleegd op 17 oktober 2012
  • (en) Sojoez 23 op Spacefacts.de, geraadpleegd op 17 oktober 2012
  • (en) Sojoez 23 op Astronautix.com, geraadpleegd op 17 oktober 2012
  • (en) Sojoez 23 op Nationmaster.com, geraadpleegd op 17 oktober 2012