Emissiehandel: verschil tussen versies

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
3 bytes verwijderd ,  2 jaar geleden
k
Invulling parameters sjabloon
k (Invulling parameters sjabloon)
[[Bestand:Braunkohlekraftwerk.jpg|thumb|300px|Elektriciteitscentrales van minimaal 20 megawatt (MWth) kunnen handelen in emissierechten van CO<sub>2</sub> en NO<sub>x</sub>.]]
[[FileBestand:Carbon taxes and emission trading worldwide 2019.svg|alt=Carbon taxes and emission trading worldwide|thumb|Emissiehandel en [[koolstoftaks]]en wereldwijd (2019)<ref>{{Citeer boek|author = World Bank Group |title = State and Trends of Carbon Pricing 2019 |date = 2019-06-06 |url = https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/31755 |langtaal = en}}</ref>
{{LegendLegenda|#009a3e|Emissiehandel geïmplementeerd of gepland}}
{{LegendLegenda|#323b90|Koolstoftaks geïmplementeerd of gepland}}
{{LegendLegenda|#fbba00|Emissiehandel of koolstoftaks wordt in overweging genomen}}]]
'''Emissiehandel''' is de handel in emissierechten. Emissierechten geven landen of bedrijven het recht om bepaalde [[broeikasgas]]sen of andere schadelijke gassen uit te stoten. Het gaat daarbij om bijvoorbeeld [[koolstofdioxide]] (CO<sub>2</sub>), [[methaan]] (CH<sub>4</sub>), [[Distikstofmonoxide|lachgas]] (N<sub>2</sub>O), [[chloorfluorkoolstofverbinding]]en (cfk's) en bijvoorbeeld [[stikstofoxide]]n (NO<sub>x</sub>). Indien het aantal rechten beperkt is, wordt het voor bedrijven duur om emissies uit te stoten, hetgeen zou moeten leiden tot vergroening van het productieproces en investeringen in [[Duurzame energie|hernieuwbare energie]].
Meer officieel is emissiehandel de handel in emissieruimte. De emissieruimte geeft aan hoeveel een land of bedrijf van een bepaald gas mag uitstoten ([[luchtvervuiling|emitteren]]).
 
==Problemen in theorie en praktijk==
In theorie is emissiehandel een efficiënte beleidsmaatregel ten opzichte van bijvoorbeeld een [[Koolstoftaks|emissiebelasting]] (ecotaks) (slecht voor de concurrentiepositie){{bronBron?||2019|07|12}} of fysieke emissiebeperkingen (hoge [[transactiekosten]]). Toch zijn er potentiële problemen; deze hebben te maken met de uitvoering van de emissiehandel. Het grootste probleem doet zich voor bij de invoering. Op dat moment moeten de emissierechten voor het eerst worden verdeeld onder de bedrijven die de te verhandelen stoffen uitstoten. Daar bestaan in principe twee methoden voor:
# De emissierechten worden geveild op een [[veiling]]. Volgens [[milieu-economie|milieu-economen]] is dit het efficiëntst: immers de veiling creëert een transparante [[Markt (economie)|markt]] waardoor de juiste prijs ontstaat. Het probleem is wat te doen met het geld dat de veiling oplevert. Het kan worden benut voor het onderhavige milieuprobleem, maar de betreffende bedrijven willen uiteraard dat dit geld weer ten goede komt aan de sector.
# De emissierechten worden via een voorafgemaakte afspraak verdeeld. Vaak krijgen de bedrijven evenveel rechten als hun huidige emissies; dit systeem wordt ''[[grandfathering]]'' of ''grandparenting'' genoemd. Dat bevoordeelt bestaande bedrijven, die daarom meestal intensief [[lobbyen]] voor grandfathering. Een voorafgemaakte afspraak benadeelt echter nieuwe toetreders tot de markt en het duurt ook veel langer voordat er een realistische marktprijs tot stand komt. Een gratis toedeling van emissierechten is extra voordelig van aandeelhouders van bestaande bedrijven, omdat ze waarde vertegenwoordigen in de balans van de bedrijven.<ref>Edwin Woerdman, Oscar Couwenberg, Andries Nentjes: [http://www.rug.nl/rechten/faculteit/vakgroepen/beof/ecof/terechte_energieprijsverhoging_door_gratis_emissierechten.pdf ''Terechte energieprijsverhoging door gratis emissierechten''], Economisch Statistische Berichten 91 (4493), p. 427—429, 8. september 2006</ref>
==Werking van de emissiehandel==
===NO<sub>x</sub>===
Bedrijven die veel NO<sub>x</sub> uitstoten krijgen een wettelijke emissienorm, de zogenoemde prestatienorm, opgelegd. Deze norm hangt af van het energieverbruik van de installaties in een bedrijfslocatie en wordt ook wel prestatienorm genoemd. Het gaat voornamelijk om stookinstallaties (fornuizen, ketels) die zelf direct NO<sub>x</sub>-emissies veroorzaken. Hoe meer [[brandstof]] een installatie gebruikt, des te meer NO<sub>x</sub>-rechten het bedrijf krijgt.
Dit wordt daarom wel een relatief plafond genoemd.
 
