Spoorlijn Apeldoorn - Zwolle

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Baronnenlijn
Apeldoorn - Zwolle
Spoorlijn Apeldoorn - Zwolle op de kaart
Totale lengte 36,7 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door KNLS
Geopend
Apeldoorn - Het Loo: 2 juli 1887
Het Loo - Epe: 2 september 1887
Epe - Hattem: 21 november 1887:
Hattem - Hattemerbroek: 1 juni 1889
Opheffing
treindienst
8 oktober 1950
Gesloten
Apeldoorn - Heerde: 1972
Heerde - Wapenveld: 1950
Wapenveld - Hattemerbroek: 1970
Huidige status opgebroken
Traject
SPLa lijn van Zutphen
lijn van Deventer
v-STRdWgldWX+lr lijn van Dieren museumlijn
dvBHFdDST 0,0 Apeldoorn
v-STRvSHI2g+l-
evÜSTlxr
BSicon exvSTR+l-.svg
BSicon vexSTR-STRl.svg
lijn naar/van Amsterdam Centraal
exABZlfexdKBHFr 4,2 Paleis Het Loo
exBHFd 4,0 Het Loo
exHSTd 7,2 Wenum
exABZrgexdENDEeq aansluiting gisterij opgebroken
exBHFd 11,0 Vaassen
exdENDEaqexdABZgrBSicon .svg aansluiting steenfabriek De Veluwe opgebroken
exHSTd 14,0 Emst
exBHFd 17,9 Epe
exBHFd 24,0 Heerde
exBHFd 29,1 Wapenveld
exHSTd 31,0 Berghuizen
exdENDEaqexdABZgrBSicon .svg aansluiting papierfabriek opgebroken
exdENDEaqexdABZg+rBSicon .svg aansluiting fabriek opgebroken
exBHFd 33,5 Hattem
exABZlfd lijn naar Kampen Zuid opgebroken
xABZrgd lijn van Utrecht Centraal
eBHFd 36,6 Hattemerbroek
KMWd 36,7
vSTR-STR+l lijn van Lelystad
sinds 2012
vÜSTo+l
xvÜSTr
dWBRÜCKEexdWBRÜCKE Hanzeboog grens Gelderland - Overijssel
xv-SHI2g+r
vKBSTa-STR opstelterrein Zwolle
dvÜSTrdSTR+l lijn van Kampen
ev-SHI2grvSTR goederenspoor opgebroken
evSTRveBHF-STR Zwolle NCS
(later postperron)
evSTRvÜSTr
dKBSTxavÜSTrdSTR NedTrain / Wärtsilä
voorheen Stork
dSTRvBHF-LdBHF-R Zwolle
vÜSTvSHI2g+l-
dKBSTxevÜSTd Zwolle GE
edABZqrvABZgr-STRd lijn naar Arnhem
vSTR lijn naar Almelo
v-STR lijn naar Leeuwarden
lijn naar Stadskanaal

De Spoorlijn Apeldoorn-Zwolle ('Baronnenlijn') is tussen 1887 en 1889 door de Koninglijke Nederlandsche Locaalspoorweg-Maatschappij aangelegd. De spoorlijn verbond Apeldoorn met Zwolle. Zijn bijnaam Baronnenlijn dankte de lijn aan de vele (adellijke) notabelen die woonden in de plaatsen langs het spoor. In 1913 werd nog een zijtak van Hattem naar Kampen Zuid aangelegd. Deze lijn bleek al snel onrendabel en werd in 1933 alweer gesloten. In 1950 werd ook het personenvervoer op de rest van de Baronnenlijn gestaakt.

