Wijzigingen

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
13 bytes verwijderd ,  7 jaar geleden
k
Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix
{{Infobox compositie
| titel= Impressions Rhapsodiques<br />De Markerwaard - IJsselmeer Impressies
| componist= [[Kees Vlak]]
| soortcompositie= [[Fantasie (muziek)|Fantasie]]
| geschrevenvoor= [[Fanfare (orkest)|fanfareorkest]]
| opgedragenaan=
| duur= ± 12 minuten
| afbeelding2= Marken.jpg
| onderschrift2= Eiland in het Markermeer
}}
Dit werk werd speciaal geschreven om zijn première te beleven bij de officiële opening van het nieuwe cultureel centrum van de gemeente [[Marken (Nederland)|Marken]]. De aanduiding "rhapsodiques" heeft betrekking op de verwerking van het volksliedje ''De zevensprong'', waarvan motieven in deze compositie gebruikt zijn. De reden daarvoor zal in de verdere uitleg duidelijk worden. Het werk heeft twee ondertitels, namelijk ''IJsselmeer Impressies'' en ''De Markerwaard''. De componist heeft dit werk immers opgevat als een muzikaal protest tegen de voorgenomen inpoldering van de Marken. Daarmee voegt hij zich bij die vele componisten en dichters die door middel van hun werken willen waarschuwen voor het gevaar dat de mens aan zijn eigen uitvindingen ten gronde zal gaan (bijvoorbeeld: [[Johann Wolfgang von Goethe]]: "[[De tovenaarsleerling|Der Zauberlehrling ("De tovenaarsleerling")]]" (1797); [[Paul Dukas]]: "L'apprenti sorcier", symfonisch scherzo (1897)). Daarom heeft de componist geprobeerd om in deze compositie zijn indrukken van Marken - waar hij zelf woont - weer te geven.
 
Hierbij is zijn eerste en voornaamste indruk de oase van rust en historie, die verschillende vissersplaatsen aan de voormalige [[Zuiderzee (water)|Zuiderzee]] en Marken in het bijzonder vormen, te midden van verstedelijking, industrialisering en verkeer. Wanneer men bedenkt dat dit voormalige eiland op 10 kilometer afstand ligt van [[Amsterdam]] en het dan met deze grote stad vergelijkt, is het nauwelijks voorstelbaar, dat dit dorp nog zo goed als onaangetast kon blijven door alle negatieve elementen van de ontwikkeling daar buiten. Zelfs het toerisme heeft tot op heden geen echte nadelige invloed op Marken en zijn bewoners gehad.
 
Mede dankzij de religieuze achtergrond is zondag rustdag en blijft het verkeer tot een minimum beperkt. Door het ontbreken van verkeer is de orde in de natuur nog nauwelijks verstoord, waardoor 's winters verschillende vogels op bepaalde plekken hier nog een pleisterplaats vinden bij hun vertrek naar het zuiden. De laatste jaren zijn bovendien honderden zwanen van de vervuilde randmeren (veroorzaakt door de inpoldering van zuidelijk Flevoland) naar Marken en omgeving verhuisd, hetgeen Marken een idyllisch aanzicht geeft.
 
Hoewel cultureel de voortgang van de ontwikkeling normaal ook op Marken zijn intrede doet, zijn de nadelen nog nauwelijks te bespeuren. De moderne amusementsmuziek heeft zijn invloed duidelijk op de jeugd, maar daarnaast bestaat er ook nog een oorspronkelijke volksdansgroep, gemengd koor, mannenkoor en toneelvereniging.
 
Het werk bestaat echter niet alleen uit idyllische muziek. De bedreiging van de inpoldering, waardoor er te Marken eventueel een luchthaven zou komen, wordt herhaalde malen naar voor gebracht.
 
== Muziek ==
[[Bestand:Kees Vlak Impressions Rhapsodiques1.png]]
 
Uit dit motief worden de verschillende [[Thema (muziek)|thema's]] ontwikkeld. De thema's tonen een grote verscheidenheid en zouden van middeleeuws tot hedendaags gerangschikt kunnen worden. Bij de ontwikkeling van de thema's maakt de componist zich soms los van de metriek en sommige fragmenten worden opgebouwd door het willekeurig samenvoegen van verschillende elementen. Ook wat betreft de notatie zijn enkele voor de harmonie- en fanfaremuziek ongebruikelijke aanduidingen gebruikt.
 
Vooraleer het werk hier volledig besproken werd, zijn hier enkele varianten van het hoofdmotief, die doorheen de compositie gebruikt worden.
 
