Station Arnhem Centraal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Station Arnhem)
Ga naar: navigatie, zoeken
    Arnhem Centraal   
23 april 2016 CS Arnhem.jpg
Plaats Arnhem
Afkorting Ah
Opening 14 mei 1845
19 nov. 2015 (vierde gebouw)
Perrons 4
Perronsporen 8
Spoorlijn Rhijnspoorweg
Staatslijn A
Spoorlijn Arnhem - Nijmegen
Stadsbus 4, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 77, 78
Trolleybus  1   2   3   5   6   7 
Streekbus 14, 26, 27, 29, 33, 36, 43, 51, 60, 62, 72, 91, 105, 231, 300, 331, 352
Nachtbus N30, N31, N33, N43, N52, N53, N62
Vervoerders
- Treinvervoerder NS
NS International
Breng
Arriva
- Busvervoerder Breng
Arriva
Syntus Gelderland
Reizigers 48.000 (2015) per dag
Coördinaten 51° 58′ NB, 5° 52′ OL
Externe link  NS-stationsinformatie
Station Arnhem Centraal
Station Arnhem Centraal
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Station Arnhem Centraal (voorheen station Arnhem) is het centrale spoorwegstation van Arnhem en chronologisch het vierde in de Gelderse hoofdstad. Het eerste station in Arnhem werd op 14 mei 1845 geopend, gelijktijdig met de oplevering van de Rhijnspoorweg naar Amsterdam. In 1867 werd het vervangen door een nieuw station, waarna in 1954 op deze plek het station van architect H.G.J. Schelling werd geopend.

Arnhem Centraal is met circa 38.000 in- en uitstappers van NS-treinen per dag (reizigers van andere spoorvervoerders niet meegerekend)[1] in reizigersaantallen het 14de station van Nederland. Het is een belangrijk knooppunt van openbaar vervoer in Oost-Nederland en in het spoorwegverkeer met Duitsland. Na een relatief lange bouwtijd is de nieuwe OV-terminal van Ben van Berkel, met een capaciteit van 110.000 trein- en busreizigers per dag, op 19 november 2015 feestelijk geopend. Het station heet sindsdien officieel Arnhem Centraal,[2] (al was de toevoeging 'Centraal' bij de opening door late besluitvorming nog nergens op naamborden, vertrekstaten, websites e.d. te zien).[3] In de zomer van 2016 worden de borden met Arnhem Centraal aangebracht. In 2016 won Station Arnhem Centraal een internationale A+ Award in de categorie Bus- & Treinstations. Ook won het station in datzelfde jaar de Heuvelinkprijs, voor het beste nieuwbouwproject in Arnhem. [4]

Geschiedenis[bewerken]

Station Arnhem in 1870

De opening van de Rhijnspoorweg, aangelegd en geëxploiteerd door de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS), bracht Arnhem een stuk dichter bij de rest van Nederland. Voor de opening van de spoorlijn was de reistijd naar Amsterdam nog zeventien en naar Den Haag vierentwintig uur. Aanvankelijk zou de spoorlijn langs de Rijn worden aangelegd, wat een goede uitwisseling tussen scheepvaart en spoor mogelijk zou maken. Bovendien zou het spoor dan niet door het heuvelachtige landschap ten noorden van Arnhem aangelegd hoeven te worden. Desondanks besloot Gedeputeerde Staten voor de laatste variant te gaan.

De hoogteverschillen werden overbrugd met een spoordijk. De spoorlijn werd feestelijk geopend op 14 mei 1845. Aanvankelijk reden er drie treinen per dag van en naar Utrecht en Arnhem. Na moeizame onderhandelingen met Pruisen werd op 15 februari 1856 de verlenging van de Rhijnspoorweg naar Duitsland geopend. Op 1 februari 1865 werd de Staatslijn A geopend. Deze spoorlijn, aangelegd door de Staat der Nederlanden en geëxploiteerd door Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS), verbond Arnhem met Deventer en (vanaf 1868) Leeuwarden. De NRS en SS gebruikten het NRS-station gezamenlijk. Door capaciteitsgebrek in het station besloten de NRS en de SS een nieuw station te bouwen, wat werd geopend in 1867. Arnhems derde spoorlijn, de door de Staat der Nederlanden aangelegde spoorlijn Arnhem - Nijmegen, werd geopend op 12 juni 1879.

