Alex (papegaai): verschil tussen versies

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Verwijderde inhoud Toegevoegde inhoud
JRB (overleg | bijdragen)
JRB (overleg | bijdragen)
Regel 16: Regel 16:


Hij was bijvoorbeeld niet alleen in staat [[vraag (taal)|vragen]] over de voorwerpen te begrijpen, maar kon deze vragen ook verbaal beantwoorden. Bijvoorbeeld op de vraag: "Geef mij de [[rood (kleur)|rode]] bal" pakte Alex de rode bal (en niet de [[groen (kleur)|groen]]e bal of het rode blokje) met zijn [[snavel]]. Ook kon hij de kleur, vorm en materialen van voorwerpen die van [[papier]], [[hout]] of [[metaal]] waren gemaakt correct benoemen. Zo kon hij verbaal zeven kleuren en vijf vormen uit elkaar houden, waarbij hij ook materiaaltype kon onderscheiden. Als hem bijvoorbeeld vier kurken werden getoond, antwoordde hij op de vraag: "hoeveel?, "vier". Op die manier was hij in staat ongeveer 100 verschillende objecten van elkaar te onderscheiden. Een andere variant van vragen stellen bestond hierin dat aan Alex steeds twee voorwerpen werden getoond met de vraag "hetzelfde" (''same'') of "verschillend" (''different'').
Hij was bijvoorbeeld niet alleen in staat [[vraag (taal)|vragen]] over de voorwerpen te begrijpen, maar kon deze vragen ook verbaal beantwoorden. Bijvoorbeeld op de vraag: "Geef mij de [[rood (kleur)|rode]] bal" pakte Alex de rode bal (en niet de [[groen (kleur)|groen]]e bal of het rode blokje) met zijn [[snavel]]. Ook kon hij de kleur, vorm en materialen van voorwerpen die van [[papier]], [[hout]] of [[metaal]] waren gemaakt correct benoemen. Zo kon hij verbaal zeven kleuren en vijf vormen uit elkaar houden, waarbij hij ook materiaaltype kon onderscheiden. Als hem bijvoorbeeld vier kurken werden getoond, antwoordde hij op de vraag: "hoeveel?, "vier". Op die manier was hij in staat ongeveer 100 verschillende objecten van elkaar te onderscheiden. Een andere variant van vragen stellen bestond hierin dat aan Alex steeds twee voorwerpen werden getoond met de vraag "hetzelfde" (''same'') of "verschillend" (''different'').

Alex begreep het "om de beurtgedrag" van communicatie en vaak ook de [[syntax]], die in taal wordt gebruikt.<ref name="wise93"/> Hij noemde een [[appel]] een "banerry", volgens Pepperberg een samentrekking van "banana" en "cherry", de Engelse woorden voor respectievelijk [[banaan]] en [[kers]], twee vruchten waar Alex meer mee vertrouwd was dan met [[appel]]s.<ref name="wise107"/>

Alex kon zelfs tellen en tot op beperkte hoogte het aantal oortgelijke voorwerpen op een dienblad aangeven.<ref name="wise108"> {{cite book |title= Drawing the Line|last= Wise|first= Steven M.|authorlink= Steven M. Wise|coauthors= |year= 2002|publisher= Perseus Books|location= Cambridge, MA|isbn= 0-7382-0340-8|page= 108|pages= |url= }}</ref> Pepperberg zei dat als hij niet kon rekenen de gegevens geïnterpreteerd konden worden als dat Alex in staat was om snel en nauwkeurig een aantal voorwerpen te [[schatten]], zelfs beter dan de mens dit kan.<ref name="wise108"/>


==Onverwachts overlijden==
==Onverwachts overlijden==

Versie van 7 apr 2012 22:34

Alex (19766 september 2007)[1] was een Afrikaanse grijze roodstaartpapegaai (Psittacus erithacus).

Alex was het onderwerp van een dertig jaar (1977–2007) durend experiment door de cognitieve dierenpsycholoog Irene Pepperberg, in het begin aan de Universiteit van Arizona en later aan de Harvard Universiteit en de Brandeis Universiteit.

Achtergrond

Pepperberg kocht Alex in een normale dierenwinkel in de buurt van O'Hare International Airport in Chicago, toen hij ongeveer één jaar oud was.[2] Zij deed op dat moment onderzoek aan de Purdue University. Alex zijn vleugels werden geknipt, toen hij nog heel jong was. Daarom is hij nooit in staat geweest te leren vliegen. [3]

De naam Alex is een acroniem van Avian Language EXperiment, maar Pepperberg verklaarde de naam later ook als Avian Learning EXperiment, dit vanwege een verdere acceptatie in haar onderzoeksgebied, een toentertijd gevoelig onderwerp (uitgelegd in haar boek, Alex & Me).[4]

Leervermogen van Alex

Alex verwierf zich een woordenschat van enkele honderden woorden, en was ook in staat de betekenis en syntaxis van woorden en korte zinnen te begrijpen.

