Stoomgemaal De Tuut

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stoomgemaal De Tuut
Stoomgemaal De Tuut
Stoomgemaal De Tuut
Gebouw
Plaats Appeltern
Bouwjaar 1918
Architect ingenieursbureau "Van Hasselt en De Koning"
Huidig gebruik museum
Monumentnummer 337994, 338138
Monumentstatus rijksmonument
Eigenaar Stichting Baet en Borgh
Gemaal
Functie Gemaal
Buitenwater de Maas
Binnenwater de Wetering
Capaciteit 440 m³ per minuut
Aandrijving stoom
Fabrikant motor Stork
Bouwjaar motor 1918
Opvoerwerktuig centrifugaalpomp
Ketel
Ketel

Stoomgemaal De Tuut, officieel Stoomgemaal Appeltern, net ten oosten van Appeltern, is een stoomgemaal uit 1918 dat, samen met zeven andere stoomgemalen, in de periode 1846 tot 1976 het Land van Maas en Waal bemaalde.

De Tuut, ontworpen door ingenieur Dekking Dura van ingenieursbureau "J. van Hasselt en De Koning" (het latere Royal Haskoning), werd in 1967 stilgelegd. De bemaling werd overgenomen door het – in 2004 geëlektrificeerde – dieselgemaal Bloemers. In 1984 werd De Tuut verkocht aan Monumentenstichting Baet en Borgh, die het inmiddels vervallen gemaal voor het nageslacht wilde behouden. Na jaren van restauratie is het stoomgemaal op 18 mei 2001 als museum heropend. Bij deze gelegenheid zette voormalig commissaris van de Koningin in Gelderland, Jan Kamminga, stoommachine 1 opnieuw in bedrijf. De voormalige kolenloods is ingericht als bezoekerscentrum. In 2015 is de restauratie voltooid. De Tuut is nu het enige originele, intacte en werkende stoomgemaal in het Nederlandse rivierengebied. Een aantal keren per jaar is het gemaal onder stoom.

De twee eencilinder-stoommachines zijn gebouwd door de firma Stork. Het zijn beide gelijkstroommachines volgens het principe van de Duitse ingenieur Stumpf. Het water werd uitgeslagen door twee centrifugaalpompen met een capaciteit van 220 m³/minuut elk, bij een opvoerhoogte van 2,5 meter. In het gemaal bevinden zich drie stoomketels, waarvan er een tijdens stoomdagen in bedrijf wordt gesteld. Sinds 2011 bevindt zich in het gemaal ook een gerestaureerde Crossley-oliemotor uit 1924, afkomstig uit een gemaal in de Polder Achthoven en een Stork Ricardo viercilinder dieselmotor uit het gemaal de Waakzaamheid nabij Lutjewinkel in Noord Holland. Beide motoren zijn regelmatig in werking.

In 2014 is het Motorenmuseum geopend, een dependance van Museum De Tuut. Het museum huisvest de Loeffencollectie, een verzameling van de oudste werkende verbrandingsmotoren in Nederland. Het stoomgemaal is vernoemd naar de buurtschap De Tuut, ten zuidoosten van het stoomgemaal. Aan de Walstraat, ongeveer 400 meter van het gemaal, liggen De Tuinen van Appeltern. Naast het Museum De Tuut bevindt zich de Heerlijkheid Appeltern, het landhuis waar Joan Derk van der Capellen tot den Pol in 1781 het pamflet Aan het Volk van Nederland schreef, een oproep aan het volk van Nederland om stadhouder Willem V af te zetten en in Nederland een democratie te vestigen.

Externe link[bewerken]