Spoorlijn Berlijn - Lehrte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Berlijn - Lehrte
Berlin-Lehrter Bahn
Spoorlijn Berlijn - Lehrte op de kaart
Elbebrücke Hämerten bij Stendal (2010)Elbebrücke Hämerten bij Stendal (2010)
Lijnnummer DB 6107
Totale lengte 239,3 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door Magdeburg-Halberstädter Eisenbahngesellschaft (MHE)
Geopend
Gardelegen - Spandau: 1 februari 1817
Spandau - Lehrter Bf: 15 juli 1871
Lehrte - Gardelegen: 1 november 1871
Huidige status in gebruik
Type trein RB, RE, IC, ICE
Geëlektrificeerd
NBS Oebisfelde - Spandau
Lehrte - Vorsfelde
aansl. Nahrstedt - aansl. Staffelde
Rathenow - aansl. Bamme
Wustermark - Berlin Hbf
Aantal sporen
Lehrte - Fallersleben: 2
Fallersleben - aansl. Bamme: 3
aansl. Bamme - aansl. Ribbeck: 2
aansl. Ribbeck - Wustermark: 3
Wustermark - Berlin Hbf: 4
Baanvaksnelheid
Lehrte - Vorsfelde: 200 km/h
Vorsfelde - aansl. Bamme: 250 km/h
aansl. Bamme - aansl. Ribbeck: 200 km/h
aansl. Ribbeck - Berlin-Staaken: 250 km/h
Berlin-Staaken - Westhafen: 160 km/h
Westhafen - Berlin Hbf: 90 km/h
3de spoor: 120 km/h
Beladingsklasse D4
Treindienst door DB Fernverkehr
DB Regio Nordost
DB Regio Südost
enno
ODEG
Traject
extv-STRBSicon .svgBSicon .svg DB 6017 van Berlin Potsdamer Platz in aanleg
extdSTRutdSTRBSicon .svg 55Berlin U55.svg van Brandenburger Tor
extdSTRutdSTRtvSTR DB 6171/DB 6134 van Berlin Südkreuz
BSicon .svgextdSTRutdSTRtvSTRexKBHFa 0,0 Lehrter Bahnhof
BSicon .svg
+ KSTRaq
BSicon tvexSTR-uSTR.svg
tvexSTR-uSTR + lvBHF-L
BSicon tvSTR.svg
tvSTR + lvBHF-R
BSicon xKRZu.svg
xKRZu +
0,0 Berlin Hbf DB 6024/DB 6109 Westkreuz - Ostbf
BSicon .svg
+
BSicon extvSTRe-.svg
extvSTRe- + utv-STRl
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + tvSTRe
BSicon utENDExeq.svg
utENDExeq + exSHI1l
05Berlin U5.svg naar Jungfernheide gepland
BSicon .svg
+
BSicon exvSTR2-.svg
exvSTR2- +
BSicon exSTRc3.svg
exSTRc3 + vKRWl
BSicon exv-STR.svg
exv-STR + vKRW+r
BSicon .svgexSTRc1exv-STR+4vÜST
BSicon .svgBSicon .svgexdKBHFaexdSTRvSTR Hamburger Bahnhof
BSicon .svgBSicon .svgdKDSTxaexdSTRvSTR Berlin Hamburger & Lehrter Bhf
BSicon .svgBSicon .svgveKRZu-exABZgrvÜSTor DB 6019 naar Wedding in aanleg
BSicon .svgBSicon .svgvKRZu-xKRZuvSTRr-STR DB 6171 naar aansl. Berlin-Wedding
BSicon .svgSTRc2dABZg3extdSTRav-STR Tunnel Moabit 430m
STRc2STR3+1dSTR+c4extdSTRv-STR
BSicon v-STR+1.svg
v-STR+1 +
BSicon STRc4.svg
STRc4 + extSTRc2
