Stadler GTW

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
GelenkTriebWagen
Stadler GTW op de Rheinbrücke bij Rheinfall, Schaffhausen (CH)
Stadler GTW op de Rheinbrücke bij Rheinfall, Schaffhausen (CH)
GTW2-6 HLB Schema.png
Aantal zie tekst
Fabrikant Stadler Rail: vestigingen Bussnang en Siedlce (Polen)
In dienst sinds 1996
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De Stadler GTW (voluit Gelenktriebwagen) is een type van elektrische en dieselelektrische treinstellen van de Zwitserse fabriek Stadler Rail AG, bestemd voor het regionaal personenvervoer en opgebouwd volgens een modulair concept.

In Nederland is er een aantal versies van de GTW in gebruik: de Spurt van Arriva, de Velios van Veolia, de Breng GTW van Hermes, Breng en de Connexxion GTW van Connexxion, Valleilijn.

Geschiedenis[bewerken]

Het treinstel werd aan het eind van de 20e eeuw door Stadler ontworpen en ontwikkeld. De treinen voor Deutsche Bahn (DB) en Hessische Landesbahn (HLB) werden in licentie bij Bombardier Werk Bautzen en voor de Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) bij Hellenic Shipyards gebouwd. Van de treinen voor Sistemi Territoriali (ST) worden de draaistellen door AnsaldoBreda vervaardigd.

Op 12 februari 2013 werd in Stadler-Inbetriebsetzungszentrum te Erlen de 100ste GTW aan Thurbo afgeleverd. In 1996 bouwde Stadler Rail de eerste dieselelektrisch aangedreven GTW treinstellen voor de voormalige Mittelthurgaubahn (MThB). Twee jaar later volgden tien elektrisch aangedreven GTW treinstellen.[1]

Constructie en techniek[bewerken]

Het treinstel is opgebouwd uit een aluminium frame met een frontdeel van GVK. De modulair opgebouwde treinen bestaan uit een aandrijfmodule met aan beide zijden een stuurstandrijtuig. Er kunnen naar wens extra rijtuigen tussen geplaatst worden. Een GTW is "zwevend geleed": ieder rijtuig heeft aan één uiteinde een draaistel en hangt aan het andere uiteinde aan de aandrijfmodule of aan het volgende rijtuig.

Het treinstel heeft een lagevloerdeel. Deze treinstellen kunnen tot vier stuks gecombineerd in treinschakeling rijden. Zij zijn uitgerust met luchtvering.

Inzet[bewerken]

De treinen zijn ingezet in de volgende landen bij verschillende spoorwegondernemingen:

Nederland[bewerken]

Inzetgebied Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
Groningen / Friesland (Spurt)
  • Groningen – Bad Nieuweschans - Leer (Ostfriesland)
  • Leeuwarden - Groningen
  • Leeuwarden - Harlingen Haven
  • Leeuwarden - Stavoren
  • Groningen - Roodeschool
  • Groningen - Delfzijl
  • Groningen - Veendam
Stadler GTW 2-6 228 Spurt van Arriva (11605501394).jpg Arriva 2006-2007
2009-2010
43
8
2 en 3 Dieselelektrisch
Achterhoek – Rivierenland (Spurt)
  • Arnhem – Tiel
  • Arnhem – Winterswijk
  • Zutphen – Winterswijk
  • Zutphen – Apeldoorn
Arriva 256 Zevenaar.jpg Arriva 2012 24 2 en 3 Dieselelektrisch
Limburg (Velios)
  • S1: Nijmegen - Venlo - Roermond
  • S2: Roermond - Sittard - Maastricht - Maastricht Randwyck
  • S3: Sittard - Heerlen - Kerkrade Centrum
  • S4 / S5: Maastricht Randwyck - Maastricht - Heerlen
Veolia-Nijmegen.jpg Veolia (2007 - 2016)
Arriva (2016 - )
2007-2008/2009 16 (D)
8 (E)
2 en 3 Dieselelektrisch (16)
Gelijkstroom / Bovenleiding (8)
Arnhem Nijmegen (Breng GTW)
  • Arnhem - Doetinchem
Breng GTW 5048, Arnhem.jpg Breng 2012 9 3 Dieselelektrisch
MerwedeLingelijn (Spurt)
  • Geldermalsen - Dordrecht
Spurt Merwede-Lingelijn.jpg Arriva 2008
2011
7
3
2 en 3 Gelijkstroom / Bovenleiding
Valleilijn (Connexxion GTW)
  • Amersfoort – Ede-Wageningen

