Spoorlijn Sittard - Herzogenrath

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Spoorlijn Sittard – Herzogenrath
DB 2543
Spoorlijn Sittard - Herzogenrath op de kaart
Totale lengte28,9 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorNederlandse Zuider Spoorwegmaatschappij
Geopend1 mei 1896
Huidige statusin gebruik
Geëlektrificeerd
Sittard – Heerlen: 1949 (1,5 kV=)
Heerlen – Landgraaf: 1986 (1,5 kV=)
Landgraaf – Haanrade: 2018 (1,5 kV=)
Haanrade – Herzogenrath: 2018 (15 kV~)
Aantal sporen
Sittard – Heerlen: 2
Heerlen – Landgraaf: 1, gepland vanaf 2022: 2
Landgraaf – Herzogenrath: 1
Baanvaksnelheid
Sittard – Heerlen: 100 km/h
Heerlen – Herzogenrath: 80 km/h
Beveiliging
ATB EG op Sittard – Landgraaf
ATB NG op Landgraaf – grens NL / D
PZB op grens NL / D – Herzogenrath[1]
Omgrenzingsprofiel
NL1 op Sittard – grens NL / D[2]
GC op grens NL / D – Herzogenrath[1]
Beladingsklasse
D2 (bij 80 km/h) op Sittard – Heerlen
D4 (bij 60 km/h) op Heerlen – grens NL / D[2]
D4 op grens NL / D – Herzogenrath[1]
Treindienst door
Sittard – Heerlen: NS en Arriva
Heerlen – Herzogenrath: Arriva
Traject
dldENDE@FSPLaBSicon .svg lijn van Venlo
dvÜSTrdSTRBSicon .svg
ddABZg+rvSTRBSicon .svg lijn van Born alleen goederen
demvKRZoemdKRZouexv-STR+r stoomtramlijn van Roermond opgebroken
v-SHI2grvSTRduexdSTR
dENDExevÜSTldSTRduexdSTR
exdSTRedBSTvSTRduexdSTR PTT expeditieknooppunt Sittard
dKDSTxa-LdDST-RvBHF-LdKBHFa-RuexdBHF 0,0 Sittard
vSTRvSTRdSTRuexdSTRl elektrische tramlijn naar Heerlen opgebroken
v-SHI2g+rvÜSTredBSTd Van Gend & Loos
dvSKRZ-G4hlvSKRZ-G4hrd 0,5 IJzeren Brug Bergerweg
dvÜSTlvSHI2g+l-d
ddENDEevÜSTlBSicon .svg
BSicon .svgvÜSTrBSicon .svg
BSicon .svgvSTRr-SHI1rBSicon .svg 0,7 lijn naar Maastricht
BSicon .svgSKRZ-G2oBSicon .svg Rijksweg Zuid
BSicon .svgeHSTBSicon .svg 1,5 Ophoven
BSicon .svgSKRZ-G2oBSicon .svg 2,3 N276 viaduct Craveld (Middenweg)
ev-SHI2grd
exdKDSTedBHFd 4,0 Geleen Oost
BSicon .svgeKRZuexSTR+r mijnspoor van Staatsmijn Maurits opgebroken
dexdKDSTadBHFdexdSTR 7,2 Spaubeek
dxdSHI2g+ldSHI2lrdSHI2+rexdSTR
dedSHI2glexdSHI2g+lredSHI2grexdSTR 7,5 inhaalspoor Spaubeek opgebroken
ddSHI2lxdSHI2g+lrdSHI2rexdSTR
BSicon .svgdSTRexdKDSTaqexdABZgr 8,2 Staatsmijn Emma
schacht IV
dexdKDSTadBHFdexdSTR 9,1 Schinnen
dev-SHI2g+rdexdSTR
BSicon .svgSKRZ-G4uexSTR 11,2 N300 sinds 2019