BSicon extv-STR3.svg
extv-STR3 + vSTR-
BSicon v-STR.svg
v-STR +
BSicon v-STR.svg
v-STR +
BSicon extv-STR+1.svg
extv-STR+1 +
BSicon extSTRc4.svg
extSTRc4 + vSTR-
BSicon v-STR.svg
v-STR +
ddKRZudSTRqxtdKRZxdWgl+rdX+rv-STR DB 6170 van Berlin-Moabit
ddKRZudSTR+rextdSTRvSTRv-STR DB 6020 van Berlin-Moabit
v-STRxvÜSTu+ltevSTRv-STR
BSicon .svg
+ v-SHI2l
BSicon vx-SHI2g+r.svg
vx-SHI2g+r + vSHI2+r-
BSicon vSHI2gl.svg
vSHI2gl +
BSicon v-STR.svg
v-STR + vSHI2+r-
W381 DB 6097 naar Berlin-Moabit W361
BSicon .svgvSTRdABZg+lvKRZodSTRr W361
dmdKRZtdSBHFmdKRZtmvKRZt Westhafen
Metro lijn 09Berlin U9.svg
dKBSTlvABZgr-STRdSTRvÜSTl Westhafen
v-STRvSTR-eBHFvDST 3,3 Berlin-Moabit
v-STRvSTRvSHI2g+l- DB 6106 van Hamburger & Lehrter Bhf
v-STRvSBHF-STRvSTR- Beusselstraße
vENDEe-STRvÜST
ddWASSERqdBRÜCKE1rdSTRdBRÜCKE1ldWASSERq Verbindungskanal
udtSTRqvSBHF-BHFmdKRZt 5,7 Berlin Jungfernheide Metro lijn 07Berlin U7.svg
ddWASSERqdBRÜCKE1rdSTRdBRÜCKE1ldWASSERq Spree
v-STRvSTR-STRl DB 6170 naar Berlin-Moabit
vxABZgl-KRZu DB 6020 naar Berlin-Moabit
evSKRZ-Au 100
vexSTRr-STR DB 6022 naar Gartenfeld opgebroken
BSicon .svgvSTR-STR+l DB 6179 van aansl. Berlin-Charlottenburg
BSicon .svgveBHF-STR 7,7 Siemensstadt-Fürstenbrunn
BSicon .svgvÜST 10,4 aansluiting Berlin Wiesendamm
BSicon .svgv-STRvSHI2l-
BSicon .svgv-STRvSTR+l-KRZu(!) DB 6109 van Berlin Ostbhf
BSicon .svgBSicon .svgvÜSTo+lvSTR-
BSicon .svgBSicon .svgdKRZurdKRZumdKRZuldSTR+r lijn van Nonnen-dammallee Gbf
BSicon .svgBSicon .svgvSTRvDST 10,6 Berlin-Ruhleben Gbf
BSicon .svgBSicon .svgvSTRvÜSTr
BSicon .svgddSTR+ldKRZurdKRZumdKRZuldKRZu DB 6025 van Berlin Westkreuz
dBSicon .svgvSTRvSHI2g+ldWgr
dBSicon .svgvSTRvSTRdENDEe Spandau Südhafen
ddSTRqdBRÜCKE1rdSTRdBRÜCKE1ldSTRr lijn naar Nonnen-dammallee Gbf
BSicon .svgvÜSTrvSHI2gl-
BSicon .svgdSBHF-LevBHF-RdSTR Stresow voorheen Spandau Hbf
BSicon .svgdWBRÜCKEdWBRÜCKEdWBRÜCKEdWBRÜCKE Havel
BSicon .svg
+
BSicon vKBHFxe-BHF-L.svg
vKBHFxe-BHF-L + lvSBHF-
BSicon vBHF-R-.svg
vBHF-R- + v-STR
12,7 Berlin-Spandau voorheen Spandau West
BSicon .svgxdWg+ldXr+ldWXlrdWg+r
BSicon .svgvÜSTdKDSTadSTR 14,4 Berlin-Spandau Gbf
BSicon .svgvKRZodABZlrdABZg+r DB 6556 naar Bötzow
BSicon .svgvÜSTBlv-SHI2r
ddSTRrvÜSTl DB 6100 naar Hamburg-Altona
BSicon .svgdKMWdHST 16,6 Berlin-Staaken Bstg < begin NBS/HSL (DB 6185)
BSicon .svgveGRENZE grens Berlijn - Brandenburg
BSicon .svgvSTR-DST 18,5 Berlin-Staaken
BSicon .svgvSTR-HST 22,2 Dallgow-Döberitz
