Spoorlijn Amoer-Jakoetsk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Spoorkaart van Rusland, met trans-Siberische spoorlijn in rood, spoorlijn Baikal-Amoer in groen en spoorlijn Amoer-Jakoetsk in oranje

De (hoofd)spoorlijn Amoer-Jakoetsk (Russisch: Амурско-Якутская магистраль; Amoersko-Jakoetskaja magistral), of kortweg AJaM (АЯМ), is een deels voltooide spoorweg in Rusland tussen de spoorlijn Baikal-Amoer (BAM) en de stad Jakoetsk in Oost-Siberië. De totale lengte bedraagt 809 kilometer.

De lijn vormt de belangrijkste transportader van de autonome republiek Jakoetië en wordt voor een groot deel aangelegd op de permafrost. Bij de geplande voltooiing zal Jakoetsk verbonden zijn met het Russische spoornetwerk via de BAM, kleine BAM (verbindingslijn tussen de BAM en de trans-Siberische spoorlijn) en de trans-Siberische spoorlijn. In 2004 werd het deel tussen Berkakit en Tommot opengesteld voor passagiersvervoer. In 2011 werd het voorlopige eindpunt Nizjni Bestjach bereikt. In 2014 werd het traject tussen Tommot en Nizjni Bestjach opengesteld voor goederenvervoer. Tegen 2020 zou de hele lijn moeten zijn opengesteld voor passagiersvervoer.

De spoorlijn is met uitzondering van het traject tussen Tynda en Bestoezjevo enkelsporig en is niet geëlektrificeerd. Over de lijn rijden diesellocomotieven van deels Russische en deels Amerikaanse makelij.

Er zijn plannen om de lijn door te trekken naar Jakoetsk middels een 3 kilometer lange brug over de Lena en om de lijn in de toekomst verder door te trekken vanaf Pravaja Lena naar Magadan. Hiervoor zijn echter nog geen concrete data bekend.

Loop[bewerken]

Kleine BAM[bewerken]

De lijn start officieel bij Berkakit, maar vaak wordt het beginpunt gelegd bij Station Bamovskaja ten noordwesten van de plaats Skovorodino, waar de Spoorlijn Baikal-Amoer (BAM) aftakt van de Trans-Siberische spoorlijn. Als deze zogenoemde Kleine BAM wordt meegenomen is de lijn 1239 kilometer lang. Dit deel is echter eigenlijk onderdeel van de Verre-Oostelijke spoorlijn. Vanuit Bamovskaja loopt de lijn naar Tynda om vervolgens 27 kilometer ten oosten daarvan af te takken naar het noorden. Tussen Tynda en Berkakit steekt de lijn twee keer de rivier de Giljoej over. Kort nadat de lijn de grens met Jakoetië oversteekt loopt deze door een 1300 meter lange tunnel onder het Stanovojgebergte door.

In het bergachtige zuiden van Jakoetië steekt de lijn talrijke rivieren over, waaronder de Iejengra en de Tsjoelman en doorstroomt het mijngebied rond Berkakit en Nerjoengri.

Spoorlijn Amoer-Jakoetsk[bewerken]

Ter hoogte van Berkakit start de eigenlijke spoorlijn. Vanaf deze plaats is de lijn 809 kilometer lang. Berkakit vormt sinds het einde van de jaren 1970 de spoorweghoofdstad van Zuid-Jakoetië. De meeste inwoners van Berkakit zijn werkzaam bij het spoor. Bij het 9 kilometer verderop gelegen Nerjoengi bevindt zich een locomotiefloods en het eerste passagiersstation Nerjoengri-Passazjirskaja. Nerjoengri werd gebouwd bij de mijnbouwgebieden rond het Nerjoengriveld (een steenkoolgebied). Bij Nerjoengri-Passazjirskaja takt een spoorlijn af naar de steenkool aangedreven thermische centrale ten oosten van de stad bij Serebrjany Borg. Bij Station Nerjoengri-Groezovaja 9 kilometer noordelijker is een aftakking naar de steenkoolmijnen ten noordwesten van de stad. Daar ligt ook station Station Nerjoengri-Oegolnaja. Deze lijnen kwamen gereed eind jaren 1970 en vormden toen het voorlopige eindpunt van de lijn.