De prestatienorm (performance standard rate of PSR) wordt uitgedrukt in een emissie-eis per eenheid gebruikte energie, om precies te zijn in grammen NO<sub>x</sub>-emissie per gigajoule (GJ) gebruikte [[energie]] (g/GJ). Deze norm is voor alle bedrijven gelijk. Voor procesinstallaties zijn prestatienormen vastgesteld in grammen NO<sub>x</sub> per [[ton (massa)|ton]] product.
Bedrijven die meer uitstoten dan de prestatienorm, hebben twee keuzen: ze investeren in maatregelen om hun emissie te verminderen, of ze kopen via emissiehandel extra rechten van bedrijven die hun prestatienorm wel halen.
Het systeem van NO<sub>x</sub>-emissiehandel richt zich uitsluitend op de zware industrie in Nederland.
 
 
===CO<sub>2</sub>===
Bij CO<sub>2</sub>-emissiehandel krijgen bedrijven een vastgestelde hoeveelheid emissierechten toebedeeld. Dit wordt wel een absoluut emissieplafond genoemd, of, met de Engelse term, een cap. Het systeem van CO<sub>2</sub>-emissiehandel vloeit voort uit Europese regels. Elke EU-lidstaat moet volgens die EU-regels het systeem van CO<sub>2</sub>-emissiehandel ontwikkelen.
Er kan dus gehandeld worden tussen bedrijven binnen de Europese Unie.
 
Uitgangspunt van emissiehandel is dat bedrijven altijd de goedkoopste optie zullen kiezen bij de keuze tussen het zelf terugbrengen van hun emissies of het aankopen van emissierechten. Emissiehandel leidt ertoe dat de uitstoot van gassen daar wordt teruggedrongen waar dat het goedkoopst is (zie CO<sub>2</sub>-emissiehandel).
 
Voor CO<sub>2</sub> werken het [[Ministerie van Economische Zaken (Nederland)|ministerie van Economische Zaken]], het [[Ministerie van Infrastructuur en Milieu]], [[provincie]]s en bedrijven aan een plan waarin de grotere bedrijven en industrieën emissierechten krijgen toebedeeld. Dit wordt het toewijzingsplan of allocatieplan genoemd. Het eerste plan loopt van 2005 tot en met 2007.
Eind maart 2004 moet het plan aan de [[Europese Commissie]] worden voorgelegd. Volgende plannen hebben telkens een looptijd van 5 jaar.
 
==Emissiehandel voor bedrijven==
Op 1 januari 2005 is in de EU, en dus ook in Nederland, een systeem van CO<sub>2</sub>-emissiehandel van start gegaan. Op 1 juni 2006 is alleen in Nederland ook emissiehandel in NO<sub>x</sub> ingevoerd. Deze handel vindt plaats tussen bedrijven in de zware industrie en elektriciteitssector, die veel van deze stoffen uitstoten. De handel in CO<sub>2</sub>-emissierechten is onderdeel van het klimaatbeleid. Via dit beleid spoort de overheid alle doelgroepen - huishoudens, verkeer, energie- en industriesectoren, landbouw, handel, diensten en overheid – aan om de binnenlandse Kyotodoelstelling te halen.
De handel in NO<sub>x</sub>-emissierechten is onderdeel van het beleid voor [[verzuring]] en grootschalige [[luchtverontreiniging]].
NO<sub>x</sub> is geen broeikasgas, maar draagt bij aan verzuring en [[smog]]. De volgende bedrijven kunnen,
 
er bedrijfslocatie, handelen in p
 
n NO<sub>x</sub>-emissieandelen:
 
