Spiegel Historiael (kroniek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spieghel Historiael.

De Spiegel Historiael is een kroniek of geschiedverhaal, in de dertiende eeuw opgezet door Vincent van Beauvais, in het Middelnederlands vertaald en bewerkt door Jacob van Maerlant en Filips Utenbroeke, en vervolledigd door Lodewijk van Velthem in de veertiende eeuw.

Rond het midden van de dertiende eeuw stelde Vincent van Beauvais, dominicaan en bibliothecaris van Lodewijk de Heilige, een algemeen wetenschappelijke encyclopedie samen, het Speculum Maius. Het werk was verdeeld in drie delen: Speculum Naturale, Speculum Doctrinale en Speculum Historiale. Het Speculum Historiale bracht de geschiedenis vanaf Adam tot het jaar 1250. Jacob van Maerlant bezorgde in de periode 1284-1290 een Middelnederlandse berijmde bewerking van het Speculum. Van Maerlant schreef voor leken en behandelde alleen de jeesten, het geschiedverhaal, en niet de clergie, de theologische elementen. Van Maerlant baseerde zich ook op bronnen die Vincent van Beauvais niet gebruikte. Van Maerlant verdeelde zijn spiegel in vier delen die hij parties noemde. De Eerste Partie betreft het tijdvak vanaf de schepping tot de Romeinse keizer Claudius. De Tweede Partie (van Nero tot Theodosius) sloeg hij over, want hij had meer zin om over de kruistochten te schrijven. De Derde Partie (381-802) was voltooid in 1286. Van Maerlant is nooit tot het einde van de Vierde Partie gekomen. Na 18.000 verzen stopt zijn verhaal in 1113.

Na Van Maerlants dood schreef zijn stadsgenoot Filips Utenbroeke de Tweede Partie. In opdracht van Maria van Berlaer, een Brabantse adellijke vrouw, vervolledigde Lodewijk van Velthem de Vierde Partie. Op drie augustus 1315 was hij hiermee klaar. Van Velthem schreef ook een Vijfde Partie (1256-1316) met circa 30.000 verzen. De Vijfde Partie telt acht boeken. Boek IV behandelt de geschiedenis van Brabant en Vlaanderen, met nadruk op de Guldensporenslag.

Literatuur[bewerken]

  • DBNL, Spiegel historiael (5 delen), Jacob van Maerlant
  • Lodewijk van Velthem, De Guldensporenslag, een fragment uit de voortzetting van de Spiegel Historiael, uitgegeven met een inleiding en aantekeningen door W. Waterschoot, Martinus Nijhoff/Den Haag, 1979, ISBN 9024721857
  • Frits van Oostrom, Maerlants wereld, Prometheus, Amsterdam, 1996.
  • Jozef Janssens en Martine Meuwese, Jacob van Maerlant: Spiegel Historiael De miniaturen uit het handschrift Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, KA XX, Davidsfonds/Clauwaert, 1997.

Externe links[bewerken]