Spoorlijn Stadskanaal - Ter Apel Rijksgrens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn Stadskanaal - Ter Apel Rijksgrens
Spoorlijn Stadskanaal - Ter Apel Rijksgrens op de kaart
Totale lengte 22,4 km
Aangelegd door STAR
Geopend 2 mei 1924
Gesloten
Stadskanaal - Ter Apel: 15 mei 1935
Ter Apel - Ter Apel Rijksgrens: 15 mei 1926
Heropend
Stadskanaal - Ter Apel: 1941
Gesloten
Stadskanaal - Musselkanaal: 1990
Zandberg - Ter Apel: 1972
2e maal heropend
Stadskanaal - Musselkanaal: 1994
Huidige status
Stadskanaal - Musselkanaal: museumlijn
Musselkanaal - Ter Apel Rijksgrens: opgebroken
Geëlektrificeerd nee
Aantal sporen 1
Baanvaksnelheid 30 km/h
Beveiliging of treinbeïnvloeding geen
Treindienst door S.T.A.R.
Traject
dSTR lijn van Zuidbroek
deABZlg lijn van Zwolle opgebroken
dBHF 0,0 Stadskanaal
deBHF 1,5 Stadskanaal Oost
deBHF 3,5 Nieuw Buinen
exdENDEaqeABZlg aansluiting glasblazerij opgebroken
deABZrg aansluiting Philips Stadskanaal opgebroken
deBHF 6,3 Eerste Exloërmond
deBHF 8,9 Musselkanaal-Valthermond
deABZlf aansluiting haven opgebroken
dENDExe
dexGRENZE+WBRÜCKE Eerste Valthermond
grens Groningen - Drenthe
dexHST 10,7 Zandberg
dexSTR+GRZq grens Drenthe - Groningen
dexBHF 13,0 Ter Apelkanaal-Vetstukkenmond
dexWBRÜCKE1 Ter Apelkanaal
uexdSTR+rexdSTR tramlijn van Coevorden opgebroken
uexdABZg+rexdSTR tramlijn van Erm opgebroken
uexdHSTexdBHF 16,0 Ter Apel
uexdSTRlexmdKRZ tramlijn naar Winschoten opgebroken
dexWBRÜCKE1 Ruiten-Aa-kanaal
dexBHF 21,1 Ter Apel Rijksgrens
dexENDEe 22,4

De Spoorlijn Stadskanaal - Ter Apel Rijksgrens is de op 2 mei 1924 geopende spoorlijn die Stadskanaal met de rijksgrens bij Ter Apel verbond.

Geschiedenis[bewerken]

De spoorlijn is aangelegd door de Groningsch-Drentsche Spoorwegmaatschappij Stadskanaal-Ter Apel-Rijksgrens (STAR) en was oorspronkelijk bedoeld om te worden verlengd aan de andere kant van de Rijksgrens in het Duitse Eemsland. Dit is echter nooit gebeurd. Het baanvak Ter Apel - Ter Apel Rijksgrens werd daarom al twee jaar na de aanleg, op 15 mei 1926, gesloten en is daarmee een van de kortst gebruikte spoorlijnen van Nederland. Negen jaar later, op 15 mei 1935, werd ook het resterende deel gesloten voor alle verkeer. Op 11 augustus 1941 kwam het goederenvervoer naar Musselkanaal en Ter Apel voor korte tijd weer op gang (tot 19 augustus 1942). Na de oorlog werd op 11 augustus 1946 het goederenverkeer weer hervat, maar dit bleek niet meer rendabel genoeg: in 1959 werd de STAR opgeheven en de lijn overgenomen door de NS. Op 28 mei 1972 werd het goederenvervoer tussen Musselkanaal en Ter Apel gestaakt en tussen Zandberg en Ter Apel gesloten. [1] Op 27 mei 1990 werd ook het vervoer tussen Stadskanaal en Musselkanaal gestaakt. Het lijngedeelte Zandberg (km 10.6) tot Ter Apel werd in 1978 opgebroken, Musselkanaal - Zandberg pas later.

In 1992 werd de Stichting Stadskanaal Rail (S.T.A.R.) opgericht, met als doel van het resterende spoor tussen Veendam, Stadskanaal en Musselkanaal een museumlijn te maken. Sinds 1994 is de lijn tot Musselkanaal als toeristische museumlijn in gebruik. Inmiddels is het spoor zelf door ProRail en de grond erlangs door NS Vastgoed overgedragen aan de Stichting, die zodoende het beheer volledig in eigen hand heeft.

In 2006 en 2007 werd de lijn tot Musselkanaal volledig gesaneerd en gerenoveerd. Het spoor bleef berijdbaar tot aan de brug over de Eerste Valthermond in Musselkanaal (tevens provinciegrens), zo'n 700 meter voorbij het station. Direct na de brug is de overweg over de Kavelingen opgebroken en 200 meter verder houdt ook het spoor zelf op.

Stations en gebouwen[bewerken]

  • Stadskanaal: 1997, retrogebouw van Museumspoorlijn S.T.A.R. op de plaats van het in 1979 gesloopte NOLS-station
  • Stadskanaal Oost: geen (haltegebouw gesloopt 1985)
  • Nieuw Buinen: geen (gesloopt 1990)
  • Eerste Exloërmond: geen (gesloopt rond 1970)
  • Musselkanaal: 2003, replica van het in 1985 gesloopte stationsgebouw Musselkanaal-Valthermond
  • Zandberg: 1924, STAR, type STAR-klein (haltegebouw)
  • Ter Apelkanaal-Vetstukkenmond: geen (gesloopt 1960)
  • Ter Apel: geen (gesloopt 1990)
  • Ter Apel Rijksgrens: geen (gesloopt 1984)

Treindienst[bewerken]

In de zomermaanden op woensdagen en zondagen en in het voor- en najaar op enkele feestdagen en weekeinden rijden treinen van de S.T.A.R. twee of drie keer per dag tussen de stations van Stadskanaal en Musselkanaal.

Een wissel bij Valthermond die door het publiek bediend kan worden. De wissel is hier (2014) nog goed in het vet gehouden.

Zie ook[bewerken]