BSicon .svgddSTRvSHI2gl- 24,1 aansl. Wustermark Rbf Wot
BSicon .svgBSicon .svgvSTRvSHI2gl-
BSicon .svgBSicon .svgvSTRvDST Wustermark Rbf
BSicon .svgBSicon .svgvSTR-HSTvÜST 26,3 Elstal
BSicon .svgBSicon .svgvSTRvÜSTr DB 6104 naar Priort
BSicon .svgddSTR+lvKRZodABZgrdSTR DB 6103 naar aansl. Wustermark Awf
BSicon .svgddABZqrvKRZodKRZodABZql+l Berliner Außenring (DB 6087)
BSicon .svgBSicon .svgvSTRvSHI2g+l- DB 6105 van Priort
BSicon .svgddSKRZ-AhadSKRZ-AhdSKRZ-Ahe 10
BSicon .svgddSTRvSHI2g+l-
BSicon .svgdWBRÜCKEdWBRÜCKE Havelkanal (86 m)
BSicon .svgvSTR-BHF 30,4 Wustermark
BSicon .svgedKRZedABZgr+r DB 6105 naar Nauen
BSicon .svgvÜSTr
BSicon .svgvSTR-eHST 35,4 Neugarten
BSicon .svgddSTRvSHI2gl- 35,7 DB 6888 naar Ketzin aansl. Neugarten
BSicon .svgdedKRZedKRZuxdABZql DB 6508 naar Nauen
BSicon .svgvSTR-DST 43,5 Groß Behnitz
(voorml. station)
BSicon .svgvSHI2g+l-
48,9
148,5
aansl. Ribbeck
dBHF
(52,2)
152,2
Buschow
dBHF
(60,7)
160,7
Nennhausen
BSicon .svgvSHI2gl-
65,6
165,6
aansl. Bamme
BSicon .svgvÜSTl
BSicon .svgdevKRZuexdSTR+r DB 6512 van Neustadt (Dosse)
BSicon .svgBSicon .svgdSTRdWglxdWgxl+rexdX+r
BSicon .svgBSicon .svgdSTRvBHFexdDST 70,9 Rathenow
BSicon .svgBSicon .svgdSTRdWg+ldWgr+xlexdXr
BSicon .svgdvÜSTrdSTRl DB 6512 naar Brandenburg Hbf
BSicon .svgdWBRÜCKEdWBRÜCKE Havel (230 m)
BSicon .svgvSTR-BHF 79,4 Großwudicke
BSicon .svgveGRENZE grens Brandenburg - Saksen-Anhalt
BSicon .svgvSTR-DST 85,8 Schönhauser Damm
BSicon .svgedKRZedABZgr+r DB 6887 naar Sandau (Elbe)
BSicon .svgvSTR-eABZg+l DB 6885 van Genthin
BSicon .svgdÜSTdBHF 92,3 Schönhausen (Elbe)
BSicon .svgdWBRÜCKEdWBRÜCKE Elbebrücke Hämerten (810 m)
BSicon .svgvSTR-HST 97,1 Hämerten
dSHI4+lv-SHI4grdSTR aansl. Staffelde
ABZrgcSTRqvSTRr-KRZoc
STRdvSHI2gl-
ABZrgdSTRqvSTRr-KRZo 99,9 aansl. Bindfelde Abzw
BSicon .svgcdveKRZu-exSTR+rdcSHI4c1STR2h+4hSHI4c3 DB 6401 van Wittenberge
BSicon .svgdSTRxdABZg+ldSTRqSTRqdKRZo DB 6894 van Tangermünde
ddKDSTldABZg+rdHSTdBSicon .svgdSTR Stendal Vorbf < Alstom Stendal GmbH
BSicon .svgvÜSTldSTR+lSTRqdKRZo DB 6402 van Magdeburg Hbf
BSicon .svgdSTRdWgl+ldWglr+rdX+rddSTR
BSicon .svgdBHF-LdBHF-MdBHF-RdSTRddSTR 105,1 Stendal
BSicon .svgdSTRvÜSTrdDSTddSTR Stendal Gbf
BSicon .svgvÜSTvÜSTrddSTR
BSicon .svgdSTRvÜSTdSTRddSTR
BSicon .svgvKRZu-STRrvSTRddSTR DB 6401 naar Wittenberge
BSicon .svgdKRZudSTRqdSTRrdSTRddSTR DB 6899 naar Uelzen
BSicon .svgcvSHI3l-v-SHI3rcSTRc2STR3
BSicon .svgv-HSTdX+ldSTRm+1dSTRc4 112,4 Möringen (Altm)
