Station 's-Hertogenbosch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
    's-Hertogenbosch   
Station of 's-Hertogenbosch.jpg
Afkorting Ht
Opening 1 november 1868
Perrons 3
Perronsporen 5 (en 3 laadsporen voor autoslaaptrein)
Lijn(en) Staatslijn H,
Brabantse Lijn
Vervoerder(s) NS
Reizigers 41.953 (2014)[1] per dag
Externe link  NS-stationsinformatie
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Station 's-Hertogenbosch 1983 met De Draak op de voorgrond
Bewaard gebleven perronkap van het tweede station (2006)
Zicht vanaf het perron op station 's-Hertogenbosch (2007)

Station 's-Hertogenbosch is het belangrijkste spoorwegstation van 's-Hertogenbosch en een knooppunt van spoorlijnen in vier richtingen. Per dag stappen ongeveer 42.000 reizigers in -of uit (exclusief overstappers), daarmee is station 's-Hertogenbosch het op zeven na drukste station van Nederland. In de loop der jaren is het station meermaals drastisch van uiterlijk veranderd.

Het eerste station[bewerken]

Het eerste station in 's-Hertogenbosch werd geopend op 1 november 1868 aan de spoorlijn Spoorlijn Utrecht - Boxtel. Omdat 's-Hertogenbosch toen nog de vestingstatus had, moest men vrij zicht kunnen hebben op de polder ten westen van de stad en mochten er buiten de vestingwerken geen blijvende, stenen bouwwerken staan. Het station was daarom opgetrokken in houten vakwerkbouw, zodat men het snel af kon breken, wanneer er gevaar dreigde.

Het station lag in de wijk 't Zand, tegenover de oude Sint Leonarduskerk. Dit houten station stond aan het Meijerijplein. De ingang van dat station was ter hoogte van de huidige Boschveldweg en Kempenlandstraat. In het huidige 's-Hertogenbosch is dit ongeveer ter hoogte waar tot 2006 het CWI zat, ongeveer tegenover het oude kantoor van het Brabants Dagblad aan het Koningin Emmaplein. In 1896 kreeg dit houten station de functie van tramstation [2]. Het stationsgebouw is uiteindelijk rond 1915 afgebroken.

Het tweede station[bewerken]

In 1896 werd het houten gebouw vervangen door een monumentaal bakstenen station naar een ontwerp van Eduard Cuypers. Dit station is een paar honderd meter zuidelijker gebouwd, en de sporen werden wat westelijker gelegd. Het station werd verplaatst om vanuit de stad en de wijk een mooier aanzicht te krijgen. Men kon dan vanuit de stad rechtuit het station inlopen. Het gebouw was 140 meter lang en was gebouwd in de neorenaissance stijl. Boven in het station waren woningen voor machinisten, restauratiehouders en de stations-chef.

Dit tweede station werd op 16 september 1944 in brand geschoten door jachtbommenwerpers. Ook werd op het NS terrein een opzichtershuisje beschoten. Daar vielen geen slachtoffers, hoewel de bewoners thuis waren. De gevechten voor de bevrijding van de stad 's-Hertogenbosch duurden uiteindelijk tot oktober 1944.

Het derde station[bewerken]

Nadat het tweede station in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd was geraakt, werd het niet meer opgebouwd, maar in 1951 vervangen door een bescheidener, modern gebouw. Het was een ontwerp van architect Sybold van Ravesteyn. De oorspronkelijke perronoverkapping bleef tot op heden behouden. Een paar oude karakteristieke kunstwerken van het tweede station werden ook bewaard, maar lang niet alles.

Het vierde station[bewerken]

In 1998 is het derde station vervangen door een modern passage-station, en werd de overkapping uitgebreid naar het tweede eilandperron. Met deze aanpassingen verdween de bijzondere hellingbaan naar het perron. Dit vierde station is een ontwerp van architect Rob Steenhuis. Het vernieuwde station werd op 14 mei 1998 officieel geopend.[3]

Het station bestaat voornamelijk uit de passage -Passerelle- boven de perrons, die de feitelijke stationshal en de toegang tot de perrons vormt. Dit is ook een belangrijke looproute tussen het centrum en het Paleiskwartier. Vanwege de windgevoeligheid van het station werd er in het begin veel geklaagd, omdat de wind er altijd vrij spel heeft. De NS heeft de kritiek in de wind geslagen. 'Je bent immers op het station om naar de trein te gaan, niet om er rond te hangen'.

Bij de afbraak van het oude station zijn twee karakteristieke torentjes behouden gebleven en aan De Efteling gedoneerd, die daar geen goede bestemming voor had. In 2002 zijn ze doorgegeven aan Het Land van Ooit.

