Stemloze velaire fricatief

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Stemloze velaire fricatief tussen twee a's

De stemloze velaire fricatief is een medeklinker die in het Internationaal Fonetisch Alfabet en X-SAMPA aangeduid wordt met [x] en in het Nederlands als <ch> geschreven wordt.

Kenmerken[bewerken]

  • De wijze van articulatie is fricatief, wat wil zeggen dat de klank geproduceerd wordt door hinder die de luchtstroom ondervindt op de plaats van articulatie, waardoor turbulentie ontstaat.
  • De plaats van articulatie is velair, wat wil zeggen dat de klank uitgesproken wordt met het achterste gedeelte van de tong (het dorsum) tegen het zachte verhemelte (het velum).
  • Het type articulatie is stemloos, wat wil zeggen dat de stembanden niet meetrillen bij het articuleren van de klank.
  • Het is een orale medeklinker, wat wil zeggen dat de lucht door de mond naar buiten stroomt.
  • Het is een centrale medeklinker, wat wil zeggen dat de lucht over het midden van de tong stroomt, in plaats van langs de zijkanten.
  • Het luchtstroommechanisme is pulmonisch-egressief, wat wil zeggen dat lucht uit de longen gestuwd wordt, in plaats van uit de glottis of de mond.

Voorkomen[bewerken]

Taal Woord IPA Betekenis Opmerkingen
Afrikaans goed [[xuˑt]]? 'goed'
Aleut Atkan-dialect alax [[ɑlɑx]]? 'twee'
Angor hombo [[xombo]]? 'wandelen'
Arabisch خضرة [[xadˤra]]? 'groen (v)'
Assamees অসমীয়া [[ɔxɔmija]]? 'Assamees'
Avarisch чeхь [[tʃex]]? 'buik'
Azerbeidzjaans x [[xoʃ]]? 'aangenaam'
Bulgaars тихом [[tixɔm]]? 'stil'
Duits Kuchen [[kuːxən]]? 'koek'
Engels Schots Engels loch [[lɔx]]? 'meer'
Esperanto monaĥo [[monaxo]]? 'monnik'
Eyak duxł [[tʊxɬ]]? 'vallen'
Fins tuhka [[tuxk̪ɑ]]? 'as'
Georgisch ჯო [[ˈdʒɔxi]]? 'stok'
Grieks χαρά [[xaˈra]]? 'vreugde'
Hebreeuws אוכל [?]? 'eet'
Hongaars hhel [[meːxːɛl]]? 'met een bij' Sommige dialecten.
Iers deoch [[dʲɔ̝̈x]]? 'drink'
Koptisch ϧⲉⲗⲗⲟ [[xello]]? 'oudere'
Kroatisch Hrvatski [[xrʋatski]]? 'Kroatisch'
Mandarijn 河/|hé [[xɤ]]? 'rivier'
Nederlands acht [[ɑxt]]? 'acht'
Pools hak [[xak]]? 'haak' Ook geschreven als <ch>.
Portugees Braziliaans rabo [[ˈxabu]]? 'staart'
Russisch хвост [[xvost] ]? 'staart'
Schots-Gaelisch loch [[lɔx]]? 'meer'
Servisch храст /hrast [[xrast]]? 'eik'
Somali khad [[xad]]? 'inkt'
Spaans ojo [[ˈo̞xo̞]]? 'oog'
Tsjechisch chlap [[xlap]]? 'kerel'
Xhosa rhoxisa [[xɔkǁiːsa]]? 'annuleren'
Vietnamees khác [[xɐːk̚˧˥]]? 'anders'
Yaghan xan [[xan]]? 'hier'