dvÜSTl 115,8 aansl. Nahrstedt
dvBHF-STR 117,8 Vinzelberg
dvBHF-STR 124,0 Uchtspringe
dvBHF-STR 131,3 Jävenitz
dSTR+lvKRZu DB 6906 van Haldensleben
edABZg+rvSTR DB 6991 van Kalde (Milde)
v-SHI2g+rdSTR
dvBHF-STR 137,5 Gardelegen
dvBHF-STR 145,2 Solpke
dvBHF-STR 151,6 Mieste
dvBHF-STR 157,7 Miesterhorst
ddWBRÜCKEdWBRÜCKE Mittellandkanal (108 m)
dedABZg+rdSTR DB 6900 van Salzwedel
dvÜWBr
ddSTRdABZg+l DB 6409 van Magdeburg Hbf
BSicon .svgvSTRdKDSTa Oebisfelde Gbf
BSicon .svgdSTRvÜSTl
BSicon .svgveKRZ-eABZgrdSTR DB 9175 naar Wittingen
BSicon .svgdSTRvBHF-STR 167,3 Oebisfelde
BSicon .svgdKMWvSHI2g+l- einde NBS/HSL (DB 6185)
dvSTR-eABZgl DB 1945 naar Helmstedt
BSicon .svgdWg+ldWgrxlexdX+r DB 1951 naar Schandelah
BSicon .svgvSTR+GRZqexdSTR+GRZq grens Saksen-Anhalt - Nedersaksen
BSicon .svgveABZg+l-eKRZexdABZql DB 1952 van Schandelah
dveHST-STR 171,4 Danndorf
BSicon .svgdvÜSTldSTR+ldKDSTr Industriegebiet Vogelsang
BSicon .svgdSTRvÜSTl
BSicon .svgedBHFdSTRdDST 176,5 Vorsfelde
BSicon .svgdSTRvSHI2g+l-
dvÜSTr
dX+ldWXlrdWg+r
ddSTRdKDSTavSHI2gl- opstelterrein
ddWg+ldWgr+ldXr+ldXr
dBHF-LdBHF-MdBHF-R 180,9 Wolfsburg Hbf
vSHI2g+ldXr
vSKRZ-Aud 39
dSTR+rvÜSTBSicon .svg lijn van Volkswagen AG
vÜSTredABZg+lBSicon .svg DB 1953 van BS-Gliesmarode
dDSTvBHFBSicon .svg 185,6 Fallersleben
dWgl+ldWglr+rdWg+rBSicon .svg
dSTRldKRZudABZqlBSicon .svg DB 1956 naar Weddel (Braunschw)
WBRÜCKEBSicon .svg Mittellandkanal
HSTBSicon .svg 192,1 Calberlah
WTUNNELBSicon .svg Elbe-Seitenkanal- Tunnel (970 m)
dSTR+ldKRZudBSicon .svg DB 1902 van Braunschweig Hbf
vÜSTrdBSicon .svg
vBHFdBSicon .svg 198,4 Gifhorn
dWg+ldWgrxldBSicon .svg DB 1902 naar Braunschweig (tot 1913)
vSTRr-STRdBSicon .svg DB 1962 naar Wieren
HSTBSicon .svg 206,3 Leiferde (b Gifhorn)
WBRÜCKEBSicon .svg 211,8 Oker
BHFBSicon .svg 213,7 Meinersen
eTBHFxuBSicon .svg 216,3 Plockhorst DB 1772 Braunschweig - Celle
eABZrgBSicon .svg naar Plockhorst (hoch) (DB 1772)
HSTBSicon .svg 219,7 Dedenhausen
WBRÜCKEBSicon .svg Fuhse
BHFBSicon .svg 223,9 Dollbergen
BHFBSicon .svg 231,1 Immensen-Arpke
SKRZ-AuBSicon .svg 2
dSTRdSTR+ldABZq+l DB 1730 van Braunschweig Hbf
dSTR+ldKRZodABZqrdKRZudABZq+l DB 1770 van Nordstemmen
v-SHI2lvSHI2+rvSHI2g+l-d
dSTRvÜSTl
vÜSTBldSTR
dSTRvÜSTo+r
dSTRdWg+ldWgr+xl DB 1770 van Nordstemmen (tot 1990)
dWg+ldWgr+xledWgr
vSBHF-LdBHF-R 239,3 Lehrte
vÜSTdSTR
dSTRrvSTR DB 1720 naar Cuxhaven
dvSTR DB 1730/DB 1734 naar Hannover Hbf