BSicon .svgSKRZ-G2hlexSKRZ-G2hr 11,3 Geitenweg voorheen N298
BSicon .svgevSHI2gl-exdSTR
BSicon .svgdBHFexvDST 11,9 Nuth
BSicon .svgdSTRexvÜSTxr
BSicon .svgevSHI2g+l-exdSTRl mijnspoor naar Staatsmijn Hendrik opgebroken
ddBHFexdKDSTa 15,0 Hoensbroek
BSicon .svgdSTRexdABZg+lexdKBSTeq houthandel Stassen Marres
devSHI2g+l-
SKRZ-G4o 15,5 S100 Beersdalweg
BSicon .svgvSTR-uexdSTR+l tramlijn van Sittard opgebroken
BSicon .svgdSTRexdKDSTauexdHST Oranje-Nassau III
BSicon .svgxvSTRuexdLSTR
BSicon .svgdSTRexdABZg+luexmdKRZu mijnspoor Oranje-Nassau IV opgebroken
BSicon .svgdABZg+rexdSTRuexdLSTR 17,2 lijn van Schin op Geul
BSicon .svgdDSTexdSTRuexdLSTR emplacement Heerlen
BSicon .svgdSTRexdDSTuexdHST Oranje-Nassau I
BSicon .svgxvÜSTlxruexdSTR
dv-SHI2grdSTRuexdSTR
uexdSTR+lemdKRZoemvKRZouexdSTRr
uexdSTRedKBSTxedSTRevSHI2gl- 18,4 Van Gend & Loos
uexdBHFexdBHF-LdBHF-RedDSTexdSTR 18,5 Heerlen
uexdSTRexdSTRvÜSTrexdKBSTe Amstel brouwerij voorheen brouwerij Gambrinus
uexdSTRrev-SHI2g+rldENDE@Gd tramlijn naar Kerkrade opgebroken
deABZglexdKBSTeq glasfabriek Koppen
BSicon exKBSTa.svg
exKBSTa + exSTRc2
BSicon eABZg3.svg
eABZg3 +
BSicon .svg
+
Plieger
BSicon exABZg+1.svg
exABZg+1 +
BSicon eBHF.svg
eBHF + exSTRc4
BSicon .svg
+
19,8 Heerlen de Kissel
exSTRSKRZ-G4oBSicon .svg 20,2 S100 Euregioweg
exdABZg+lexdKDSTeqvSHI2gl-d Oranje-Nassau II
exdKDSTeev-SHI2grdSTRd Staatsmijn Wilhelmina
exdKDSTevBHF 21,8 Landgraaf voorheen Schaesberg
dvSTR-STRro 22,4 lijn naar Simpelveld (Miljoenenlijn)
SKRZ-G4u 23,4 N300 voorheen N299
BHF 24,5 Eygelshoven Markt
voorheen Eijgelshoven
exdKDSTaqeABZg+rd mijn Laura
v-STRexdKBSTa Laura Metaal voorheen mijn Julia
BSicon .svgdSTRxdABZg+ldKBSTeq 101,1 wapendepot APS-E van U.S. Army vh. mijn Julia
v-STRedBST laadperron ACTS vh. mijn Julia
exdSHI2+ldSHI2glxrdSHI2g+r
exdDSTveBHF-DST 25,8 Haanrade voorheen Kerkrade Rolduc
exv-STRdSTRedABZg+lexdKBSTeq gasfabriek Noorsche Gasmaatschappij
exdSTRvSEC2-STR 26,1 spanningssluis 1,5 kV=/15 kV~
exdSHI2ldSHI2g+lxrdSHI2r
GRENZE 27,25 grens Nederland - Duitsland
eHST 27,4 Rolduc Lokaal
dvSTR-STR+l 27,8 DB 2550 van Kassel Hbf
BSicon .svgvSTRdSTR+l 27,9 DB 2570 van Stolberg (Rheinl) Hbf
dv-STRvÜST
BSicon .svgvÜSTdSTR
dv-SHI2grvSTR
ddDSTdBHF-LvBHF-KBHFe-R 28,6 Herzogenrath
v-SHI2g+rdSTR
dv-SHI2g+r 28,9 DB 2550 naar Aachen Hbf