Arnhem stelde voor deze spoorlijn aan de oostzijde van de stad aan te leggen. Arnhem breidde sterk in deze richting uit. Een gecombineerde spoor- en verkeersbrug op deze plek zou zeer welkom zijn. Uiteindelijk werd de spoorlijn in het westen van de stad aangelegd, met uitsluitend een spoorbrug over de Rijn. De gewenste verkeersbrug (de huidige John Frostbrug) werd uiteindelijk geopend in 1935. Het stationsgebouw werd verwoest tijdens de Slag om Arnhem in september 1944. Op 8 mei 1954 werd het nieuwe stationsgebouw, een ontwerp van ir. H.J.G. Schelling, geopend. Dit station werd al langer als weinig functioneel beschouwd. Vanaf eind jaren 80 leefde het idee het station te vervangen door een nieuw, groter station. In 1997 ving men hiermee aan en in november 2015, na enkele tegenslagen, was men ermee klaar.

Project Arnhem Centraal (1997-2015)[bewerken]

Onder het project Arnhem Centraal vallen behalve een nieuw bus- en treinstation een parkeergarage, kantoortorens, winkels en woningen in de directe omgeving. Ook de noordzijde (Sonsbeekzijde) van station Arnhem is vernieuwd.

In de herfst van 2008 bleek dat de bouwkosten, die begroot waren op € 65 miljoen, waren opgelopen tot € 90 miljoen en dat er geen enkel bouwbedrijf bereid was het riskante ontwerp uit te voeren. Er vond overleg plaats tussen ProRail, de gemeente Arnhem, de betrokken ministeries en diverse aannemers om uit de impasse te komen. Het tekort is toen grotendeels opgevuld en besloten is het project in twee fases te voltooien; eerst de perrontunnel (zodat daarna het tijdelijke station gesloten kan worden) en daarna de terminal zelf, die feitelijk voor de tunnel aan de centrumzijde komt.

In het kader van het project Arnhem Centraal is het oude station vervangen door een nieuwe transferhal, ontworpen door UNStudio (Ben van Berkel). Ook is het station uitgebreid met een vierde eilandperron om de verwachte groei van het aantal in- en uitstappers tot 110.000 in 2020 aan te kunnen. De samenwerkende partners voor het project zijn NS (NS Poort), ProRail en de gemeente Arnhem.

Tijdelijk station[bewerken]

Op 1 oktober 2006 werd een tijdelijk station geopend. Dit station bevond zich ongeveer 200 meter ten oosten van het oude station en was door middel van loopbruggen met de oostzijde van de drie perrons verbonden. De loopafstanden vanaf streekbusstation aan de Utrechtseweg naar het station waren door de gekozen positie van het tijdelijke station vergroot. Door de klachtenstroom van passagiers werden twee nooduitgangen van het tijdelijke station regulier opengesteld, zodat de loopafstand werd verkort. Ook vanaf het Willemsplein (en het centrum) was de loopafstand naar de perrons iets langer door het tijdelijke station. Begin 2007 werd een extra ingang aan de kant van het Willemsplein gemaakt.

Nieuwbouw[bewerken]

Bouwput bij station Arnhem, april 2011. Links is de ingang naar de nieuwe perrontunnel te zien, daarboven de tijdelijke voetgangersbrug en daarachter het tijdelijke stationsgebouw
Perron station Arnhem (2014)