Pepperberg was conservatief in haar beschrijvingen van Alex zijn prestaties. Zij claimde niet dat hij "taal" kon gebruiken, maar zei in plaats daarvan dat hij een twee-weg communicatiecode gebruikte.[5] Toen zij Alex' prestaties in 1999 opsomde zei Pepperberg dat hij 50 erschillende voorwerpen kon identificeren en hoeveelheden tot en met zes kon herkennen; dat hij verder zeven kleuren en vijf vormen kon onderscheiden en inzicht had in de concepten "groter", "kleiner", "hetzelfde" en "anders". Op dat moment was hij bezig de begrippen "over" en "onder" te leren.[2] Alex slaagde er in steeds moeilijker testen te doorstaan. daaronder ook een test om te meten of mensen het onderstadium 6 (objectpermanentie) van Jean Piaget hebben bereikt.[6] Alex toonde verrassing en ook irritatie, wanneer hij tijdens de testen met een niet-bestaand object of iets anders, dan wat hem was voorgespiegeld, werd geconfronteerd.[6]

Hij was bijvoorbeeld niet alleen in staat vragen over de voorwerpen te begrijpen, maar kon deze vragen ook verbaal beantwoorden. Bijvoorbeeld op de vraag: "Geef mij de rode bal" pakte Alex de rode bal (en niet de groene bal of het rode blokje) met zijn snavel. Ook kon hij de kleur, vorm en materialen van voorwerpen die van papier, hout of metaal waren gemaakt correct benoemen. Zo kon hij verbaal zeven kleuren en vijf vormen uit elkaar houden, waarbij hij ook materiaaltype kon onderscheiden. Als hem bijvoorbeeld vier kurken werden getoond, antwoordde hij op de vraag: "hoeveel?, "vier". Op die manier was hij in staat ongeveer 100 verschillende objecten van elkaar te onderscheiden. Een andere variant van vragen stellen bestond hierin dat aan Alex steeds twee voorwerpen werden getoond met de vraag "hetzelfde" (same) of "verschillend" (different).

Alex begreep het "om de beurtgedrag" van communicatie en vaak ook de syntax, die in taal wordt gebruikt.[7] Hij noemde een appel een "banerry", volgens Pepperberg een samentrekking van "banana" en "cherry", de Engelse woorden voor respectievelijk banaan en kers, twee vruchten waar Alex meer mee vertrouwd was dan met appels.[8]

Alex kon zelfs tellen en tot op beperkte hoogte het aantal oortgelijke voorwerpen op een dienblad aangeven.[9] Pepperberg zei dat als hij niet kon rekenen de gegevens geïnterpreteerd konden worden als dat Alex in staat was om snel en nauwkeurig een aantal voorwerpen te schatten, zelfs beter dan de mens dit kan.[9]

Onverwachts overlijden

Alex overleed op 6 september 2007 op 31 jarige leeftijd.[10] Alex zijn dood kwam als een complete verrassing; de gemiddelde levensduur van Afrikaanse grijze papegaaien is zestig jaar.[11] Alex leek de dag ervoor nog goed gezond, maar werd de volgende dag 's-ochtend dood aangetroffen.[1] Volgens een persbericht van de Alex Foundation, "Alex werd tijdens zijn meest recente jaarlijks medisch onderzoek ongeveer twee weken voor zijn dood in goede gezondheid bevonden. Volgens de dierenarts die de autopsie uitvoerde was er geen aanwijsbare oorzaak voor zijn dood."[1] [4] Volgens Pepperberg zal de dood van Alex het onderzoek niet stoppen, maar betekent het wel een een grote tegenslag.[4] Het lab heeft twee andere vogels, waaronder de Afrikaanse grijze roodstaartpapegaai Griffin, maar hun vaardigheden komen niet in de buurt van die van Alex.[4]

The Alex Foundation maakte de resultaten van de patholoog anatoom op 4 oktober 2007 bekend:

Alex stierf snel. Hij had een plotselinge, onverwachte gebeurtenis katastrofisch geassocieerd met aderverkalking ("arteriosclerose"). Het was of een fatale aritmie, een hartaanval of een beroerte, waardoor hij plotseling dood bleef zonder lijden. Er was geen manier om zijn overlijden te voorspellen. Al zijn tests, met inbegrip van zijn cholesterolgehalte en asper-niveaus, waren eerder dezelfde weg nog normaal. Zijn dood kan niet in verband worden gebracht met zijn dieet of zijn leeftijd, onze dierenarts zei dat zij soortgelijke gebeurtenissen in jonge (minder dan 10 jaar oude) vogels met een gezond dieet heeft gezien. Waarschijnlijk zijn genetische oorzaken of eenzelfde laagniveau (nog onmogelijk bij vogels te detecteren) ontstekingsziekte, die ook een rol spelen bij hart- en vaatziekten bij mensen, voor Alex zijn dood verantwoordelijk.

Alex zijn laatste woorden gericht aan Pepperberg waren: "Wees goed. Tot morgen. Ik houd van je..." [12]

Externe links

Voetnoten

  1. a b c The Alex Foundation (10 september 2007).
  2. a b (en) Smith, Dinitia, "A Thinking Bird or Just Another Birdbrain?", New York Times, October 9, 1999.
  3. "A Little Bird Told Me", Seed Magazine, 12 september 2007.
  4. a b c d David Chandler (11 september 2007) Farewell to a famous parrot: Alex, who could talk and count, dies at 31.
  5. Wise, Steven M. (2002), Drawing the Line. Perseus Books, Cambridge, MA, 90–92. ISBN 0-7382-0340-8.
  6. a b Wise, Steven M. (2002), Drawing the Line. Perseus Books, Cambridge, MA, 101–102. ISBN 0-7382-0340-8.
  7. Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam wise93
  8. Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam wise107
  9. a b Wise, Steven M. (2002), Drawing the Line. Perseus Books, Cambridge, MA, p. 108. ISBN 0-7382-0340-8.
  10. "Alex the African Grey", The Economist, 20 september 2007. Geraadpleegd op 19 januari 2009. "Science's best known parrot died on September 6th, aged 31"
  11. Bird brain Alex the parrot dies
  12. "Milestones Sep. 24, 2007", 24 september 2007.