Stroffelstiennen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Stroffelstiennen zijn herdenkingsstenen in de Nederlandse steden Sneek en Harlingen en in het dorp Drachten. De stenen zijn onderdeel van het Stolpersteine-project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Stroffelstien betekent in zowel Snekers als Harlingers letterlijk struikelsteen. De stenen zijn geplaatst voor de woonhuizen van de tijdens de Tweede Wereldoorlog uit Sneek, Harlingen en Drachten verdwenen Joden. Op de stenen staat de naam, het geboortejaar en jaar en plaats van overlijden van het slachtoffer. In Harlingen houdt men de spelling stroffelstienen aan.

Project Sneek[bewerken]

Het project in Sneek is georganiseerd door woningstichting De Wieren.[1]

De eerste acht stenen in Sneek heeft Demnig geplaatst op 20 april 2009. Het betrof stenen die herinneren aan Jakob, Erna en Lientje Pino aan de Korte Veemarktstraat 7, op het Hoogend een voor de zussen Lina en Roosje Pino en in de Kruizebroederstraat voor Eduard Pino, zijn vrouw Berta Sichel en dochter Margot.[2] Hierbij waren nabestaanden van de overledenen aanwezig. De stenen werden onder grote publieke belangstelling geplaatst.

Op 11 april 2010 heeft Demnig zeventien stenen gelegd. Onder de herdachte personen bevond zich Rozet IJzerman, haar steen bevindt zich op de Suupmarkt. Ook bij deze legging was het publiek in groten getale aanwezig. Directeur Henk Heikema van De Wieren gaf bij elke nieuw gelegde steen een toelichting over de desbetreffende persoon.[3]

Lijst van stroffelstiennen in Sneek[bewerken]

In totaal liggen er in Sneek momenteel 25 stroffelstiennen.

Locatie Ter nagedachtenis aan Opmerking Afbeelding
Korte Veemarktstraat 10/11 Jacob Pino
Erna Adler (echtgenote)
Machelien Pino (dochter)
Kruizebroederstraat 47 Eduard Pino
Berta Sichel (echtgenote)
Margot Pino (dochter)
Hoogend 1 Lina Pino
Roosje Pino (zus)
Julianastraat 17 Lion van Gelder
Carolina Bilderbeek (echtgenote)
Stroffelstiennen Julianastraat 17.JPG
Julianastraat 17 Moritz Rothschild
Berta Colomb (echtgenote)
Stroffelstiennen Julianastraat 17.JPG
Looxmagracht 8 Levi Nathan Velleman
Beeltje Godschalk (huishoudster)
Parallelweg 21 Max Kuyt
Parallelweg 21 Ella Lebenstein
Eerste Oosterkade 9 Philip Rodrigues II
Waling Dijkstrastraat 53 Esther van der Vliet-Gudema
Leeuwarderkade 21 Emma Maria Turksma-Van der Hove
Grote Kerkstraat 14 Samuel Zwart
Napjusstraat 58 Frederika Mendelson
Meta Clara Mendelson (dochter)
Isaäc Mendelson (zoon)
In 1939 verhuisd naar Amsterdam, daarvoor woonachtig in Sneek
Suupmarkt 15 Rozet IJzerman Afkomstig uit Amsterdam, ondergedoken bij de familie Lever

Project Harlingen[bewerken]

In de herfst van 2011 besloten vereniging Oud Harlingen en het Centraal Comité 1945 de 45 weggevoerde Joodse oorlogsslachtoffers via 'struikelstenen' te gaan herdenken.[4] Tijdens de najaarsvergadering 2011 verzorgde de heer Jan K. Norg de aftrap, met een presentatie over de opkomst en ondergang van de Joodse gemeenschap in Harlingen. Via crowdfunding adopteerden betrokken families en particulieren stenen voor een persoon of een compleet gezin, of deden een kleinere gift. Binnen zes weken was het benodigde bedrag van bijna € 6.000 toegezegd.