(Sinds 12 december 2016 is de enige Connexxion GTW verhuisd van de Valleilijn naar de Vechtdallijnen en eigendom van Arriva)

Connexxion GTW 5037, Barneveld Centrum.jpg Connexxion 2013 1 3 Gelijkstroom / Bovenleiding
Vechtdallijnen (Spurt) + (Connexxion GTW)
  • Zwolle – Emmen

(Sinds 12 december 2016 is de enige Connexxion GTW verhuisd van de Valleilijn naar de Vechtdallijnen en eigendom van Arriva)

Arriva 10.517-III.JPG Arriva 2012
2016 (2013)
14
1
2 en 3 Gelijkstroom / Bovenleiding

Duitsland[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
Baureihe 646.0 DB 646 009.JPG DB Regio 2000-2002 30 2 Dieselelektrisch
Baureihe 646.1 Wagon spalinowo elektryczny serii GTW 26.jpg Usedomer Bäderbahn (UBB) 2000 - 2002 14 + 9 = 23 2 Dieselelektrisch
Baureihe 646.2 646 205-5 Kurhessenbahn Kassel Wilhelmshöhe.jpg Kurhessenbahn, DB Regio 2003 9 2 Dieselelektrisch
Baureihe 646.2 646 205-5 Kurhessenbahn Kassel Wilhelmshöhe.jpg Dreieichbahn, DB Regio 2003 4 2 Dieselelektrisch
VT 100 Bf Nord4.jpg Hessische Landesbahn (HLB) 1999 - 2001 30 2 Dieselelektrisch
VT 646 ODEG-Gelenktriebwagen.jpg Ostdeutsche Eisenbahn (ODEG) 2011 6 2 Dieselelektrisch

Frankrijk[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
Z 150 SNCF Z 150.jpg Ligne de Cerdagne 2004 2 2 Gelijkstroom / Stroomrail
Z 00 Panoramique des Dômes.JPG Puy de Dôme tandradbaan 2012 4 2 Gelijkstroom / Bovenleiding

Griekenland[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
560 Railbus Proastiakos Agioi Anargyroi.jpg Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) 2003 17 2 Dieselelektrisch
4501 Train 351 leaving Kalo Nero.jpg Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) 2004 12 2 Dieselelektrisch
3107 Diakofto Kalavrita railway (7).jpg Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) 2007 4 3 Dieselelektrisch

Italië[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
ATR 200 MThB Be 596.JPG Ferrovie del Sud-Est (FSE),
ex Mittelthurgaubahn (MThB)
1996 3 2 Dieselelektrisch
ATR 100 Vinschgaubahn 01.jpg Societá Automobilistica Dolomiti (SAD) 2005 12 2 Dieselelektrisch
ATR 110
ATR 120
ST ATR 120 Piove di Sacco 070707.jpg Sistemi Territoriali (ST) 2007, 2009 2
2
2 en 4 Dieselelektrisch
ATR 110 FUC ATR 110 002 Cividale stazione 20120414.JPG Ferrovie Udine Cividale srl (FUC) 2006 2 2 Dieselelektrisch
ATR 115 ATR 110 101 LeNord Rovato Borgo 20110404.jpg Ferrovie Nord Milano Spa (FNM Group) 2011 8 2 Dieselelektrisch
ATR 125 ATR 125 002 Iseo 20110722.jpg Trenord 2011 11 4 Dieselelektrisch

