Oostenrijks-Gelre: verschil tussen versies

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
261 bytes verwijderd ,  5 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
| Talen = [[Limburgs]]
| Religie = [[Rooms-katholiek]]
| Regeringsvorm = [[Hertogdom]]
| Staatshoofd = [[Hertog]]
| Plv. Staatshoofd =
| Regeringsleider =
| Dynastie =
}}
Het [[hertogdom]] '''Oostenrijks-Gelre''' of '''Oostenrijks-Gelderland''' is het gedeelte van het oude [[hertogdom Opper-Gelre]] dat ook na 1715 bij de [[SpaanseZuidelijke SuccessieoorlogNederlanden]], bij devoortaan "[[ZuidelijkeOostenrijkse Nederlanden]]", bleef. Het ging om het zuidelijke deel van het [[hertogdom Gelre#Geografie|kwartier]] [[Opper-Gelre]], met o.m. de steden [[Roermond (stad)|Roermond]], [[Wessem]] en [[Weert (stad)|Weert]].
 
==Oprichting==
===De delingen van Gelre===
DeIn [[Tachtigjarige1700 Oorlog]]behoort verdeeltgeheel Opper-Gelre eennog eerste keer (1648): de noordelijke kwartieren vallen aantot de [[Republiek der Zeven VerenigdeSpaanse Nederlanden|Nederlandse Republiek]], het(zie kwartier "[[Opper-Gelre"#Geschiedenis|geschiedenis blijftvan bij de [[Spaanse NederlandenOpper-Gelre]]). Wanneer de Spaanse Nederlanden naar het [[Huis Bourbon]] vererven (1700),Spoedig breekt opnieuw oorlog uit:echter de [[Spaanse Successieoorlog]] uit. Na een jarenlange strijd komt het totBij de [[Vrede van Utrecht (1713)]]. Hierbij wordt bepaaldovereengekomen dat de overwinnaars [[Opper-Gelre#Spaanse SuccessieoorlogVerdeling|Opper-Gelre in drieënvieren delen]]. EénMet vanhet nieuwe [[Barrièretractaat]] (1715) wordt ook de drielaatste restgebiedendeling gaat,vastgelegd: evenalsdie tussen de [[ZuidelijkeStaten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]], over naaren de [[aartshertogdom Oostenrijk|Oostenrijkse]] tak van het [[Huis Habsburg]]. In dit laatste restant wordt in maart 1716 ''la Gueldre Autrichienne'' opgericht.
 
In dit restgebied wordt in maart 1716 het nieuwe hertogdom "Oostenrijks-Gelre" opgericht. Dit bestaat uit Roermond meten het bijhorende districtaanliggende ''Cruchten'', (meteen o.m.restant van het "ambt [[Erkelenz]]" ([[Elmpt]], [[Niederkrüchten|(Neder)kruchten]], Overkruchten en [[Wegberg]]). Verder liggen vijf [[rijksvrijheid|rijksvrije]] [[heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheden]] op leenrechtelijk en/of juridisch vlak binnen de invloedssfeer: Weert (met [[Nederweert (plaats)|Nederweert]]), Wessem, [[Meijel]], [[Dalenbroek]] en [[Obbicht en Papenhoven|Obbicht-Papenhoven]]. Tot slot fungeren de [[Nederrijns-Westfaalse Kreits|Nederrijnse]] territoria [[abdijvorstendom Thorn|Thorn]] en [[rijksheerlijkheid Kessenich|Kessenich]] als [[protectoraat]]. Bij het [[Verdrag van Fontainebleau (1785)]] wordt Obbicht-Papenhoven afgestaan aan het [[Staats-Opper-Gelre|Staatse deel]].
 
==Einde==
===Frans en Nederlands===
In 1790 neemt Oostenrijks-Gelre deel aan de oprichting van de [[Verenigde Nederlandse Staten]], die echter eind dat jaar weer het keizerlijke gezag erkennen. Het keizerlijke gezag duurt echter niet lang meer; van december 1792 tot maart 1793 beheerst [[Francisco de Miranda]] Roermond in naam van de [[Eerste Franse Republiek]]. In september 1794 wordt de Franse heerschappij definitief gevestigd. Een jaar later wordt het hertogdom opgeheven en ingedeeld bij het [[departementen in de Nederlanden|departement]] [[Beneden-Maas]].
 
Tijdens de [[Eerste Coalitieoorlog]] drijft [[Francisco de Miranda]] de Oostenrijkse troepen uit de Nederlanden. In december 1792 neemt hij ook Oostenrijks-Gelre in. Hij ontruimt de Rechtermaasoever weer in maart 1793, als gevolg van de Franse nederlaag bij [[Aldenhoven]].
In 1814 worden de gebieden tussen [[Maas]] en [[Rijn]] zonder wettige [[vorst (heerser)|vorst]] onder het bestuur van "generaal-gouverneur" [[Johann August Sack]] geplaatst. Hieronder ook Oostenrijks-Gelre. In mei 1815 staat Sack aan [[Willem I der Nederlanden]] de gebieden af die voorts de [[Limburg (Verenigd Koninkrijk der Nederlanden)|eerste provincie Limburg]] vormen, behoudens de grenswijzigingen van het [[Traktaat van Aken]] (1816). Door dit traktaat wordt o.m. het district Cruchten afgestaan.
 
In september 1794 wordt de Franse heerschappij definitief gevestigd. Een jaar later wordt het hertogdom opgeheven en ingedeeld bij het [[departementen in de Nederlanden|departement]] [[Beneden-Maas]].
 
In 1814-6 gaat het voormalige Oostenrijks-Gelre, met uitzondering van het gebied ''Cruchten'', op in het nieuwe [[Verenigd Koninkrijk der Nederlanden]] (zie [[oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden]]).
 
==Externe links==
1.014

bewerkingen

Navigatiemenu