Ten noorden van Nerjoengri doorkruist de AJaM het Hoogland van Aldan. In de stad Aldan staan het kantoor en de locomotiefloods van van de Jakoetse Spoorwegen. Het eindpunt van de spoorlijn bevindt zich voor passagiers in de stad Tommot, 368 km ten noorden van Nerjoengri. Daar ligt aan de rechter (zuidelijke) oever van de rivier de Aldan het Station Tommot.

Ten noorden van dit station ligt over de Aldan een 347 meter lange brug; de langste brug van de spoorlijn. De lijn vervolgt dan haar weg naar de plaats Verchnjaja Amga op de rechteroever van de rivier de Amga, waar de eerste goederentreinen in 2006 aankwamen met bouwmaterialen voor de verdere aanleg van de lijn.

Voorbij de Amga wordt het reliëf vlakker en neemt het aantal over te steken rivieren sterk af. De lijn bereikt dan de grenzen van Centraal-Jakoetië. Dichtbij het dorp Kjordjom, tegenover de stad Pokrovsk (78 kilometer ten zuiden van Jakoetsk), bereikt de AJaM de rechteroever van de Lena. Vanaf hier loopt langs deze oever het laatste stuk naar de plaats Nizjni Bestjach, dat tegenover Jakoetsk ligt. Deze plaats moet volgens de plannen uitgroeien tot een ​​belangrijk transportknooppunt en een stad voor de huisvesting van spoorwegarbeiders.

Toekomstplannen[bewerken]

In de Sovjettijd werden de eerste plannen gemaakt om vlak bij het dorp Tabaga (20 km ten zuiden van Jakoetsk) een brug van drie kilometer te bouwen over de Lena. Wanneer dit doorgaat loopt de lijn vervolgens verder op de linkeroever van de Lena en vervolgens te eindigen bij de stad Jakoetsk. Daar zouden dan een ​​passagiersstation en een vrachtterminal voor de rivierhaven moeten verrijzen. De bouw van een brug is echter technisch ingewikkeld omdat deze bestand moet zijn tegen het kruiende ijs in de lente en herfst. Van tijd tot tijd worden ook wel plannen voor een tunnel gepubliceerd. Vooralsnog is echter Nizjni Bestjach het eindpunt. Er zijn eveneens al decennia plannen om de lijn vanuit Nizjni Bestjach door te trekken naar Magadan, maar vooralsnog lijkt dit toekomstmuziek.

De aanleg en de exploitatie van de spoorlijn worden bemoeilijkt door de grote temperatuurschommelingen van -50°C in de winter tot +30°C in de zomer en de wisselende aanwezigheid van de permafrost, die als gevolg van klimaatveranderingen bovendien bezig is te dalen. Hierdoor waren er tijdens de aanleg speciale technische maatregelen nodig om de ondergrond te versterken.

Geschiedenis[bewerken]

De AJaM werd samen met de BAM gepland in de jaren dertig voor de openstelling van nieuwe mijnbouwgebieden (steenkool, ijzererts, mica, goud, apliet, dolomiet, kalksteen en vermiculiet) en de bosbouw. De AJaM zou oorspronkelijk vanaf Oeroesja (oblast Amoer) starten. Dit vertrekpunt werd in 1932 door de planners verlegd naar station Bamovskaja 65 kilometer oostelijker, vanwege de betere verbinding met zowel Tynda als Jakoetsk vanaf die plek. Het werk werd daarop begonnen door Goelagdwangarbeiders van de Bamlag begin 1933 en in november 1937 werd Tynda bereikt. Toen brak de Tweede Wereldoorlog uit en werd het werk stopgezet. Delen van de BAM werden in 1942 weggehaald voor gebruik tussen Saratov en Stalingrad als toevoerlijn.