Geschiedenis[bewerken]

In 1876 werd Paleis Het Loo aangesloten op de Oosterspoorweg. Het paleis was via de zogenaamde Loolijn rechtstreeks per spoor vanuit Amsterdam te bereiken. Een jaar later werd de Koninklijke Nederlandsche Locaalspoorweg-Maatschappij opgericht. Deze maatschappij legde vanuit Apeldoorn verschillende spoorlijnen aan. Zo kwam er ook een spoorlijn naar Zwolle. Deze lijn sloot ten westen van het Apeldoornse station aan op het lijntje naar Het Loo. Even voor het paleis takte de lijn af richting Vaassen, Epe en Hattem. Bij Hattemerbroek sloot de spoorlijn aan op de zogenaamde Centraalspoorweg van de NCS. De KNLS kon zo gebruikmaken van de bestaande IJsselbrug. In 1887 werd het baanvak Apeldoorn - Hattem in gebruik genomen. De treinen reden hier tot een tijdelijk station bij het NCS-station Hattemerbroek. In 1889 werd de spoorlijn hier aangesloten op de NCS-lijn naar Zwolle. De treindienst werd geëxploiteerd door de HSM.

Het personenvervoer op de lijn Apeldoorn - Zwolle werd op 8 oktober 1950 opgeheven. Het traject Heerde - Wapenveld werd hierbij direct geheel buiten dienst gesteld. In 1970 werd het goederenvervoer tussen Wapenveld en Hattem beëindigd. De laatste goederentreinen tussen Hattem en Hattemerbroek en tussen Heerde en Apeldoorn verdwenen in 1972 van de spoorlijn. De rails werden niet lang daarna opgebroken. Tegenwoordig is een groot deel van het oude spoorwegtrace in gebruik als fietspad.

Het personenvervoer op het traject Apeldoorn - Zwolle werd na het opheffen van de spoorlijn overgenomen door de bussen van de VAD. Sinds december 2010 verzorgt de Veluwelijn van Syntus het openbaar vervoer op dit traject.

De treinen uit Apeldoorn kwamen in Zwolle niet aan achter het stationsgebouw zoals de treinen van de overige spoorlijnen, maar kwamen aan op het plein voor het station waar nu de stadsbussen vertrekken.

Stations en gebouwen[bewerken]

Langs de spoorlijn werden voornamelijk de standaardstations van de KNLS gebouwd. Het Loo kreeg in 1886 een uniek ontwerp. In Apeldoorn en Hattemerbroek werd gebruikgemaakt van de bestaande stations van respectievelijk de HSM en de NCS. Epe, Heerde en Hattem kregen grote stationsgebouwen van het type 1e klasse. In Vaassen werd een standaard stationsgebouw 2e klasse gebouwd. Emst en Wapenveld kregen een stationsgebouw 3e klasse. Kampen Zuid kreeg in 1913 een stationsgebouw in de stijl die bij de HSM gebruikelijk was. Dit gebouw werd na ruim twintig jaar alweer gesloopt. Behalve het stationsgebouw van Wapenveld, Heerde en Vaassen zijn alle gebouwen na de sluiting van de Baronnenlijn begin jaren 70 gesloopt.

Overzicht stations langs de spoorlijn Apeldoorn - Zwolle

  • Apeldoorn: 1875, HSM, uniek ontwerp
  • Het Loo: geen (gesloopt in 1964, was uniek ontwerp van Bogaerts)
  • Vaassen: 1886, KNLS, type KNLS-2e klasse
  • Emst:(gesloopt in 1974)
  • Epe: geen (gesloopt in 1960)
  • Heerde: geen (gesloopt in jaren 50)
  • Wapenveld: geen (gesloopt in 1970)
  • Berghuizen
  • Hattem: geen (gesloopt in 1977)
  • Hattemerbroek: geen (gesloopt in 1970)
  • Zwolle: 1866, SS, type SS-1e klasse
  • Kampen Zuid: geen (gesloopt in 1935)

Spoorzoeken[bewerken]

De voormalige spoorlijn, tegenwoordig in gebruik als fietspad. Het tracé bij Emst op 21 april 2003.

Langs het voormalige traject van de spoorlijn zijn nog diverse herkenningspunten bewaard gebleven. Zo zijn in Apeldoorn beide verbindingsbogen nog te herkennen en in gebruik als onverhard wandelpad. Daarnaast staan in de stad nog enkele voormalige baanwachterswoningen en is de voormalige spoorlijn herkenbaar als groenstrook. Buiten Apeldoorn is bijna het volledige tracé geasfalteerd en in gebruik als fietspad. In Vaassen is het stationsgebouw bewaard gebleven en in Epe staat nog een oude baanwachterswoning.

Zie ook[bewerken]