Oostenrijk[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
ET 22 LILO Stadler GTW.jpg Linzer Lokalbahn (LILO),
Stern & Hafferl Verkehrsgesellschaft (StH)
2000 14 2 Gelijkstroom-Wisselstroom / Bovenleiding
serie 4062 94 81 4062 001-4 A-STLB Übelbach 2011-09-16.jpg Steiermärkische Landesbahnen (StLB) 2010 3 2 Wisselstroom / Bovenleiding
serie 5062 STLB GTW 5062 003.jpg Steiermärkische Landesbahnen (StLB) 2010 3 2 Dieselelektrisch
serie 5063 GKB GTW Graz.jpg Graz-Köflacher Bahn und Busbetrieb (GKB) 2010 13 3 Dieselelektrisch

Spanje[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
FGC AM 1 FGC (Montserrat).JPG Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) 2003 5 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
FGC A 10 Crem nuria.jpg Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) 2003 2 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
FGC serie 331 Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) 2016 2 2 Dieselelektrisch
(Breedspoor)

Slowakije[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
ZSSK 840 FUC Stadler GTW.JPG Železničná spoločnosť Slovensko (ZSSK) 2003 6 2 Dieselelektrisch
ZSSK 425.95 TEZ Ótátrafüred.jpg Železničná spoločnosť Slovensko (ZSSK) 2001 15 2 Gelijkstroom / Bovenleiding

Verenigde Staten[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
NJ DMU 2/6 Gtw riverline.JPG New Jersey Transit (NJT) 2004 20 2 Dieselelektrisch
CMR DMU 2/6 Leander1.jpg Capital Metropolitan Transportation Authority,
Austin, Texas, USA
2008 8 2 Dieselelektrisch
A-train DMU 2/6 Gtw riverline.JPG Denton County Transportation Authority (DCTA),
Texas, USA
2010
2011-2012 [2]
11
6
2 Dieselelektrisch
BART DMU 2/6 Leander1.jpg Bay Area Rapid Transit,
San Francisco Bay Area, Californië, USA
2014 8 2 Dieselelektrisch

Zwitserland[bewerken]

Serie Afbeelding Vervoerder In dienst gesteld Aantal Aantal rijtuigen Aandrijving
Bm 596 MThB Be 596.JPG MThB,
sinds 2007: FSE
1996 3 2 Dieselelektrisch
RABe 526.2 BLS trein 265.JPG BLS,
sinds 2013: SBB,
sinds 2018: Thurbo
2004 7 + 6 = 13 3 Wisselstroom / Bovenleiding
RABe 526.6 Thurbo 686-1.JPG Thurbo ex MThB 1998 10 2 Wisselstroom / Bovenleiding
RABe 526.7 Thurbo 735-6.JPG Thurbo 2003 41 2 Wisselstroom / Bovenleiding
RABe 526.7 Thurbo 763-8.JPG Thurbo 2004
2005
2012/2013
29
10
12
3 Wisselstroom / Bovenleiding
RABe 520 Beinwil am See Seetalbahn 2003-06-25 4528.jpg SBB 2002 17 3 Wisselstroom / Bovenleiding
Be 2/6 BTI Be 507.JPG BTI 1997-2007 9 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
Be 2/6 Goldenpass - 7003 - 01.jpg CEV (Goldepass) 1997 4 in 2017 verkocht
3× naar BTI
1× naar MIB)
2 Gelijkstroom / Bovenleiding
Be 2/6 YSteC Be 2001.JPG YSteC 2001 2 2 Wisselstroom / Bovenleiding
ABe 2/6 CJ ABe 632.JPG CJ 2001 4 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
ABeh 2/6 (7501-7508) MVR 2015 4 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
ABeh 2/6 (541-547) TPC voor AOMC 2015 7 2 Gelijkstroom / Bovenleiding

Literatuur[bewerken]

  • Spoorwegen; diverse jaargangen. Gerrit Nieuwenhuis, Richard Latten. Uitgeverij de Alk BV, Alkmaar.
  • Theo Stolz: Triebfahrzeuge der Schweiz. Minirex AG, Luzern, 2007, ISBN 3-907014-31-6.

Zie ook[bewerken]

  • Regio-Shuttle, een andere door Stadler geproduceerde lighttrain.

Externe links[bewerken]