Wegens de grote belangstelling voor het project werd besloten een kleine tentoonstelling in het Hannemahuis in te richten en een boekje samen te stellen over de 45 Joodse inwoners die Harlingen begin 1940 telde. De uitgave werd gepresenteerd op 20 augustus 2012, toen ook de struikelstenen in de trottoirs werden geplaatst. Het boekje heet Over Ieske van Nico van Pietsje van Sakkie en al de anderen en beleefde twee drukken. In het kielzog van het project werden ook zeven 'Joodse' gevelsteentjes gerestaureerd, zoals van eerstesteenleggingen.

Lijst van stroffelstienen in Harlingen[bewerken]

Locatie Ter nagedachtenis aan Plaats van overlijden
Grote Ossenmarkt 16 Boas, Gabriël
Boas-Pais, Dina
Boas, Jozeph
Auschwitz
Auschwitz
Ottmuth- Gogolin
Schritsen 10 Hes, Sally
Hes-van Gelder, Anna Rosa
Hes, Mathilda Henriëtte
Auschwitz
Midlumerlaan 32 Leijdesdorff, Leonard
Leijdesdorff-Vos, Rosalie
Sobibór
Rozengracht 15 Messcher, Levie
Messcher-Gans, Catharina
Messcher, Hanna Klara
Messcher, Klara Leanora
Sobibór
Kleine Bredeplaats 16 Pais, Abraham
Pais, Esther
Pais, Salomon
Auschwitz
Kleine Bredeplaats 18 Pais, Levie
Pais-Rood, Adriana
Auschwitz
Noorderhaven 32 Pais, Raphaël
Pais-Minco, Roosje
Pais, Jansje
Pais, Benjamin Raphaël
Auschwitz
Hoogstraat 15 Pais, Benjamin Raphaël
Pais- de Vries, Jantje
Pais, Racheltje
Auschwitz
Heiligeweg 28a de Vries, Aäron
de Vries-de Wilde, Grietje
de Vries, Klara
de Vries, Benjamin
Auschwitz
Heiligeweg 19 Speijer, Michiel
Speijer-Schulenklopper, Hanna
Speijer, Elkan Aron
Speijer, Cäcil David
Sobibór
William Boothstraat 19 Polak, Nathan
Polak-Frank, Betsij
Polak, Izak Nathan Israël
Sobibór
Rommelhaven 26b de Vries-Odewald, Elize
de Vries, Izaäk
Sobibór
Auschwitz
Simon Stijlstraat 4 Polak-de Vries, Pietje Sobibór
Noorderhaven 18 Pais, Raphaël
Pais-Heijmann, Rosa
Pais, Aäron
Auschwitz
Havenplein 24 Steil-Aftergut, Lieba
Steil, Berel
Steil, Nechemia
Auschwitz

Project Drachten[bewerken]

Naar aanleiding van bevrijdingsdag vatte Sofia Krol het idee op om ook in Drachten stroffelstiennen te plaatsen.[5] Het betreft vier gezinnen op vier adressen. Op 5 juli 2016 zijn de eerste stenen gelegd. De overige stenen worden gelegd op 20 oktober 2017[6].

Lijst van stroffelstienen in Drachten[bewerken]

Locatie Ter nagedachtenis aan Plaats van overlijden
Stationsweg 113 Mozes Turksma
Betje Turksma-Benninga
Dora Jacoba Turksma
Auschwitz
Sobibór
Auschwitz
Noordkade 106 Veronica Esje van Leer-Zwarts
Mozes van Leer
Vrougje van Leer
Dina van Leer
Auschwitz
Kerkstraat 3 Jacob Turksma
Rozette Turksma-Benninga
David Julius Turksma
Simon Turksma
Sobibór
Sobibór
Auschwitz
Sobibór
Beter Wonen 19 Hinderika Zilverberg-Mozes
Anna Zilverberg
Saartje Zilverberg
Sobibór
Auschwitz
Auschwitz

Zie ook[bewerken]