Wijnbouw in Spanje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Spanje (wijnstreken))
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De Spaanse DO-kwaliteitswijnregio’s. Klik op het plaatje voor de legenda.
Landwijngebieden: Vino de la Tierra. Klik op het plaatje voor de legenda.

Wijnbouw in Spanje is zeer omvangrijk in diversiteit en omvang. Het bebouwde oppervlak met wijnstokken is ongeveer 1 miljoen hectare. Hiermee heeft Spanje mondiaal gezien de meeste wijnbouwgronden. De opbrengst ligt echter relatief laag vanwege de vaak moeilijke geografische en klimatologische omstandigheden. Jaarlijks wordt er gemiddeld 38 miljoen hectoliter wijn gemaakt. (Na Italië en Frankrijk en met respectievelijk 48 en 43 miljoen hl.) Spanje is lid van de OIV.

Zowel stille rode-, witte-, rosé-wijnen als mousserende wijnen en versterkte wijnen komen er vandaan. Smaken lopen uiteen van zeer droog tot intens zoet.

Wijnbouw is een belangrijke economische factor voor het land. Enkele kenmerkende wijnen die er vandaan komen zijn onder meer Sherry, Rioja en Cava. Ook het wijnrecept Sangria komt uit Spanje.

Geschiedenis[bewerken]

Het waren wellicht de Feniciërs – die handeldreven op de Middellandse Zee – zo’n 3000 jaar geleden de wijnstok meenamen naar de zuidkust van het Iberische schiereiland. Van daaruit is de verbouw landinwaarts uitgebreid en stichtten zij de stad Jerez. Op de omringende heuvels van de stad werden de druivenstokken gepland. Rond het begin van het Christendom werd wijn – mede dankzij de commerciële Feniciërs – een belangrijk handelsproduct.

De Romeinen breidden de wijnhandel uit over hun Rijk. Zij brachten technieken in zoals conserveren en aromatiseren met hars en kruiden. Ook het laten rijpen van de wijn op warme plekken in kleine amfora’s, in de zon, op warme zolders of naast een haard.

Van de 8e- tot de 15e eeuw is de wijnbouw in de regio onderdrukt gebleven door de bezetting van de Moren. De druiven werden voornamelijk als tafeldruiven of gedroogd als rozijnen gegeten. Er zouden wel momenten geweest zijn dat gedoogde kloosters nog aan enige wijnbouw deden.

Na de voltooiing van de Reconquista van christelijke koninkrijken in 1492, bloeide de wijnbouw weer op.

In de 19e eeuw werd de wijnbouw – hoewel iets minder erg als elders in Europa – voor een groot deel verwoest door de druifluis. Vanaf dat moment heeft de moderne wijnbouw zijn intrede gedaan. Naast het enten van wijnstokken op de Amerikaanse onderstam, kwamen nieuwe moderne wijnmakerstechnieken op. In een later stadium werd de Spaanse wijnwetgeving gereorganiseerd.

Bodem en klimaat[bewerken]

Spanje kent grote klimatologische en geologische verscheidenheid. Vruchtbare- en bijna onvruchtbare bodems. Droge hete gebieden in het zuiden tot nattere koelere streken in het noorden. Laag- en hoogvlaktes, bergen en hoge heuvelhellingen. Wijnstokken kan men aantreffen in woestijnachtige omgeving, op vulkanische grond of in met sneeuw bedekte landschappen. Juist omdat de wijnstok zich onder uiteenlopende omstandigheden kan handhaven, is het ten opzichte van veel andere gewassen in het voordeel. Een reden dat wijnbouw in Spanje zo omvangrijk is.

Naast het landelijke klimaat kennen de afzonderlijke wijnregio’s hun eigen microklimaat.

Wetgeving en kwaliteitssysteem[bewerken]

Ter bescherming en informatie van de consument is er een beschermde oorsprongsbenaming om herkomst en kwaliteit van wijn te waarborgen. Met de toetreding tot de Europese Unie is deze wijnwet en regelgeving tot stand gekomen. In het Engels is dit beschreven als Quality Wines Produced in Specified Regions of QWPSR. Deze wijnen hebben een beschermde geografische aanduiding. In het Spaans de VCPRD genoemd, de afkorting van vino de calidad producido en una región determinada. De regelgevende instanties die hier over gaan – de "Consejos Reguladores" – bestaan uit zowel wijnboeren, wijnproducenten als oenologen. Zij leggen vast welke druiven er verbouwd mogen worden, hoe de wijnstokken moeten worden gesnoeid, hoeveel er op een hectare mag worden geproduceerd, het lageren en meer. Ook houden zij zich bezig met in standhouden van oude tradities, onderzoek en nieuwe technologieën.
Binnen de VCPRD kent men de groep “kwaliteitswijn” en een groep “tafelwijn”.