De spoorlijn Berlijn - Lehrte (ook wel: Berlin-Lehrter Bahn) is een hoofdspoorlijn en hogesnelheidslijn in de Duitse deelstaten Berlijn, Brandenburg, Saksen-Anhalt en Nedersaksen. De lijn loopt in een oost-westrichting en verbindt Berlijn met Lehrte (bij Hannover).

Tracébeschrijving[bewerken]

De huidige spoorlijn is 239 kilometer lang en loopt vanaf Berlin Hauptbahnhof in westelijke richting naar Berlin-Spandau, vanaf hier verder via Rathenow, Stendal, Oebisfelde, Wolfsburg en Gifhorn. In Lehrte takt de lijn aan op de spoorlijn Hannover - Braunschweig in de richting van Hannover.

De Lehrter Bahn is tussen Lehrte en Oebisfelde als uitgebouwde spoorlijn (Ausbaustrecke; 200 km/h) onderdeel van de hogesnelheidslijn Hannover - Berlijn. Tussen Oebisfelde en Berlijn is de hogesnelheidslijn naast de Lehrter Bahn gebouwd (Neubaustrecke; 250 km/h).

Geschiedenis[bewerken]

Bouw en exploitatie[bewerken]

De Magdeburg-Halberstädter-Eisenbahngesellschaft (MHE) kreeg in 1867 de concessie voor de bouw van deze spoorlijn, evenals een zijlijn van Stendal via Salzwedel naar Uelzen, de zogenaamde Amerikalinie. De spoorlijn zal de reistijd tussen Berlijn en Hannover, in vergelijking met de bestaande spoorlijn via Potsdam, Maagdenburg, Oschersleben, Wolfenbüttel en Braunschweig, flink verkorten. De spoorlijnen gingen in de volgende fases open:

  • 15 maart 1870: Stendal - Salzwedel;
  • 1 februari 1871: Gardelegen - Stendal - Spandau;
  • 15 juli 1871: Spandau - Berlin Lehrter Bahnhof;
  • 1 november 1871: Lehrte - Gardelegen voor goederenverkeer, op 1 december 1971 ook voor het reizigersverkeer.

De Berlin-Lehrter Bahn werd in december 1879 door de nationalisering van MHE eigendom van het Koninkrijk Pruisen. Samen met andere maatschappijen werd de MHE in 1 juli 1886 geliquideerd en onderdeel van de Preußische Staatseisenbahnen. In Berlijn (Charlottenburg) werd het emplacement van de Lehrter Bahn met de toenmalige nog gescheiden Hamburger Bahn qua gebouwen en exploitatie steeds meer verenigd. Dit proces werd door de scheiding van het reizigers- en goederenverkeer in Berlijn door de ringlijn tussen Wustermark en Nauen, de nieuw- en ombouw van het station van Spandau en de opening van het rangeerstation Wustermark voor de Eerste Wereldoorlog afgesloten.

Transittrein uit Hamburg rijdt door de grensovergang bij station Staaken (1986)

De spoorlijn werd steeds belangrijker doordat het een verbinding was voor reizigers- en goederenverkeer tussen Berlijn en Hannover, Bremen en het Ruhrgebied. Door de Duitse deling na de Tweede Wereldoorlog verloor de spoorlijn grotendeels het reizigersverkeer. Door herstelbetalingen was de spoorinfrastructuur in de Sovjet-bezettingszone tot het minimum gereduceerd, waardoor er bij aansluitingen veel tijd verloren ging. In Berlijn werd het overgebleven verkeer op andere lijnen en stations geconcentreerd, waardoor het station Lehrter Bahnhof in 1952 werd gesloten en in 1958 werd gesloopt.

In 1974 werd de 970 meter lange Elbe-Seitenkanal-Tunnel geopend onder de nieuw gebouwde Elbe-Seitenkanal.

Vanaf 1976 gebruiken de interzonale treinen tussen Berlijn en Hamburg de Lehrter Bahn tussen Wustermark en Berlijn. Daarvoor werd een nieuw controlestation Staaken gebouwd. Na de Duitse hereniging rijden er vanaf 1991 weer langeafstandstreinen van Berlijn naar Hannover.