Verbindingen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Openbaar vervoer in 's-Hertogenbosch voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
800 Intercity MaastrichtSittardRoermondEindhoven's-HertogenboschUtrecht CentraalAmsterdam CentraalAlkmaarSchagen 's Avonds en op zondag tot Amsterdam Centraal. Rijdt alleen in de spits van en naar Schagen.
3500 Intercity Schiphol AirportUtrecht Centraal's-HertogenboschEindhovenHeerlen Rijdt gecombineerd met treinserie 13500 naar Venlo. 's Avonds alleen tussen Schiphol Airport en Utrecht Centraal.
3600 Intercity RoosendaalBredaTilburg's-HertogenboschNijmegenArnhem CentraalZutphenDeventerZwolle
4400 Sprinter 's-HertogenboschNijmegenArnhem Centraal
6600 Sprinter DordrechtBredaTilburg's-Hertogenbosch
6700 Sprinter 's-HertogenboschOss Rijdt alleen in de spitsrichting.
6900 Sprinter Utrecht Centraal's-Hertogenbosch In Utrecht Centraal gekoppeld aan serie 7800 naar Den Haag Centraal.
9600 Sprinter 's-HertogenboschBoxtelEindhovenHelmondDeurne
21400 Intercity Eindhoven's-HertogenboschUtrecht Centraal; Rotterdam CentraalEindhoven Nachtnet. Rijdt alleen in de nachten volgend op vrijdag en zaterdag.

Project 'Sporen in Den Bosch'[bewerken]

De gelijkvloerse aansluiting en tweesporige Diezebrug ten noorden van station 's-Hertogenbosch, situatie voor 2011.

Om een verhoogde Intercity-frequentie tussen Utrecht, 's-Hertogenbosch en Eindhoven mogelijk te maken, werd het station en emplacement tussen 2011 en 2014 verbouwd. Het meest westelijk gelegen perron is verlengd in noordelijke richting. Ook de perronkappen zijn verlengd, zodat ze in lengte overeenkomen met de kappen van de overige perrons. Aan beide zijden van dit perron zijn wissels aangelegd, waardoor twee treinen tegelijkertijd achter elkaar kunnen halteren, zoals ook mogelijk is bij het tweede perron. Het nieuwe perrondeel is bereikbaar via roltrappen vanaf de bestaande passerelle.

Ten noorden van het station is het aantal sporen verdubbeld van twee naar vier. Tevens is een fly-over aangelegd, waardoor treinen uit Nijmegen over de sporen van/naar Utrecht worden geleid. De fly-over ging in dienst in april 2013.[4] Hierdoor kunnen treinen gelijktijdig en sneller arriveren en vertrekken.

Om het aantal wisselstoringen te reduceren is het aantal wissels en kruisingen sterk gereduceerd.[5] Dit is echter ten koste gegaan van de uitwijkflexibiliteit naar andere perronsporen bij verstoringen. Zo is het in de nieuwe situatie onmogelijk om spoor 1 te bereiken vanuit Utrecht en spoor 7 te bereiken vanuit Eindhoven. In het verleden werden die mogelijkheden benut om verstoringen op te vangen. Ook is het onmogelijk geworden vanuit de meest westelijke sporen het opstelterrein te bereiken, waardoor meer rangeerbewegingen nodig zijn.[6]

In 2014 zijn de werkzaamheden afgerond.

Overige faciliteiten[bewerken]

Er zijn uitgebreide voorzieningen voor voor- en natransport aanwezig:

  • Er is een bewaakte fietsenstalling
  • Er zijn meerdere onbewaakte fietsenstallingen
  • Er is een busstation met 9 perrons voor zowel stad- als streeklijnen
  • Er is een taxistandplaats
  • Er is een treintaxistandplaats
  • Er zijn twee betaalde parkeerterreinen voor auto's

Vanaf 1972 was Station 's-Hertogenbosch het enige vertrekpunt van de autoslaaptreinen. Tot 2002 werden de ritten tot de grens verzorgd door de Nederlandse Spoorwegen. Sinds 2002 was Euro-Express Treincharter de exploitant.[7]

De EETC reed vanuit Nederland (station 's-Hertogenbosch) tot en met 2014 in de zomer de AutoSlaap Trein naar Italië (Alessandria en Livorno) en naar Slovenië (Koper). De treinen reden van het eerste weekend van juni t/m het eerste weekend van september (de trein naar Livorno alleen in juli en augustus). De heenreis vanuit Nederland was op vrijdagavond, de terugreis op zaterdagavond. In april 2015 maakte EETC bekend als gevolg van gestegen kosten en toenemende verliezen in 2015 geen autoslaaptreinen meer te laten rijden.[8] De Treinreiswinkel maakte bekend in juli en augustus 2015 een vervangende beperkte dienst te organiseren vanaf Düsseldorf naar Verona, dus niet meer vanuit Nederland.[9]

Op 7 juni 2016 werden de laatste vierassige dubbeldekwagen, voor autovervoer opgehaald.

In 2014 werden de perrons voor bussen vernieuwd. Hierbij zijn de oude perrons, gemaakt van klinkers, vervangen door een serie betonnen platen met bestrating voor blinden. De nieuwe perrons zijn verhoogd, zodat passagiers op hetzelfde niveau staan als de vloer van de bussen, en rolstoelen direct in en uit kunnen rijden. Verder zijn de oude glazen platen op het perron, die fungeerden als bushokjes, verwijderd, net als de lijsten waar de dienstregeling nog op papier geschreven staat, om zo meer ruimte te maken op de perrons. Vóór de perrons, op het stationsplein, is een machine geplaatst die bustijden hardop opleest, bedoeld voor visueel beperkte reizigers.[10]

Zie ook[bewerken]