Stenopterygius

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Stenopterygius
Fossiel voorkomen: Onder-Jura
Stenopterygius BW.jpg
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Chordata (Chordadieren)
Klasse:Reptilia (Reptielen)
Onderklasse:Diapsida
Orde:Ichthyosauria
Familie:Stenopterygiidae
Geslacht
Stenopterygius
Jaekel, 1904
Typesoort
Stenopterygius quadriscissus (Quenstedt, 1858) (= Ichthyosaurus quadriscissus)
Afbeeldingen Stenopterygius op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

Stenopterygius is een geslacht van uitgestorven zeereptielen dat leefde tijdens het vroege Jura. Het waren ichthyosauriërs van gemiddelde lengte, ongeveer twee tot drie meter. Net als andere leden van de groep hadden ze lange kaken en leken ze op een dolfijn. De staartpunt was iets naar beneden gericht, wat het mogelijk maakte een staartvin te krijgen. Dit kenmerk wordt ook gevonden bij de niet verwante Metriorhynchidae als Dakosaurus. Anders dan een dolfijn had Stenopterygius nog kleine achterpootjes. Het waren waarschijnlijk viseters. De tanden laten dit zien.

Beschrijving[bewerken | brontekst bewerken]

Stenopterygius is moeilijk te diagnosticeren door afgeleide kenmerken en het geslacht kan parafyletisch zijn. Het dier was ongeveer drie tot vier meter lang. De borst- en bekkenvinnen waren van gemiddelde lengte. De borstvinnen hadden vier hoofd- en een kortere vijfde vinger, de bekkenvinnen drie vingers en een gereduceerde vierde. Oudere exemplaren waren gedeeltelijk tandenloos. De schedel achter de [[Oogkas|orbita)is erg kort, het slaapvenster is groot, het maxillaire (maxillaire bot), het palatinebot en de quadratojugale (een ander schedelbot) waren kort. Stenopterygius had 44 tot 46 wervels voor het heiligbeen.

Gebit[bewerken | brontekst bewerken]

Bij verschillende soorten van Stenopterygius gaan tijdens het leven de tanden geheel verloren. Een studie uit 2015 concludeerde dat dit het gevolg was van een kleiner worden van de tanden, een langzamer vervanging en een sneller verouderen van de tandlagen. De dieren zouden geen tanden nodig hebben gehad omdat ze voornamelijk leefden door met de achterkant van de muil de schelpen van belemnieten te kraken.

Ecologie[bewerken | brontekst bewerken]

Stenopterygius leefde in het Vroeg tot Midden-Jura in Europa samen met teleosauriërs als Pelagosaurus en Teleosaurus, plesiosauriërs als Plesiosaurus, pliosauriërs als Macroplata, andere ichthyosauriërs als Temnodontosaurus en vele soorten vissen en ongewervelden.

Classificatie[bewerken | brontekst bewerken]

Stenopterygius behoort tot de groep thunnosauria, een groep geavanceerde ichthyosauriërs met een spoelvormig, verstijfd lichaam en, net als de tonijn, alleen snel door het water bewogen met staartvinnen.

Soorten[bewerken | brontekst bewerken]

  • Stenopterygius quadriscissus (Quenstedt, 1856) Jaekel, 1904 (Typusart)
  • Stenopterygius longifrons (Owen, 1881)
  • Stenopterygius hauffianus von Huene, 1922 (waarschijnlijk identiek met Stenopterygius quadriscissus)
  • Stenopterygius uniter von Huene, 1931 (synoniem Stenopterygius megalorhinus von Huene, 1922)
  • Stenopterygius aaleniensis Maxwell et al., 2012

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]