Ongevallen[bewerken]

Op 16 oktober 1917 vond er een zwaar spoorwegongeval in het station van Schönhausen (Elbe) plaats. Een speciale trein met kinderen reed op een goederentrein. 26 mensen kwamen om het leven, 16 raakten er gewond.

In station Isenbüttel-Gifhorn (tegenwoordig: Gifhorn) veroorzaakte een goederentrein op 22 februari 1941 één van de zwaarste spoorwegongevallen van Duitsland. De goederentrein had een rood sein over het hoofd gezien en reed met volle snelheid op een vertrekkende reizigerstrein. Er kwamen 122 mensen, de meeste waren Belgische gevangenen, om het leven, daarnaast raakten er 80 mensen zwaar gewond.

Hogesnelheidslijn[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Hogesnelheidslijn Hannover - Berlijn voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de jaren '80 waren er plannen, de Lehrter Bahn tot een hogesnelheidslijn (HSL) voor het transitverkeer tussen West-Duitsland en West-Berlijn uit te bouwen. Parallel zou het bestaande spoor van de Lehrter Bahn voor het treinverkeer binnen de DDR beschikbaar blijven, maar er zouden geen verbindingen tussen de spoorlijnen komen.

Dat dit basisplan voor de pas in 1998 in gebruik genomen HSL was, is tegenwoordig nog merkbaar. De ICE's rijden 250 km/h en de regionale dieseltreinen rijden op een apart spoor maximaal 120 km/h. De stations die aan de geëlektrificeerde HSL liggen (bijv. station Groß Behnitz), kunnen niet door elektrische regionale treinen gebruikt worden, omdat het derde spoor niet geëlektrificeerd is.

Tussen kilometer 150 en 157 (Mieste - Miesterhorst) werden bij de bouw van de HSL al betonnen masten geplaatst voor de bovenleiding, alleen de bovenleiding werd niet geïnstalleerd. Doordat de uitbreidingen van de bestaande spoorlijn steeds meer gereduceerd werden, bleef ook de elektrificatie van de bestaande spoorlijn uit tussen Oebisfelde en Wustermark (met uitzondering van Stendal).

Ontwikkeling van de Hamburger en Lehrer Bahn in Berlijn[bewerken]

Bij de aansluiting op de nieuwe Berlijnse Ringbahn ontstond in 1879 bij Fürstenbrunn een verbinding naar het goederenstation Charlottenburg-Westend (tegenwoordig Westend). Deze verbinding werd in 1882 als Lehrter Stadtbahnanschluss naar station Berlin-Charlottenburg verlegd, om een verknoping voor reizigerstreinen met de nieuwe Berlijnse Stadtbahn mogelijk te maken. Met hetzelfde doel kwam ook in 1882 voor de Hamburger Bahn de Hamburger Stadtbahnanschluss tussen Ruhleben en station Berlin-Charlottenburg in gebruik.

Door de nationalisering konden de parallel liggende netwerken en het verkeer in Berlijn en Spandau op de Hamburger en Lehrterbahn samengevoegd en heringericht worden:

  • Verplaatsen van het reizigersverkeer van de Hamburger Bahnhof naar de Lehrter Bahnhof en het sluiten van de Hamburger Bahnhof in oktober 1884;
  • Samenvoegen van goederenstations in Berlijn tot "Berlin Hamburger u Lehrer Gbf" kort "Berlin H u L", tot mei 1893;
  • Herstructureren van de stations langs de Lehrer en Hamburger Bahn in Spandau naar een goederenstation ten westen van de Havel en een reizigersstation ten oosten van de Havel tussen 1888 en 1892. Enkele jaren hiervoor (1885) werd er een goederenspoor gebouwd, om buiten Berlijn een verbinding tussen beide spoorlijnen mogelijk te maken;
  • Gelijktijdig werden beide spoorparen tussen Berlijn en Spandau niet meer naar richting gebruikt (Hamburg, Lehrte) maar naar reizigers- en goederenverkeer. De sporen van de Lehrter Bahn worden sindsdien gebruikt door uitsluitend goederentreinen. In de omgeving van het uitgebreide station Moabit kwam het met de samenhang van de uitbreiding van de Ringbahn naar vier sporen tot eveneens grote veranderingen.