Na het einde van de oorlog werd het werk pas weer opgepakt in 1972 en in 1975 werd de Kleine BAM voor de tweede maal voltooid, ditmaal door vrijwilligers van de Komsomol. Op 26 oktober 1978 bereikte de lijn de steenkoolmijn Oegolnaja bij Nerjoengri. In 1980 werd de Kleine BAM (Bamskaja tot Nerjoengri) in gebruik genomen. Hier stopte het werk aan de verlenging van de spoorlijn echter. De voltooiing van de AJaM was gepland voor 1995, maar toen Michail Gorbatsjov aan de macht kwam, stopte de financiering grotendeels, doordat deze zijn aandacht bij de perestrojka verlegde van grote geldverslindende projecten in Siberië naar het uitbreiden en onderhouden van netwerken in kerngebieden van de Sovjet-Unie.

Toekomstplannen[bewerken]

...

Haltes aan de AJaM[bewerken]

De AJaM splitst zich af van de BAM bij het spoorstation Bestoezjevo, iets ten noordwesten van de stad Tynda (de "hoofdstad van de BAM").

Kleine BAM (Verre-Oostelijke spoorlijn/BAM)
Halte Russisch Plaats Kilometer Opengesteld
Bamovskaja (aan de TransSib) Бамовская Solnetsjny
Sjtoerm (eerste station aan de Kleine BAM) Штурм
Moertygit Муртыгит
Poerikan Пурикан
Anosovskaja Аносовская Anosovski
Belenkaja Беленькая Belenki
Tynda (aan de BAM) Тында Tynda
Giljoej (eerste station na aftakking van de BAM) Гилюй
Mogot Могот Mogot
Nagornaja Jakoetskaja Нагорная Якутская Nagorny
Zolotinka Золотинка Zolotinka
Spoorlijn Amoer-Jakoetsk
Halte Russisch Plaats Kilometer Opengesteld
Berkakit Беркакит Berkakit 0 1979
Nerjoengri-Passazjirskaja (tot hier wordt de lijn ook wel aangeduid als 'Kleine BAM') Нерюнгри-Пассажирская Nerjoengri 9 1984
Nerjoengri-Groezovaja (wisselplaats en aftakking naar industrieterrein) Нерюнгри-Грузовая 18
Denisovski (wisselplaats) Денисовский 29
Tsjoelman Чульман Tsjoelman 40
Tsjoelbass (wisselplaats) Чульбасс 54
Tenisty (stopplaats) Тенистый 65
Chatymi (stopplaats) Хатыми 96
Ogonjer (stopplaats) Огоньер 114
Tajozjnaja Таёжная 158
Bolsjoj Nimnyr Большой Нимныр Bolsjoj Nimnyr 218
Seligdar (wisselplaats) Селигдар 263
Kosarevski (wisselplaats) Косаревский Lebediny 279
Aldan Алдан Aldan 296 1992
Koeranach Куранах Nizjni Koeranach 326
Tommot (voorlopige terminus passagiersvervoer) Томмот Tommot 377 2004
Bolotny (wisselplaats) Болотный 430 2007
Amga Амга Verchnjaja Amga 482
Kyrbykan (wisselplaats) Кырбыкан Kyrbykan 533
Oeloe (wisselplaats) Улу Oeloe 563
Kjoergeljach Кюргелях 583
Chaniërdach (wisselplaats) Ханиердах 662
Moendoeroetsjtsjoe (wisselplaats) Мундуруччу
Olen Олень 686
Ljoetenka (wisselplaats) Лютенка
Kjordjom Кёрдём Kjordjom 737 2010
Menda (wisselplaats) Менда 754
Rassoloda (wisselplaats) Рассолода Rassoloda 772
Pravaja Lena Правая Лена 794
toekomstige aftakking naar Jakoetsk 795
Chaptagaj (stopplaats) Хаптагай Chaptagaj 796
Nizjni Bestjach Нижний Бестях Nizjni Bestjach 809 2014 (vrachtvervoer)