De spoorlijn tussen Sittard, Heerlen en Herzogenrath werd in 1896 geopend op initiatief van Henri Sarolea. Van Sittard tot Heerlen is de lijn dubbelsporig, de rest is enkelspoor. Het Duitse deel staat als spoorlijn 2543 onder beheer van DB Netze.

Het deel tussen Sittard en Heerlen wordt gebruikt door Intercitytreinen van de NS, tevens rijden hier stoptreinen van Arriva die verder gaan naar Landgraaf en over de Miljoenenlijn naar Kerkrade. Vanuit Maastricht en Heerlen is er een internationale sneltrein naar Herzogenrath en Aken.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Sinds 14 mei 1949 is de spoorlijn van Sittard tot Heerlen geëlektrificeerd. Vanaf 1986 volgde het deel van Heerlen tot aan Schaesberg (Landgraaf). In 2018 werd het gedeelte van Landgraaf tot Herzogenrath geëlektrificeerd door respectievelijk de Nederlandse en de Duitse spoorbeheerder.[3]

Op 9 december 2007 kreeg de lijn er twee haltes bij: Heerlen de Kissel en Eygelshoven Markt.

Tot en met 2018 werd de internationale verbinding, de zogenoemde Euregiobahn, geëxploiteerd door DB Regio NRW.

Grensoverschrijdende elektrificatie[bewerken | brontekst bewerken]

Vanaf 2009 werden plannen gemaakt voor verdubbeling en elektrificatie van de lijn tussen Heerlen en Herzogenrath, maar de beoogde invoering van een Intercity op de verbinding Heerlen – Aken[4] werd meermalen uitgesteld. Besloten is zolang de stoptreinverbinding, die het Aachener Verkehrsverbund per december 2013 had willen beëindigen, in stand te houden,[5] in ieder geval tot 2015. In april 2014 werd door Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu) het begin van de elektrificatie van het traject Landgraaf – Herzogenrath gemarkeerd.[6] De eerste grote werkzaamheden aan de elektrificatie vonden plaats van zaterdag 28 april 2018 tot en met zondag 6 mei 2018. Gedurende deze periode reden geen treinen over het traject.[7][8]

In december 2018, na de gehele elektrificatie, beëindigde DB haar internationale verbinding en wilde Arriva een 'Drielandentrein' beginnen tussen Aken, Heerlen, Maastricht en Luik.[9] Uiteindelijk startte Arriva de nieuwe treindienst tussen Heerlen en Aken op 27 januari 2019.

Spoorverdubbeling Heerlen-Landgraaf[bewerken | brontekst bewerken]

Om twee keer per uur heen en weer een trein te kunnen laten rijden van Aken naar Maastricht is er spoorverdubbeling nodig op het traject tussen Heerlen en Landgraaf.[10] Op 6 april 2020 gaf Provinciale Staten van Limburg groen licht voor een extra bijdrage waardoor de spoorverdubbeling kan gaan plaatsvinden.[11]

Treindiensten[bewerken | brontekst bewerken]

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
3900 Intercity EnkhuizenHoornAmsterdam CentraalUtrecht Centraal's-HertogenboschEindhoven CentraalSittardHeerlen Stopt niet in Zaandam. Stopt tussen Hoorn en Enkhuizen op alle tussengelegen stations. Rijdt in de vroege ochtend en 's avonds alleen 1x per uur tussen Sittard en Heerlen.
19800 RE 18 Sneltrein (Arriva) MaastrichtHeerlen Rijdt 1x per uur. Vormt samen met treinserie 20300 een halfuursdienst tussen Maastricht en Heerlen. Rijdt in de vroege ochtend en 's avonds niet.
20300 RE 18 Sneltrein / Regional-Express (Arriva) MaastrichtHeerlenLandgraafHerzogenrathAachen Hauptbahnhof Drielandentrein (LIMAX). Rijdt 1x per uur. Vormt samen met treinserie 19800 een halfuursdienst tussen Maastricht en Heerlen.
32000 RS 18 Stoptrein (Arriva) Maastricht RandwyckMaastrichtHeerlen
32500 RS 15 Stoptrein (Arriva) SittardHeerlenKerkrade Centrum

Materieel[bewerken | brontekst bewerken]

Sittard – Heerlen[bewerken | brontekst bewerken]

Tussen Sittard en Heerlen rijdt de NS anno 2020 met treinen van het type VIRM als Intercity. Tot begin jaren tachtig waren met name getrokken treinen met locomotief van de serie 1200 met rijtuigen Plan E te zien en sindsdien tot 2007 locomotieven 1600 of 1700 met Intercityrijtuigen of ICK's. Daarna werd er gereden met de types ICMm en VIRM.