*Bedrijven met verbrandingsinstallaties die een totaal thermisch vermogen van minimaal 20 megawatt (MWth) hebben. Het thermisch vermogen geeft aan hoeveel brandstof een installatie maximaal kan verstoken. Het gaat hierbij om raffinaderijen, elektriciteitscentrales en bijvoorbeeld (petro)chemische bedrijven.
*Bedrijven met een bepaalde uitstoot die vrijkomt tijdens het productieproces (procesemissie)
*Bedrijven met combinatie van verbrandings- en procesinstallaties
 
In CO<sub>2</sub>-emissierechten kunnen alle bedrijven handelen die emissierechten voor CO<sub>2</sub>-handel krijgen toebedeeld en de bedrijven die een ‘rechtenrekening’ hebben gekregen. De volgende bedrijven en industrieën krijgen rechten:
*Bedrijven met verbrandingsinstallaties met een totaal thermisch vermogen van minimaal 20 megawatt (MWth). Dit kunnen elektriciteitsbedrijven of chemiebedrijven zijn die een dergelijk vermogen hebben opgesteld. Verder gaat het om [[raffinaderij]]en, en [[cokesoven]]s. Daarnaast vallen hier echter ook onder de bedrijven die ferrometalen produceren en verwerken, die delfstoffen verwerken en die papier, pulp en karton produceren.
 
Bijlage I bij de Europese richtlijn over de emissiehandel vermeldt alle installaties en de voor de meeste categorieën bijbehorende capaciteitsgrenzen. Voor Nederland gaat het om zo’n 300 bedrijven, die gezamenlijk ongeveer 45% van de Nederlandse broeikasgassen uitstoten en ongeveer 20% van de Nederlandse NO<sub>x</sub>-emissie voor hun rekening nemen.
Bedrijven die onder het systeem van emissiehandel vallen, zijn niet verplicht te handelen in emissierechten. Als een bedrijf maatregelen neemt om de emissie te beperken en daardoor (ruim) aan de emissienorm voldoet, hoeft het niet te handelen in emissierechten. Een bedrijf dat echter meer NO<sub>x</sub> uitstoot dan de wettelijke norm, of meer CO<sub>2</sub> uitstoot dan het rechten heeft gekregen, is verplicht om emissierechten te kopen om het teveel aan emissies af te dekken.
 
Bedrijven zijn weliswaar niet verplicht om in emissierechten te handelen, ze zijn wel verplicht te voldoen aan de eisen voor monitoring en rapportage die voor emissiehandel gaan gelden. Voor NO<sub>x</sub>-emissiehandel staat deze eisen in het ‘Programma van eisen NO<sub>x</sub>-monitoring’, voor CO<sub>2</sub>-emissiehandel in Europese richtsnoeren.
Deze komen ook in een Programma van eisen.
 
 
==Wettelijke regelingen==
Er zijn wettelijke regelingen gemaakt om de handel in emissies mogelijk te maken <ref>Emissiehandel: [http://www.emissieautoriteit.nl/emissiehandel/wetten-en-regels/nationale-wetten-en-regels wetten, algemene maatregelen van bestuur, ministeriële regelingen en circulaires]</ref>:
*Implementatiewet EG-richtlijn handel in broeikasgasemissierechten (2003/87/EG)
*Besluit handel in emissierechten
*Regeling monitoring handel in emissierechten
*Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer A
*Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer B
*Besluit emissie-eisen NOx-salpeterzuurfabrieken
*Besluit verbranden afvalstoffen (Bva)
*Europese Registerverordening (EG 2216/2004)
 
Nieuwe hoofdstukken in de [[Wet milieubeheer]] (Wm). In de Wm staat thans nog niets over de emissiehandel. Om de emissiehandel te regelen wordt aan deze wet hoofdstuk 16 (emissiehandel) toegevoegd en twee hoofdstukken uitgebreid. Hoofdstuk 2 (Adviesorganen) krijgt een nieuwe invulling. Er wordt een passage opgenomen over de instelling van de Nederlandse Emissieautoriteit (Nea).
De NEa gaat toezien op de emissiehandel. In hoofdstuk 18 (Handhaving) wordt ook de handhaving van de emissiehandel toegevoegd. VROM heeft het voorontwerp voor dit wetsontwerp in maart 2003 gepubliceerd.
 
==Externe links==
*''De tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig van de website van het [[Ministerie van VROM]].''
----
{{referencesReferences}}
}}
 

Navigatiemenu