De sloop van het oude station heeft eind 2007 plaatsgevonden, waarna een geheel nieuw station kon worden gebouwd. Uitgezonderd van de sloop werd de zogenaamde Sonsbeekentree. Dit koepelvormige entreegebouwtje aan de noordzijde van het station is in 2010 verplaatst naar Park Presikhaaf om daar dienst te doen als theehuis.[5] In 2010 moest blijken of de OV-Terminal van UNStudio, Ben van Berkel, hart van Arnhem Centraal, eigenlijk wel gebouwd kon worden. Het futuristisch vormgegeven nieuwe stationsgebouw is namelijk bijzonder lastig om te bouwen. De gemeente Arnhem vreesde dat Arnhem Centraal daardoor veel meer geld zou gaan kosten dan was voorzien. Afzien van het ontwerp van Ben van Berkel was volgens de gemeente geen optie meer. Volgens de oorspronkelijke planning had begin 2009 het nieuwe stationsgebouw voltooid moeten zijn en het vierde perron eind 2010. De verbouwing van fase 1 van Arnhem Centraal (oplevering nieuwe perrontunnel en fietsenstalling) was 2 juli 2011 gereed.[6][7] Hierna kon het tijdelijke stationsgebouw worden afgebroken.

Eind augustus van dat jaar zijn de dive-under en het nieuwe perron in bedrijf genomen. In het najaar van 2012 is begonnen met de bouw van de OV-terminal; een stationshal, die perrons, busstation, parkeergarage en fietsenstalling met elkaar verbindt. Het hoogste punt van deze nieuwbouw werd bereikt op 23 januari 2014.[8] Als ook dit project afgerond is moet Arnhem de status van 'wereldstation' verkrijgen: de ligging aan het internationale spoorwegnet wordt meer benadrukt.

Op 4 oktober 2012 wonnen de perronkappen en de passerelles van het vernieuwde station de Nationale Staalprijs, in de categorie Utiliteitsbouw.

Nieuw sleutelproject[bewerken]

De ontwikkeling van stationsgebied in Arnhem behoort tot de nieuwe sleutelprojecten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, waaronder ook de stationsgebieden van Utrecht Centraal, Den Haag Centraal, Rotterdam Centraal, Amsterdam-Zuid, Assen en Breda vallen.

Het ministerie van infrastructuur vormt samen met het ministerie van verkeer, de gemeente Arnhem en de provincie Gelderland de belangrijkste financiers van het project Arnhem Centraal.

Arnhem Centraal is sinds 19 november 2015 de formele naam van station Arnhem. Alleen de vijf grootste Nederlandse stations (Utrecht, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Leiden, gemeten naar aantallen reizigers) droegen voor die datum de toevoeging 'Centraal'.[2] De naamswijziging was in eerste instantie afgewezen om financiële redenen omdat de aanpassing van alle digitale systemen te duur werd geacht (5 à 800.000 euro), maar vlak voor de officiële opening verklaarden NS en ProRail zich bereid de kosten op zich te nemen. De gemeente Arnhem, die belang hecht aan de naamswijziging, betaalt alleen de extra letters op de stationsgevel.[3] De drie andere NS-stations van Arnhem zijn: 'Station Arnhem Velperpoort', 'Station Arnhem Presikhaaf' en 'Station Arnhem Zuid'.

Project Arnhem Centraal Oost[bewerken]

Het Stationsplein vormt de verbinding tussen het station en de binnenstad. Voetgangers kunnen via de Oude Stationsstraat op een veilige en prettige manier naar het centrum. Aan de noordzijde van het gebied wordt de Nieuwe Stationsstraat doorgetrokken voor de ontsluiting van de toekomstige kantoren en de bevoorrading van onder andere de Pathé Arnhem. Onder de bioscoop komen McDonalds, een Happy Italy en een grand café. Tegenover de bioscoop waren plannen voor winkels en horeca. Maar deze plannen liggen momenteel in de ijskast.

Voorzieningen[bewerken]

Er bevinden zich in de reizigerspassage onder meer een AH to go's, een HEMA, een Burger King, een VVV en een Starbucks. Er is een "StationsHuiskamer".[9] De deels aangelegde Nieuwe Stationsstraat, die wordt doorgetrokken van het dak van het station richting het centrum van de stad, heeft enkele voorzieningen in de vorm van een McDonald's, een Pathé Bioscoop, een Happy Italy en een grand café.