Op het station Putlitzstraße vond vanaf 1898 het overstappen plaats tussen de Noordringtreinen en de voorstedelijke treinen Spandau - Berlijn Lehrter Bahnhof. Daarnaast werden er aan de Lehrter Bahn nog een aantal stations geopend, namelijk:

  • Staaken (1900);
  • Fürstenbrunn (1905) voor de werknemers in Siemensstadt;
  • Jungfernheide (1908).

Grote ombouw van het emplacement van Spandau[bewerken]

Stationsgebouw van het oude station Spandau (tot 1997), tegenwoordig S-Bahn-station Berlin-Stresow (2011)
Station Spandau West en het goederenstation Spandau (1986)

De staag gegroeide langeafstands-, voorstedelijke en goederentreinen maakte een grondige verbouwing van het emplacement van Spandau tussen 1905 en 1912 noodzakelijk. Ook moesten de faciliteiten voor het goederenverkeer, die voor vele Berlijnse emplacementen te klein geworden waren, naar buiten worden verplaatst.

Tussen Ruhleben en het goederenstation Spandau werden de oude, voor het laatst door goederentreinen gebruikte tracé van de Lehrter Bahn gesloopt en door zes á acht sporige lijnen op een spoordijk gebouwd. Deze spoordijk volgde het tracé van de Hamburger Bahn. De langeafstands-, voorstedelijke en goederentreinen kregen eigen sporen.

Westelijk van het goederenstation van Spandau (Spandau West) ontstond in 1908 nieuwe reizigerstreinsporen voor de Lehrter Bahn, die bij de gemeentegrens van Staaken van de Hamburger Bahn aftakte. De al ten oosten van Spandau aftakkende sporen (oorspronkelijke sporen van de Lehrter Bahn) werden sindsdien alleen door goederentreinen gebruikt. Naast de goederentreinen naar Hannover namen ook goederentreinen naar Hamburg gebruik van deze sporen. In 1909 kwam het Rangeerstation Wustermark in gebruikt, die het rangeren van Spandau en deels van Moabit en "H u L" overnam. In 1911 werd het goederenstation Ruhleben voor diverse spoorlijnen geopend.

Gelijktijdig werd voor het groeiende voorstedelijke verkeer met de Berlijnse Stadtbahn een speciale spoor ingericht en tot het nieuwe Vorortbahnhof Spandau West (geopend 1910) ten westen van de Havel verlengd. In 1911 kwam de Spandauer Vorortbahn, die vanaf station Heerstraße van de Hamburger Stadtbahnanschluss afbuigt en via de stations Rennbahn (al in 1909 geopend) en Pichelsberg loopt, volledig in bedrijf.

Bij het verleggen van de Stadtbahnanschluss tussen Heerstraße en station Charlottenburg naar het zuidwesten kreeg ook deze lijn zijn eigen voorstedelijke sporen. In augustus 1928 werd het elektrische S-Bahn-verkeer naar Spandau in gebruik genomen. Alhoewel de S-Bahn vroeger naar Wustermark gepland was, kreeg de S-Bahn eerst in 1951 een verlenging naar Staaken. In 1980 werd de S-Bahn verkort tot Spandau, de S-Bahn keerde niet meer terug in Staaken.

Aansluiting[bewerken]

In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting op de volgende spoorlijnen:

Berlin Hbf
DB 6024, spoorlijn tussen Berlin Ostbahnhof en Potsdam Hbf (S-Bahn; Stadtbahn)
DB 6109, spoorlijn tussen Berlin Ostbahnhof en Berlin-Spandau Ost (Stadtbahn)
DB 6134, spoorlijn tussen Berlin Hbf en Berlin Südkreuz (Nord-Süd-Fernbahn)
DB 6171, spoorlijn tussen aansluiting Berlin-Wedding en Berlin Südkreuz Südende (S-Bahn)
Berlin-Moabit
DB 6020, spoorlijn tussen Berlin-Moabit en Berlin-Moabit (S-Bahn; Ringbahn)
DB 6097, spoorlijn tussen Berlin Moabit W381 - W361
DB 6106, spoorlijn tussen Hamburger und Lehrter Bf en Berlin-Moabit
DB 6170, spoorlijn tussen Berlin-Moabit en Berlin-Moabit (S-Bahn; Ringbahn)
Aansluiting Berlin Wiesendamm
DB 6179, spoorlijn tussen aansluiting Berlin-Charlottenburg en Wustermark
Berlin-Spandau
DB 6025, spoorlijn tussen Berlin Westkreuz en Berlin-Spandau (S-Bahn; Stadtbahn)
DB 6100, spoorlijn tussen Berlin Hbf en Hamburg-Altona (Hamburger Bahn)
DB 6109, spoorlijn tussen Berlin Ostbahnhof en Berlin-Spandau Ost (Stadtbahn)
DB 6185, spoorlijn tussen Berlin-Spandau en Oebisfelde (HSL)
Wustermark
DB 6087, spoorlijn tussen Karower Kreuz en Priort (Berliner Außenring)
DB 6103, spoorlijn tussen Wustermark Awf en Wustermark Rbf Wot
DB 6104, spoorlijn tussen Priort en Wustermark
DB 6105, spoorlijn tussen Priort en Nauen
DB 6179, spoorlijn tussen aansluiting Berlin-Charlottenburg en Wustermark
Neugarten
DB 6508, spoorlijn tussen Nauen en Röthehof
DB 6888, spoorlijn tussen Neugarten en Ketzin
Rathenow
DB 6512, spoorlijn tussen Brandenburg Hbf en Neustadt (Dosse)
Schönhausen (Elbe)
DB 6885, spoorlijn tussen Genthin en Schönhausen
DB 6887, spoorlijn tussen Schönhausen (Elbe) en Sandau
Stendal
DB 6401, spoorlijn tussen Stendal en Wittenberge
DB 6402, spoorlijn tussen Magdenburg Hbf en Stendal
DB 6894, spoorlijn tussen Stendal en Tangermünde
DB 6889, spoorlijn tussen Stendal en Uelzen (Amerikalinie)
Gardelegen
DB 6906, spoorlijn tussen Haldensleben en Gardelegen
DB 6991, spoorlijn tussen Gardelegen en Kalbe (Milde)
Oebisfelde
DB 1945, spoorlijn tussen Helmstedt en Oebisfelde
DB 1951, spoorlijn tussen Schandelah en Oebisfelde
DB 1952, spoorlijn tussen Schandelah en Oebisfelde
DB 6185, spoorlijn tussen Berlin-Spandau en Oebisfelde (HSL)
DB 6399, spoorlijn tussen Oebisfelde en aansluiting Sülfeld
DB 6409, spoorlijn tussen Glindenberg en Oebisfelde
DB 6900, spoorlijn tussen Oebisfelde en Salzwedel
DB 9175, spoorlijn tussen Wittingen en Oebisfelde
Fallersleben
DB 1953, spoorlijn tussen Braunschweig-Gliesmarode en Fallersleben
DB 1956, spoorlijn tussen Weddel (Braunschw) en Fallersleben
Gifhorn
DB 1902, spoorlijn tussen Braunschweig Hbf en Gifhorn
DB 1962, spoorlijn tussen Gifhorn en Wieren
Plockhorst
DB 1772, spoorlijn tussen Celle en Braunschweig Hbf
Lehrte
DB 1720, spoorlijn tussen Lehrte en Cuxhaven
DB 1730, spoorlijn tussen Hannover Hbf en Braunschweig Hbf
DB 1734, spoorlijn tussen Hannover Hbf en Lehrte
DB 1770, spoorlijn tussen Lehrte en Nordstemmen

Literatuur[bewerken]

  • Peter Bley: 150 Jahre Eisenbahn Berlin-Hamburg. alba-Verlag, Düsseldorf 1996, ISBN 3-87094-229-0.
  • Bernd Kuhlmann: Bahnknoten Berlin. Verlag GVE, Berlin 2006, ISBN 3-89218-099-7.
  • Alfred von der Leyen (ed.): Berlin und seine Eisenbahnen – 1846-1896. Nachdruck, Verlag Aesthetik und Kommunikation, Berlin 1982, ISBN 3-88245-106-8.
  • Eisenbahnatlas Deutschland. Schweers + Wall, Aachen 2005, ISBN 3-89494-134-0.
  • Wolfgang Philipps: „Die beste Verbindungslinie zwischen dem Osten und dem Westen.“ Politische Hintergründe der Berlin-Lehrter Eisenbahn. In: Lehrter Land & Leute: Magazin zur Geschichte, Kultur und Heimatkunde, Bd. 42, p. 15–17.