Kwaliteitswijn,

Het toegepaste classificatiesysteem omvat 120 wijnregio’s. Twee regio’s – La Rioja en Priorat – hebben de hoogste DOC-status. De groep kwaliteitswijnen met een beschermde oorsprongsbenaming kan worden onderverdeeld in twee subgroepen. Algemeen geldt dat de wijn van één wijngaard afkomstig is. De "Vinos de Pago".

  • 1a. DOC. – formeel DOCa. – Vinos de Denominación de Origen Calificada. Dit is de hoogste kwaliteitstrap in de Spaanse wijnbouw. In april 1991 waren het wijnen uit de Rioja die deze status het eerst toekwamen.
Er kunnen nu ook wijnen naar deze kwaliteitstrap promoveren die de periode daaraan voorafgaand tenminste tien jaar een DO-status hadden.
1b. DO. Vinos de Denominación de Origen. Wijnen met deze status moeten voordat zij deze krijgen, al tenminste vijf jaar aan de hiervoor gestelde kwaliteitseisen voldoen. De oudste DO’s dateren uit 1932
  • 2. Vinos de Calidad con Indicación Geográfica. Dit is een aanduiding die wijst op een bepaalde geografische regio waar de wijn vandaan komt.
Tafelwijn,

Ook de kwaliteitstrap tafelwijn kent twee groepen.

  • Vinos de la Tierra. Afgekort: VdlT Landwijnen met specifieke lokale eigenschappen zonder de strenge eisen zoals de hierboven genoemde kwaliteitswijnen.
  • Vino De Mesa. Tafelwijn. In deze groep worden alle overige wijnen opgenomen. Het zijn doorgaans eenvoudige wijnen. Heel enkele keer kunnen het kwaliteitswijnen zijn in de zin van smaakbeleving, maar die echter niet binnen die gestelde eisen van de wet- en regelgeving vallen.

Wijnbouwregio’s[bewerken]

Galicië

In alle 17 autonome regio’s van Spanje wordt wijn verbouwd. Hieronder de opsomming van de DO-wijngebieden.

  • Cava Do komt uit meerdere gebieden, zo’n 80 % uit Catalonië.

De landwijnen – de Vinos de la Tierra of VdlT – zijn eveneens over de meeste autonome regio’s verdeeld. Klik op het kaartje bovenaan deze pagina voor de legenda.


In de noordelijke regio’s

Galicië[bewerken]

  • Rías Baixas DO (of Rías Bajas)
  • Ribeiro DO
  • Ribeira Sacra DO
  • Monterrei DO
  • Valdeorras DO

Castilië en León[bewerken]

Castilië en León
  • Bierzo DO
  • Tierra de León DO
  • Cigales DO
  • Arribes DO
  • Toro DO
  • Tierra del Vino de Zamora DO
  • Rueda DO
  • Ribera del Duero DO
  • Arlanza DO

La Rioja[bewerken]

La Rioja

Baskenland[bewerken]

Baskenland
  • Txacoli de Álava - Arabako Txakolina DO (Chacolí de Álava)
  • Txakoli de Bizkaia - Bizkaiko Txakolina DO (Chacolí de Vizcaya)
  • Txakoli de Getaria - Getariako Txakolina DO (Chacolí de Guetaria)

Navarra[bewerken]

Navarra
  • Navarra DO

Aragón[bewerken]

Aragón
  • Campo de Borja DO
  • Cariñena DO
  • Calatayud DO
  • Somontano DO

Catalonië[bewerken]

Catalonië
  • Costers del Segre DO
  • Terra Alta DO
  • Tarragona DO
  • Montsant DO
  • Priorat DOCa (Priorato)
  • Conca de Barberà DO
  • Penedès DO
  • Pla de Bages DO
  • Alella DO
  • Empordà DO (Ampurdán)
  • Algemeen: Catalunya DO. Onder andere Sangre de toro.

De noordelijke kustprovincies Asturië en Cantabrië produceren alleen tafelwijn of landwijnen “VdlT”.