Voor de stoptreindiensten gebruikte NS tot begin jaren tachtig het mat '46 en sindsdien het treintype Plan V. Vanaf het ingaan van de dienstregeling 2012/2013 reden op de sprinterdiensten in bepaalde periodes SGMm treinstellen.

Met ingang van december 2016 heeft Arriva de stoptreindiensten overgenomen en wordt er tussen Sittard en Landgraaf (en verder naar Kerkrade Centrum) gereden met GTW treinstellen. Soms is er een FLIRT van Arriva te zien.

Heerlen – Kerkrade / Aken[bewerken | brontekst bewerken]

NS reed tussen Heerlen en Kerkrade ook met het treintype Plan V. Ook Veolia reed hiermee nog twee jaar na aanvang tot de Velios treinstellen arriveerden. Sinds 2017 heeft Arriva de stoptreindiensten overgenomen en wordt er tussen Sittard en Kerkrade Centrum gereden met GTW treinstellen. Soms is er ook een FLIRT van Arriva te zien.

De verbinding Heerlen – Aachen in 1997.

In 1992 werd ter vervanging van de opgeheven spoorlijn Maastricht – Aken via Simpelveld het baanvaak Heerlen – Aken voor het personenverkeer heropend tussen Landgraaf en Herzogenrath. Tot de komst van de Buffel in 1998 werd met het treintype Plan X gereden. Sinds de komst van de Euregiobahn rijdt sinds 2001 geen NS-materieel meer naar Duitsland. Deutsche Bahn zet sinds 2002 treinen van het type Talent in. Op 27 augustus 2015 werd bekend dat Deutsche Bahn de aanbesteding heeft gewonnen. Hierdoor kan Deutsche Bahn per december 2016 voor een periode van vier jaar en een optie van een jaar rijden voor Euregiobahn.[12][13]

Tussen Heerlen en Aachen Hauptbahnhof verzorgde Arriva van 9 december 2018 tot en met 26 januari 2019 treinvervangend vervoer. Vanaf 27 januari 2019 rijdt de Drielandentrein ook op het traject naar Aachen Hauptbahnhof.[14][15]

Stations en gebouwen[bewerken | brontekst bewerken]

Overzicht van stations langs de lijn (cursief: voormalig station):

Station Geopend Huidig gebouw
Sittard 1862 1993, NS, 3e gebouw, uniek ontwerp van Van Belkum
Ophoven 1917 geen, station gesloten in 1934
Geleen Oost 1893 geen, gebouw gesloopt in 2006
Spaubeek 1896 geen, gebouw gesloopt in 1970
Schinnen 1896 geen, gebouw gesloopt in 1972
Nuth 1893 1991, NS, 2e gebouw, uniek ontwerp van Bak
Hoensbroek 1893 geen, gebouw gesloopt in 1971
Heerlen 1896 2019, NS, 4e gebouw, uniek ontwerp van Huisman
Heerlen de Kissel 2007 geen, station gesloten vanaf dienstregeling 2019
Landgraaf 1896 1893, ZSM, 1e gebouw, type ZSM standaard
Eygelshoven Markt 1909 geen, station gesloten van 1952-2007
Kerkrade Rolduc 1896 geen, station gesloten in 1953 en gesloten van 1934-1949
Rolduc Lokaal 1896 geen, station gesloten in 1925
Herzogenrath 1852 1853, Königliche Direktion der Aachen-Düsseldorf-Ruhrorter Eisenbahn, 1e gebouw

De stations Sittard en Herzogenrath waren al eerder aan andere spoorlijnen geopend.

Aansluitingen[bewerken | brontekst bewerken]

In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting op de volgende spoorlijnen:

Sittard
lijn tussen Maastricht en Venlo
lijn naar Born
Heerlen
lijn naar Schin op Geul
Landgraaf
lijn naar Simpelveld
Herzogenrath
DB 2550, lijn tussen Aken en Kassel
DB 2570, lijn naar Stolberg

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

Het laatste portaal voor de bovenleiding tussen Sittard en Heerlen werd op 8 september 1947 geplaatst in Schinnen.

Fotogalerij[bewerken | brontekst bewerken]