{| class="wikitable"
|-
! De omkering !! De figuratie van de omkering !! De intervalvarianten
|-
 
{| class="wikitable"
|-
! Combinatie van intervalvariant en figuratie !! De verwerking tot hoofdthema !! De verwerking tot secundaire thema's
|-
Een herhaalde aanzwellende [[Dissonantie (muziek)|dissonant]] in het scherpe koper en slagwerk, verbreekt plots de serene sfeer. Dit ''noodlotmotief'' beeldt de bedreiging van de [[Droogmakerij|inpoldering]] uit.
 
Hierna volgt een gedeelte waarin de natuurelementen, in het bijzonder het omliggende water, de uitgestrektheid ervan en het grimmige, steeds wisselende golvenspel, worden uitgebeeld. De componist heeft hier de metrische inleiding los gelaten en laat de diverse secties van het orkest na elkaar inzetten. Daarbij spelen ze [[triller]]s, razendsnelle op en neer gaande [[melodie|melodische]] lijnen of varianten zoals in d (De combinatie van intervalvariant en figuratie). Deze opbouw, die tevens het onsamenhangend geharrewar rond de beslissing omtrent de inpoldering symboliseert, mondt aan het cijfer (4) uit in de figuratie van variant b (De figuratie van de omkering).
 
Dit motief dringt zich tussen het muzikaal materiaal, dat de elementen voorstelt. Bij cijfer (5) gaan ook de trompetten meespelen. Zij voeren het hoofdmotief uit, dat stilaan de elementen verdringt. Dit deel duurt relatief lang, om de uitgestrekte watervlakte en de omvang van het probleem aan te geven. Het onberekenbare en grillige spel der elementen neemt tenslotte af en onmiddellijk horen we weer het dreigende motief van de inpoldering, gevolgd door een laatste nagalm van de elementen.
 
Na een sombere overgang, opgebouwd uit het hoofdmotief in het basregister, komt de liefelijke zijde van Marken en het IJsselmeer aan de beurt: een romantisch thema (De verwerking van het hoofdthema) op innemende wijze gespeeld door de bugels en hoorns, een wandeling uitbeeldend op een windarme zomers zondagmiddag over de dijk en langs de weilanden enerzijds en het water met zijn rietvogels anderzijds, terwijl honderden witte zeilen zich langzaam over het uitgestrekte water voortbewegen. Lang duurt dit echter niet. Moderne invloeden doorbreken al gauw dit tafereel.
 
Het [[Tempo (muziek)|tempo]] wordt aanzienlijk verhoogd, het [[ritme]] wordt onrustig en onevenwichtig. Het geheel wordt gejaagd, het ritme van de grote steden wordt opgedrongen. Hier horen we de secundaire thema's (De verwerking tot secundaire thema's) met de talrijke [[maatsoort]]wisselingen. Midden in dit gedeelte komen er motieven uit het Oudhollandse liedje ''De zevensprong'', als een soort verzet tegen de nieuwigheden. Dit lied wordt echter spoedig weer verdrongen door nog meer gejaagde en opdringerige invloeden.
Alhoewel alle thema's die hier gebruikt worden ontleend zijn aan het hoofdmotief, zijn er toch vaak grote contrasten merkbaar. Dit symboliseert de meningsverschillen omtrent het nut en de wenselijkheid van de inpoldering. Zal men nog in staat zijn de inpoldering te stoppen?
 
De componist spreekt deze hoop uit door het hoofdmotief een vredige discussie te laten beginnen met het beginmotief van ''De zevensprong''.
 
[[Bestand:Kees Vlak Impressions Rhapsodiques10.png]]
== Orkestratie ==
{| class="wikitable"
|-
! Houtinstrumenten !! Koperinstrumenten !! Strijkinstrumenten !! Slagwerk (Percussie)
|-
| || [[trombone]]s I+II+III || || [[tamboerijn]]
|-
| || [[Bariton (instrument)|bariton]] (vioolsleutel) I+II || ||
|-
| || [[eufonium]] || ||
|-
| || [[Tuba (instrument)|tuba]] I in Es || ||
|-
| || [[Tuba (instrument)|tuba]] II in Bes || ||
|}
 
{{bronBron|bronvermelding=
* partituur ''Impressions Rhapsodiques (De Markerwaard - IJsselmeer Impressies)'' - Molenaar's Muziekcentrale N.V., [[Wormerveer]] - 02.1396.08
* Caspar Becx, Loek Paques: ''Componisten en hun Blaasmuziek'', Utrecht: Samo Nederland, ISBN 9070628163

Navigatiemenu