Walvis: verschil tussen versies

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
2.076 bytes toegevoegd ,  4 maanden geleden
geen bewerkingssamenvatting
[[Bestand:Humpback Whales - Flickr - Christopher.Michel (43).jpg|thumb|Een [[bultrug]] (2014)]]
'''Walvissen''' zijn een wijdverspreide en diverse groep van volledig in het water levende placentale [[zeezoogdieren]]. Ze vormen een informele groepering binnen de infraorde [[walvisachtigen]] (Cetacea), meestal zonder [[dolfijnen]] en [[bruinvissen]]. Men heeft walvisachtigen in twee subgroepen onderverdeeld: de [[tandwalvissen]] (Odontoceti) en de [[baleinwalvissen]] (Mysticeti). Tandwalvissen zijn roofdieren met een groot [[gebit]]; voorbeelden zijn de [[dolfijnen]], [[bruinvissen]] en [[potvissen]]. Baleinwalvissen, zoals de [[blauwe vinvis]] en de [[noordkapers]], hebben in plaats van een gebit een [[balein|hoornachtige zeefstructuur]] waarmee ze voedingsdeeltjes uit het water filteren.
'''Walvissen''' zijn een wijdverspreide en diverse groep van volledig in het water levende placentale [[zeezoogdieren]]. Ze vormen een informele groepering binnen de infraorde [[walvisachtigen]] (Cetacea), meestal zonder [[dolfijnen]] en [[bruinvissen]].
 
== Etymologie ==
Ooit onophoudelijk op [[Walvisjacht|jacht]] naar hun producten, worden walvissen nu beschermd door het [[internationaal recht]]. De walvisvaart is nu zeer omstreden.
Het woord "walvis" komt van [[Proto-Germaans]] ''*hwalaz'', van [[Proto-Indo-Europees]] ''*(s)kwal-o-'', wat betekent "grote zeevis".<ref name=etymonline>{{cite web|title=whale {{!}} Origin and meaning of whale by Online Etymology Dictionary |url=https://www.etymonline.com/word/whale|website=www.etymonline.com |accessdate=18 March 2018|language=en}}</ref><ref name=asd>{{cite web |title=hwæl |work=Bosworth-Toller Anglo-Saxon Dictionary |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/020037 |accessdate=6 June 2019 }}</ref>
 
== Taxonomie ==
Het woord "walvis" komt van [[Proto-Germaans]] ''*hwalaz'', van [[Proto-Indo-Europees]] ''*(s)kwal-o-'', wat betekent "grote zeevis".<ref name=etymonline>{{cite web|title=whale {{!}} Origin and meaning of whale by Online Etymology Dictionary|url=https://www.etymonline.com/word/whale|website=www.etymonline.com|accessdate=18 March 2018|language=en}}</ref><ref name=asd>{{cite web |title=hwæl |work=Bosworth-Toller Anglo-Saxon Dictionary |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/020037 |accessdate=6 June 2019 }}</ref>
'''Walvissen''' zijn een wijdverspreide en diverse groep van volledig in het water levende placentale [[zeezoogdieren]]. Ze vormen een informele groepering binnen de infraorde [[walvisachtigen]] (Cetacea), meestal zonder [[dolfijnen]] en [[bruinvissen]]. Men heeft walvisachtigen in twee subgroepen onderverdeeld: de [[tandwalvissen]] (Odontoceti) en de [[baleinwalvissen]] (Mysticeti). Tandwalvissen zijn roofdieren met een groot [[gebit]]; voorbeelden zijn de [[dolfijnen]], [[bruinvissen]] en [[potvissen]]. Baleinwalvissen, zoals de [[blauwe vinvis]] en de [[noordkapers]], hebben in plaats van een gebit een [[balein|hoornachtige zeefstructuur]] waarmee ze voedingsdeeltjes uit het water filteren.
 
Walvissen hebben torpedovormige lichamen met niet-flexibele halzen, ledematen die zijn omgebouwd tot zwemvliezen, niet-bestaande externe oorkleppen, een grote staartvin en platte koppen (met uitzondering van de [[grondeldolfijnen]] en de [[spitssnuitdolfijnen]]).
 
== Ecologie ==
[[Mens]]en doen al sinds de [[prehistorie]] aan [[walvisvaart]] vanwege de producten die er van walvissen te maken zijn. Vanaf de 17e eeuw werd de walvisjacht echter geïndustrialiseerd en raakten walvissen met uitsterven bedreigd. In de 20e eeuw zijn walvissen beschermd door het [[internationaal recht]]. De walvisvaart is nu zeer omstreden en grotendeels verboden sinds het moratorium op commerciële walvisvaart van de [[Internationale Walvisvaartcommissie]] (IWC) in 1982.
 
Anno 2020 absorbeerden walvissen ongeveer 1 procent van alle [[koolstofdioxide]] (CO2) wereldwijd. Dat komt omdat hun uitwerpselen zorgen voor een snellere groei van de waterplant [[fytoplankton]], dat zuurstof genereert en koolstof absorbeert. Ten tweede slaan walvissen enorme hoeveelheden CO2 op in hun lichaam, dat op de bodem van de oceaan komt te liggen als ze sterven.<ref>{{Cite news |url=https://nos.nl/artikel/2352635-superheld-van-de-oceaan-de-bultrug-is-terug-en-strijdt-tegen-klimaatverandering.html |title=Superheld van de oceaan: de bultrug is terug en strijdt tegen klimaatverandering |author=Eva Gabeler |work=NOS |date=17 oktober 2020 |accessdate=17 oktober 2020}}</ref> Iedere grote walvis neemt gemiddeld 33 ton C02 op, terwijl een [[boom (plant)|boom]] maar maximaal 48 ''pounds'' (21,7 kilogram) CO2 per jaar kan opnemen. In december 2019 bleek uit een studie van het [[Internationaal Monetair Fonds]] (IMF) dat, als walvissen van hun toenmalige populatie van 1,3 miljoen zich verder zouden herstellen naar hun omvang van voor de industriële walvisvaart (in de 16e eeuw, toen er ongeveer 4 tot 5 miljoen walvissen waren), zij jaarlijks 1,7 miljard ton CO2 zouden opvangen, hetgeen een belangrijke oplossing zou zijn voor [[klimaatverandering]].<ref>{{Cite news |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2019/12/natures-solution-to-climate-change-chami.htm |title=Nature’s Solution to Climate Change |author=Ralph Chami, Thomas Cosimano, Connel Fullenkamp, and Sena Oztosun |publisher=Internationaal Monetair Fonds |date=december 2019 |accessdate=17 oktober 2020 |language=en}}</ref>
 
{{Appendix|2=

Navigatiemenu