Onder de stationshal is een ondergrondse fietsenstalling gerealiseerd. De hoger gelegen verdiepingen sluiten aan op de Rijn- en Parktoren en Place de la Gare, waar het World Trade Center is gevestigd. Aan de voor- als de achterzijde van het station zijn taxistandplaatsen. Onder de stationshal is een ondergrondse parkeergarage gevestigd.

OV-chipkaart[bewerken]

Op dit station werden in juni 2016 de Arriva/Breng en NS OVC-poorten gesloten. Voor overstappers zijn er zowel Arriva/Breng- als NS-palen waar zij kunnen uit- en inchecken bij deze maatschappijen.

Nachtnet[bewerken]

Sinds december 2014 is Arnhem Centraal aangesloten op het nachtnet van de NS

Trein/busverbindingen[bewerken]

De volgende treinseries stoppen in de NS-dienstregeling 2016 te Arnhem:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
100

ICE 43

InterCityExpress (NS International) [ Amsterdam CentraalUtrecht CentraalArnhem CentraalOberhausen HbfDuisburg HbfDüsseldorf Hbf ] / [ Hannover HbfMinden (Westf)HerfordBielefeld HbfGütersloh HbfHamm (Westf)Hagen HbfWuppertal Hbf ] – Köln HbfSiegburg/Bonn Frankfurt (Main) Flughafen FernbahnhofMannheim HbfKarlsruhe HbfOffenburgFreiburg (Breisgau) HbfBasel Bad BfBasel SBB Één keer per dag tussen Amsterdam en Basel.
120 / 220

ICE 78

InterCityExpress (NS International) Amsterdam CentraalUtrecht CentraalArnhem CentraalOberhausen HbfDuisburg HbfDüsseldorf HbfKöln HbfFrankfurt (Main) Flughafen FernbahnhofFrankfurt (Main) Hbf Wordt aangevuld door de serie 100 / ICE 43.
400 CityNightLine Amsterdam CentraalUtrecht CentraalArnhem CentraalZürich HB Brig / München Hbf Garmisch-Partenkirchen
3000 Intercity NijmegenArnhem CentraalEde-WageningenUtrecht CentraalAmsterdam CentraalAlkmaarDen Helder Stopt na 21.00 uur ook op Driebergen-Zeist. Stopt alleen 's avonds en op zondag in Heiloo
3100 Intercity Schiphol AirportUtrecht CentraalEde-WageningenArnhem CentraalNijmegen Rijdt niet na 21:00 uur
3600 Intercity RoosendaalBredaTilburg's-HertogenboschNijmegenArnhem CentraalZutphenDeventerZwolle Stopt tussen Arnhem Centraal en Nijmegen op alle tussengelegen stations.
7500 Sprinter Ede-WageningenArnhem Centraal
7600 Sprinter NijmegenArnhem CentraalZutphen
23400 Intercity NijmegenElstArnhem CentraalEde-WageningenVeenendaal-De KlompDriebergen-ZeistUtrecht Centraal
30700 Stoptrein (Breng) Arnhem CentraalDoetinchem Rijdt onder de naam brengdirect en rijdt niet in de avonduren (na 20.00 uur) en het weekend. Verzorgt samen met Arriva een kwartiersdienst tussen Arnhem en Doetinchem.
30900 Stoptrein (Arriva) Arnhem CentraalDoetinchemWinterswijk Verzorgt samen met brengdirect doordeweeks tot 20.00 uur een kwartiersdienst tussen Arnhem en Doetinchem.
31100 Stoptrein (Arriva) Arnhem CentraalElstTiel Stopt niet te Arnhem Zuid
1rightarrow blue.svg Voor de aansluitende busverbindingen, zie Openbaar vervoer in Arnhem

Syntus rijdt sinds de NS-dienstregeling 2013 niet meer tussen Arnhem en Tiel en tussen Arnhem en Winterswijk. Deze trajecten zijn overgenomen door Arriva.

Foto's[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]