In de middelste strook van het land

Extremadura[bewerken]

Extremadura
  • Ribera del Guadiana DO

Madrid[bewerken]

Madrid
  • Vinos de Madrid DO

Castilië-La Mancha[bewerken]

Castilië-La Mancha
  • Almansa DO
  • Manchuela DO
  • Ribera del Júcar DO
  • Uclés DO
  • Mondéjar DO
  • La Mancha DO
  • Valdepeñas DO
  • Méntrida DO

Valencia[bewerken]

Valencia
  • Valencia DO
  • Utiel-Requena DO
  • Alicante DO

Murcia[bewerken]

Murcia
  • Yecla DO
  • Bullas DO
  • Jumilla DO


In het zuiden bevindt zich

Andalusië[bewerken]

Andalusië


Op de eilandgroepen

Balearen[bewerken]

Balearen
  • Binissalem DO
  • Pla i Llevant DO

Canarische Eilanden[bewerken]

Canarische eilanden
  • La Palma DO
  • El Hierro DO
  • La Gomera DO
  • Abona DO
  • Tacoronte-Acentejo DO
  • alle de Güímar DO
  • Ycoden-Daute-Isora DO
  • alle de La Orotava DO
  • Gran Canaria DO
  • Lanzarote DO

Wijntermen en lagering[bewerken]

Op onder meer wijnetiketten wordt (wettelijke) informatie geplaatst over de eigenschappen van bepaalde wijn in een wijnfles. Sommige termen of Spaanse woorden worden alleen gebruikt in spreektaal.

Smaak
  • abocado: zoet.
  • dulce: zoet
  • semiseco: halfdroog
  • seco: droog
  • brut: droog.
Kleur
  • blanco: witte wijn
  • rosado: rosé-wijn
  • tinto: rood, rode wijn
Mousserend
  • cava: mousserende wijn. 80% van de cava’s komt uit Catalonië.
  • método tradicional: klassieke wijze van mousserende wijnbereiding.
  • espumoso: Schuimwijn
  • vino de aguja: bubbeltjeswijn
  • vino gaseoso: wijn waaraan in later stadium koolzuur aan toegevoegd is.
Overigen
  • aguardiente: distillaat of brandy, zoals aguardiente de orujo.
  • bodega: wijnbedrijf.
  • bodeguero: Eigenaar Bodega.
  • cepa: druivensoort
  • cosecha: jaargang
  • generoso: versterkte aperitief- of dessertwijn
  • vendimia: druivenoogst
  • viña of viñedo: wijngaard
  • vino corriente: alledaagse wijn
  • vino comarcal: lokale wijn
  • vino de pago: wijn van één wijngaard

Lagering[bewerken]

Doorgaans zijn Spaanse wijnen die op de markt komen op dronk. Over de opvoeding en lagering van wijn bestaan meerdere termen.

  • barrica: vat of fust
  • criado por … of elaborado por …: de wijn is opgevoed door …
  • embotellado por …: de wijn is gebotteld door …
Voorts kent men in rijpingsgraad
  • Crianza - Rode wijn met minstens 2 jaar kelderrijping waarvan 6 maanden op het vat. Witte wijn en roséwijn minstens 1 jaar kelderrijping waarvan 3 maanden op het vat
  • Reserva - Rode wijn minstens 3 jaar kelderrijping waarvan 1 jaar op vat. Witte wijn en roséwijn minimaal 2 jaar kelderrijping waarvan 6 maanden op vat.
  • Gran Reserva - Rode wijn minimaal 5 jaar kelderrijping waarvan 2 jaar op vat. Witte wijn en roséwijn minimaal 4 jaar kelderrijping waarvan 6 maanden op vat.
  • Joven - Is een aanduiding voor een jonge wijn die minder dan 6 maanden heeft gerijpt op hout of rvs.

Druivensoorten[bewerken]

In de Spaanse wijngaarden worden meer dan 250 druivensoorten verbouwd. Hiervan maakt men wijn met een grote verscheidenheid aan stijlen en kwaliteiten. De meest bekende druivensoorten die er worden verbouwd zijn (jaar 2000):

Druivensoort Kleur Areaal
in hectare
Opmerking
Airén Wit 338635 Het areaal neemt sterk af
Tempranillo Rood 112950 Het areaal neemt sterk toe
Bobal Rood 92630
Grenache (Garnacha) Rood 86800 Het areaal neemt sterk af
Monastrell Rood 65100
Pardillo (Pardina) Wit 51572
Macabeo (Viura) Wit 32905
Palomino (Listán blanco) Wit 29845
Mencía Rood 11330
Pedro Ximénez Wit 11115
Cayetana Blanca Wit 10743 Het areaal neemt sterk toe
Chelva Wit 10711
Parellada Wit 10415
Mazuelo Rood 9470
Xarel·lo Wit 9227

Bronnen[bewerken]