Stenen Baak

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stenen Baak
Brielle Stenen Baak 2010.JPG
Plaats Oostvoorne
Status gedoofd (1781)
Start bouw 1630
Architect Maerten Cornelis Paeyse
Monumentnummer 38887
Monumentstatus rijksmonument
Bouwwerk
Hoogte 15 m
Bouwmateriaal baksteen
Uitrusting
Radar nee
Bemand nee

De Stenen Baak is een vuurtoren aan de Brielse Maas, ten noordoosten van het centrum van het dorp Oostvoorne en ongeveer drie kilometer ten noordwesten van het centrum van de vestingstad Brielle op het Zuid-Hollandse dubbeleiland Voorne-Putten.

Tot de bouw van een stenen toren werd besloten nadat voorgaande houten vuurbakens afgebrand waren.[1] Hij werd in 1630 ontworpen en gebouwd door Maerten Cornelis Paeyse, stadstimmerman van Brielle. Tot 1781 heeft de vuurtoren dienstgedaan als lichtbaken voor de scheepvaart in de monding van de Maas. In de houten lantaarn met glas-in-loodramen boven op de toren brandde 's nachts een groot kolenvuur, dat met blaasbalgen opgestookt werd. Samen met een kleiner baken vormde de Stenen Baak een lichtlijn: lag een schip goed voor de vaargeul, dan zag men de beide lichten recht boven elkaar. Vanwege de veranderlijkheid van geulen en zandbanken was het kleine baken verplaatsbaar.

De toren is een rijksmonument. Hij is vierkant gebouwd in baksteen en natuursteen, met drie geledingen die nauwelijks inspringen. Daarbovenop stond de houten lantaarn, maar die is tussen 1800 en 1807 verwijderd. Restauraties zijn er geweest in 1939 en 1965. Vanaf 1999 zijn er plannen gemaakt voor herbestemming en sinds juli 2004 is de toren geopend voor publiek. Het is mogelijk de trappen te beklimmen en een permanente tentoonstelling geeft uitleg over de geschiedenis van het bouwwerk en de omgeving.

Het beheer van het monument is in 2016 overgedragen aan de Nationale Monumentenorganisatie.

Kustbatterij[bewerken]

De kogelgloeioven, gezien vanaf de Stenen Baak
Kogelgloeioven in de gereconstrueerde kustbatterij, gezien vanaf de Stenen Baak

De locatie van de toren gaf een goed zicht op het vaarwater, wat ook de aandacht van militairen trok. Begin 18e eeuw werd tussen de toren en de Brielse Maas een klein fort gebouwd dat rond 1780 evolueerde tot een zware kustbatterij met 22 kanonnen van 36 pond die de Maasmonding moesten beschermen. Het westelijk deel daarvan is behouden en in 2004 gerestaureerd, samen de met de eerder in 1957 opgeknapte kogelgloeioven, een rijksmonument dat er deel van uitmaakt. Omdat men vreesde dat de toren de aandacht op het verdedigingswerk zou richten wilden militairen graag van het lichtbaken af.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]